Viêm họng cấp là gì, có lây không và cách điều trị thế nào?

Viêm họng cấp là gì?

Viêm họng cấp được định nghĩa là phản ứng viêm xảy ra nhanh chóng tại lớp niêm mạc bao phủ thành sau họng và các cấu trúc xung quanh như amidan hoặc vòm họng. Bệnh thường xuất hiện đột ngột sau khi tiếp xúc với các yếu tố kích thích môi trường lạnh ẩm hoặc mầm bệnh vi sinh vật. Người mắc viêm họng cấp thường trải qua cảm giác khô khốc, ngứa ngáy và đau nhức vùng cổ họng, mức độ đau có xu hướng tăng lên rõ rệt khi nuốt thức ăn hoặc thậm chí nuốt nước bọt.

Tình trạng này có thể xuất hiện độc lập hoặc nằm trong bệnh cảnh chung của nhiễm trùng đường hô hấp trên như cảm lạnh thông thường hoặc cúm mùa. Hiểu rõ bản chất viêm họng cấp giúp người bệnh chủ động theo dõi sức khỏe và có hướng xử trí y tế phù hợp, tránh tâm lý hoang mang hoặc lạm dụng thuốc điều trị sai cách.

Viêm họng cấp có lây truyền từ người sang người không?

Khả năng lây lan của viêm họng cấp phụ thuộc trực tiếp vào tác nhân vi sinh vật gây bệnh, bao gồm cả virus và vi khuẩn. Viêm họng cấp hoàn toàn có thể lây từ người sang người qua các giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện trực tiếp ở cự ly gần.

Ngoài ra, mầm bệnh còn có thể lây truyền gián tiếp qua bề mặt tiếp xúc như tay nắm cửa, đồ dùng cá nhân, ly uống nước hoặc bàn chải đánh răng. Thời gian lây nhiễm thường bắt đầu từ giai đoạn ủ bệnh cho đến khi các triệu chứng viêm nhiễm thuyên giảm rõ rệt. Những môi trường tập trung đông người như trường học, công sở hay phương tiện công cộng là nơi bệnh dễ bùng phát và lây lan nhanh chóng.

Nguyên tắc phân biệt viêm họng cấp do virus và vi khuẩn

Việc xác định nguyên nhân gây bệnh là bước then chốt quyết định phương pháp xử trí y khoa. Đa số các đợt viêm họng cấp bắt nguồn từ virus như Rhinovirus, Adenovirus, virus cúm hoặc Coronavirus. Đối với nhóm này, việc dùng kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt mầm bệnh.

Trường hợp viêm họng cấp do vi khuẩn, thường gặp nhất là liên cầu khuẩn nhóm A, bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng sẽ chỉ định phác đồ kháng sinh thích hợp nhằm triệt tiêu ổ nhiễm khuẩn và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm như viêm khớp cấp hay viêm cầu thận. Việc chẩn đoán phân biệt giữa nhiễm virus và vi khuẩn cần dựa trên thăm khám lâm sàng cùng xét nghiệm chuyên biệt như test nhanh kháng nguyên hoặc nuôi cấy dịch họng.

Các phương pháp điều trị và làm giảm triệu chứng viêm họng cấp

Mục tiêu điều trị viêm họng cấp là kiểm soát triệu chứng khó chịu và hỗ trợ niêm mạc hầu họng nhanh chóng hồi phục. Với các cơn đau rát họng kèm sốt, bác sĩ hoặc dược sĩ có thể hướng dẫn sử dụng thuốc giảm đau hạ sốt thông thường như Paracetamol hoặc Ibuprofen theo đúng chỉ định an toàn.

Bên cạnh đó, các dung dịch súc họng sát khuẩn nhẹ hoặc viên ngậm thảo dược có thể giúp làm dịu cảm giác khô rát tại chỗ. Người bệnh cần tuân thủ tuyệt đối hướng dẫn dùng thuốc từ nhân viên y tế, không tự ý tăng liều hoặc kết hợp nhiều loại thuốc cảm cúm cùng lúc để tránh nguy cơ ngộ độc hoặc tổn thương gan thận.

Biện pháp chăm sóc và hỗ trợ phục hồi niêm mạc họng tại nhà

Chế độ chăm sóc tại nhà đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc thúc đẩy quá trình hồi phục. Người bệnh nên duy trì việc súc họng bằng dung dịch nước muối sinh lý ấm nhiều lần trong ngày để làm sạch niêm mạc và giảm viêm sưng tại chỗ.

Uống đủ nước ấm, trà gừng mật ong hoặc nước canh thanh đạm giúp giữ ẩm niêm mạc hầu họng và hỗ trợ loãng đờm. Chế độ ăn uống nên ưu tiên các món mềm, dễ nuốt như cháo, súp, đồng thời hạn chế tối đa thực phẩm cay nóng, đồ uống có cồn, nước đá lạnh và khói thuốc lá vì những yếu tố này có thể làm tổn thương họng nặng nề hơn.

Dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế thăm khám kịp thời

Mặc dù viêm họng cấp thường lành tính, người bệnh không nên chủ quan trước những dấu hiệu diễn tiến nặng. Cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Tai Mũi Họng nếu xuất hiện tình trạng khó thở, nuốt nghẹn nghiêm trọng không thể uống nước, khó mở miệng, hoặc sốt cao liên tục không đáp ứng với thuốc hạ sốt.

Ngoài ra, triệu chứng sưng đau một bên góc hàm, phát ban toàn thân hoặc đau rát họng kéo dài trên một tuần không thuyên giảm cũng là những dấu hiệu cảnh báo viêm tấy áp xe quanh amidan hoặc các biến chứng nhiễm trùng lan rộng cần can thiệp y tế kịp thời.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết chỉ mang tính chất cung cấp thông tin y khoa cơ bản, không thay thế cho việc chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Tuyệt đối không tự ý dùng kháng sinh khi chưa có kết luận chẩn đoán nguyên nhân do vi khuẩn. Khi có biểu hiện sốt cao kéo dài hoặc khó thở, người bệnh cần đến bệnh viện ngay để được kiểm tra chính xác.

Tóm tắt

Viêm họng cấp là tình trạng viêm nhiễm niêm mạc họng rất phổ biến và có khả năng lây lan nhanh qua đường hô hấp. Việc nhận diện đúng căn nguyên do virus hay vi khuẩn đóng vai trò quyết định trong việc chăm sóc và điều trị đúng cách. Người bệnh cần tránh tâm lý tự ý dùng kháng sinh và nên đến cơ sở y tế thăm khám khi xuất hiện các triệu chứng bất thường kéo dài.