Viêm họng bên phải là bệnh gì và khi nào cần đi khám?

Viêm họng bên phải là gì?

Đau họng một bên, cụ thể là viêm họng bên phải, là hiện tượng niêm mạc họng, hạch amidan hoặc các tổ chức mô hạt ở phía bên phải bị kích ứng, sưng đỏ hoặc viêm loét. Cơn đau có thể xuất hiện âm ỉ liên tục, hoặc chỉ nhói lên khi thực hiện động tác nuốt, nói chuyện nhiều hay ho khan.

Khác với các đợt viêm đường hô hấp trên do virus thông thường thường gây đau rát toàn bộ vòm họng kèm sổ mũi cả hai bên, tình trạng đau tập trung một bên đòi hỏi sự lưu tâm đặc biệt. Đây có thể là biểu hiện của một ổ viêm khu trú như viêm amidan một bên, áp xe mô liên kết, tổn thương cơ học, trào ngược dịch vị hoặc bệnh lý từ tai và răng hàm mặt lan sang. Xác định đúng căn nguyên là bước quan trọng nhất để điều trị dứt điểm và an toàn.

Viêm amidan và áp xe quanh amidan bên phải

Viêm amidan một bên là lý do thường gặp khiến người bệnh có cảm giác sưng đau tập trung ở bên phải. Khi vi khuẩn hoặc virus tấn công, một bên hạch amidan khẩu cái có thể phì đại, sung huyết đỏ, thậm chí xuất hiện các chấm mủ trắng li ti trên bề mặt.

Biến chứng nặng hơn là áp xe quanh amidan, thường xảy ra khi ổ viêm tiến triển sâu vào mô liên kết lỏng lẻo quanh hạch amidan. Tình trạng này tạo thành một túi mủ lớn ở một bên họng, đẩy lệch lưỡi gà sang phía đối diện, gây đau đòn dữ dội lan lên tai, kèm sốt cao, hơi thở có mùi khó chịu và khó há miệng. Đây là một cấp cứu tai mũi họng cần được chích rạch dẫn lưu mủ và can thiệp kịp thời.

Bệnh lý xoang và nhiễm trùng răng miệng cùng bên

Cơ thể con người có mạng lưới thần kinh và xoang phân bố đối xứng hai bên. Khi các xoang hàm hoặc xoang sàng bên phải bị viêm ứ đọng dịch mủ, dòng dịch tiết này có xu hướng chảy xuống thành sau họng cùng bên. Niêm mạc họng bên phải liên tục tiếp xúc với dịch viêm chứa vi khuẩn sẽ nhanh chóng bị kích ứng, gây đỏ, ngứa rát và ho khan kéo dài.

Bên cạnh đó, các vấn đề về răng miệng ở hàm trên hoặc hàm dưới bên phải như sâu răng nặng, viêm tủy xương hàm, viêm quanh cuống răng hay mọc răng khôn lệch cũng có thể lan tỏa ổ viêm sang vùng họng lân cận. Cơn đau từ răng và nướu thường truyền theo nhánh dây thần kinh sinh ba dẫn đến cảm giác nhức nhối một bên họng.

Tổn thương cơ học và trào ngược dạ dày thực quản

Nhiều trường hợp đau họng bên phải không xuất phát từ nhiễm trùng vi sinh vật mà do tác động cơ học trực tiếp. Thói quen nhai thức ăn cứng, hóc xương cá nhỏ, nuốt phải mảnh vụn thức ăn sắc nhọn có thể làm trầy xước niêm mạc họng bên phải. Vết rách này tuy nhỏ nhưng khi nuốt nước bọt hay thức ăn sẽ gây nhói đau cục bộ.

Ngoài ra, bệnh trào ngược dạ dày thực quản cũng là thủ phạm thầm lặng. Dịch vị chứa axit và enzyme pepsin từ dạ dày trào ngược lên họng thanh quản, đặc biệt khi người bệnh có thói quen nằm nghiêng sang một bên khi ngủ. Axit đọng lại ở một bên thành họng gây bỏng rát, viêm loét nhẹ và tạo cảm giác nghẹn ứ, vướng víu khó chịu một bên cổ họng.

Sưng hạch bạch huyết và tổn thương thực thể vùng cổ

Trong khoang họng có rất nhiều cơ quan lympho và hạch cổ bảo vệ. Khi cơ thể phản ứng với viêm nhiễm ở da đầu, tai, tuyến nước bọt mang tai hoặc họng bên phải, các hạch góc hàm cùng bên có thể sưng to và đau khi chạm vào. Tình trạng viêm tuyến nước bọt dưới hàm hoặc viêm tuyến mang tai bên phải cũng gây sưng nề góc hàm và đau họng một bên.

Ở mức độ nghiêm trọng hơn, các khối u lành tính như u bao dây thần kinh, u nang họng miệng hoặc các khối u ác tính vùng vòm họng, amidan, hạ họng thanh quản có thể phát triển âm thầm. Khối u chèn ép mô mềm xung quanh thường gây đau tức một bên, nuốt vướng tăng dần và có thể kèm nổi hạch cổ không đau. Việc nội soi tầm soát sớm đóng vai trò then chốt để phát hiện các bất thường này.

Dấu hiệu cảnh báo cần đi khám bác sĩ tai mũi họng

Người bệnh cần theo dõi sát sao tiến triển của cơn đau họng. Nếu triệu chứng chỉ ở mức độ khó chịu nhẹ do cảm lạnh, việc nghỉ ngơi và uống nhiều nước ấm có thể hỗ trợ cơ thể tự hồi phục. Tuy nhiên, người bệnh không được chủ quan trước các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm.

Cần đến ngay bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa tai mũi họng nếu xuất hiện tình trạng khó thở, khàn tiếng kéo dài, không thể nuốt thức ăn hay nuốt nước bọt, sốt cao liên tục không hạ, cứng hàm không há miệng được, hoặc khi khạc ra đờm có lẫn máu tươi. Việc thăm khám trực tiếp cùng thủ thuật nội soi họng sẽ giúp bác sĩ xác định chính xác tổn thương và đưa ra hướng xử trí an toàn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hoặc kê đơn của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc để tự chữa tại nhà. Mỗi nguyên nhân gây đau họng một bên cần có phác đồ y khoa riêng biệt do bác sĩ chuyên khoa chỉ định.

Tóm tắt

Đau họng một bên phải là dấu hiệu thường gặp của nhiều bệnh lý tai mũi họng từ nhẹ đến phức tạp. Việc tự ý chẩn đoán hoặc mua thuốc kháng sinh không giúp giải quyết tận gốc nguyên nhân mà còn tiềm ẩn nguy cơ nhờn thuốc. Thăm khám sớm tại cơ sở y tế là biện pháp tốt nhất để bảo vệ sức khỏe vùng họng.