Viêm họng đỏ là gì và có nguy hiểm như bạn nghĩ không?

Viêm họng đỏ là gì?

Viêm họng đỏ là thuật ngữ mô tả tình trạng viêm cấp tính của niêm mạc bao phủ vùng hầu họng, biểu hiện đặc trưng bởi sự xung huyết đỏ rực lan tỏa khắp thành sau họng, trụ sau và amidan. Đây là phản ứng viêm tự nhiên của cơ thể khi niêm mạc họng bị tấn công bởi các tác nhân gây bệnh từ môi trường bên ngoài.

Về căn nguyên, khoảng bảy mươi đến tám mươi phần trăm các đợt viêm họng đỏ bắt nguồn từ virus như rhinovirus, adenovirus, coronavirus hoặc virus cúm. Phần còn lại do vi khuẩn gây ra, phổ biến và đáng lo ngại nhất là liên cầu khuẩn tan huyết beta nhóm A. Ngoài ra, các yếu tố thuận lợi như thời tiết thay đổi đột ngột, khói bụi, ô nhiễm không khí hoặc sức đề kháng suy giảm cũng tạo điều kiện thuận lợi cho bệnh phát triển.

Biểu hiện đặc trưng giúp nhận diện viêm họng đỏ

Viêm họng đỏ thường khởi phát đột ngột với cảm giác khô rát, ngứa ngáy và đau nhức rõ rệt ở vùng hầu họng, đặc biệt tăng lên mỗi khi nuốt nước bọt hoặc ăn uống. Niêm mạc họng khi quan sát thấy đỏ rực, phù nề xung huyết lan tỏa ở vòm họng và hai bên amidan.

Bên cạnh tổn thương tại chỗ, người bệnh thường gặp các triệu chứng toàn thân đi kèm như sốt nhẹ hoặc sốt cao, ớn lạnh, đau đầu, mệt mỏi và đau nhức cơ bắp. Một số trường hợp xuất hiện phản ứng viêm đường hô hấp trên như nghẹt mũi, chảy nước mũi trong, hắt hơi và ho khan từng cơn.

Ở trẻ nhỏ, các biểu hiện có thể khó nhận biết hơn và dễ nhầm lẫn với các đợt cảm sốt thông thường. Trẻ thường quấy khóc nhiều, chán ăn, bỏ bú, chảy nhiều dãi do đau họng khó nuốt và có thể bị nôn trớ sau khi ăn. Một số hạch góc hàm có thể sưng to và gây đau nhẹ khi chạm vào.

Mức độ nguy hiểm và các biến chứng tiềm ẩn của viêm họng đỏ

Đại đa số các đợt viêm họng đỏ là bệnh lý cấp tính lành tính, có xu hướng tự thuyên giảm sau khoảng một tuần nếu người bệnh nghỉ ngơi và chăm sóc hợp lý. Bệnh không quá đáng sợ nếu nguyên nhân đơn thuần do các loại virus đường hô hấp thông thường gây nên.

Tuy nhiên, viêm họng đỏ hoàn toàn có thể trở nên nguy hiểm nếu nguyên nhân xuất phát từ vi khuẩn, đặc biệt là liên cầu khuẩn beta tan huyết nhóm A, hoặc khi xảy ra tình trạng bội nhiễm vi khuẩn thứ phát. Nếu không được chẩn đoán và kiểm soát kịp thời, ổ nhiễm trùng tại họng có thể lan rộng và dẫn tới các biến chứng tại chỗ nghiêm trọng như áp xe quanh amidan hoặc áp xe thành sau họng.

Nghiêm trọng hơn, độc tố của liên cầu khuẩn có thể kích hoạt các phản ứng miễn dịch phức tạp, gây ra biến chứng toàn thân đe dọa sức khỏe lâu dài như thấp tim làm tổn thương van tim, viêm cầu thận cấp tính hoặc viêm khớp. Do đó, người bệnh tuyệt đối không nên xem nhẹ hoặc xem viêm họng đỏ chỉ là cơn đau họng thoáng qua.

Các biện pháp chăm sóc và hỗ trợ phục hồi tại nhà

Phần lớn các trường hợp viêm họng đỏ cấp tính do virus chỉ cần tập trung vào các biện pháp chăm sóc nâng đỡ cơ thể và làm dịu triệu chứng khó chịu. Người bệnh cần dành thời gian nghỉ ngơi yên tĩnh, giữ ấm vùng cổ ngực và bổ sung đầy đủ nước ấm mỗi ngày để giữ ẩm cho niêm mạc hầu họng.

Chế độ dinh dưỡng nên ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, dễ nuốt như súp, cháo dinh dưỡng và tăng cường các loại rau củ, trái cây giàu vitamin C để nâng cao sức đề kháng. Việc súc họng đều đặn bằng dung dịch nước muối sinh lý nhiều lần trong ngày giúp sát khuẩn nhẹ, loại bỏ dịch đờm ứ đọng và giảm cảm giác đau rát họng hiệu quả.

Khi có triệu chứng sốt cao hoặc đau rát họng nhiều, người bệnh có thể sử dụng các thuốc hạ sốt, giảm đau thông thường sau khi đã trao đổi với dược sĩ hoặc bác sĩ để đảm bảo an toàn. Tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh hoặc thuốc xịt chứa corticoid khi chưa có chỉ định chuyên môn.

Những dấu hiệu cảnh báo cần đi khám bác sĩ ngay

Mặc dù nhiều trường hợp viêm họng đỏ có thể tự theo dõi, người bệnh cần đặc biệt cảnh giác với các dấu hiệu cảnh báo bệnh tiến triển nặng để đi khám chuyên khoa tai mũi họng kịp thời. Khi xuất hiện tình trạng sốt cao liên tục trên ba mươi chín độ C không đáp ứng với thuốc hạ sốt thông thường, người bệnh cần được bác sĩ đánh giá lại.

Khó nuốt đến mức không thể uống nước, nuốt nghẹn hoặc khó thở, thở rít, khàn tiếng nặng là những dấu hiệu cảnh báo đường thở có nguy cơ bị chèn ép do phù nề niêm mạc hoặc hình thành ổ áp xe. Ngoài ra, việc cổ bị sưng cứng, đau nhức dữ dội một bên góc hàm hoặc phát ban toàn thân cũng là lý do cần đến bệnh viện ngay.

Đối với đối tượng nhạy cảm như trẻ nhỏ, người cao tuổi hoặc người có bệnh lý mạn tính nền, việc đưa đi khám sớm luôn là ưu tiên hàng đầu để ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm phát sinh ngoài tầm kiểm soát.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm đau chống viêm liều cao mà không có đơn thuốc. Nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường như khó thở, nuốt nghẹn hoặc sốt cao kéo dài, cần nhanh chóng đến cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Viêm họng đỏ phần lớn là tình trạng cấp tính lành tính và có thể tự cải thiện nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan trước nguy cơ bội nhiễm hoặc biến chứng vi khuẩn. Việc theo dõi sát các diễn biến bất thường và chủ động thăm khám y khoa sẽ giúp quá trình hồi phục diễn ra an toàn, hiệu quả.