Viêm hang vị dạ dày có lây không và cách phòng ngừa lây nhiễm
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Viêm hang vị dạ dày là tình trạng lớp niêm mạc ở vùng hang vị, phần nằm gần môn vị của dạ dày, bị kích ứng, sưng đỏ hoặc trợt loét. Rất nhiều người bệnh băn khoăn không biết bệnh lý này có lây truyền sang người thân trong gia đình khi sinh hoạt và ăn uống chung hay không.
Câu trả lời phụ thuộc trực tiếp vào nguyên nhân gây tổn thương niêm mạc. Bản thân phản ứng viêm của dạ dày không thể lây nhiễm, nhưng nếu tác nhân là vi khuẩn Helicobacter pylori, vi khuẩn này hoàn toàn có thể truyền từ người này sang người khác qua tiếp xúc gần gũi và đường tiêu hóa.
Viêm hang vị dạ dày có lây không?
Hang vị là cấu trúc nằm ở phần dưới cùng của dạ dày, ngay trước van môn vị nối liền với tá tràng. Do đặc thù giải phẫu là nơi chứa đựng và nghiền nát thức ăn trước khi đưa xuống ruột non, vùng niêm mạc hang vị rất dễ bị tổn thương bởi acid dịch vị và các tác nhân gây hại. Khi niêm mạc khu vực này bị viêm, người bệnh thường xuất hiện cảm giác đau tức hoặc cồn cào vùng thượng vị, ợ hơi, đầy chướng bụng, buồn nôn hoặc chán ăn. Về mặt bản chất bệnh học, phản ứng viêm cục bộ tại mô dạ dày không phải là một căn bệnh lây truyền qua tiếp xúc thông thường. Tuy nhiên, khả năng lây lan hay không lại do chính căn nguyên gây ra viêm hang vị quyết định. Trong thực tế lâm sàng, có những trường hợp nhiều thành viên trong cùng một gia đình cùng mắc viêm dạ dày, điều này chủ yếu xuất phát từ việc lây nhiễm chung một loại vi sinh vật gây bệnh hoặc chia sẻ cùng thói quen ăn uống, sinh hoạt.
Khả năng lây nhiễm của viêm hang vị dạ dày theo nguyên nhân
Để trả lời chính xác viêm hang vị dạ dày có lây không, cần phân loại bệnh dựa trên căn nguyên cụ thể. Trường hợp thứ nhất là viêm hang vị do vi khuẩn Helicobacter pylori, hay còn gọi tắt là vi khuẩn HP. Đây là loại vi khuẩn có khả năng tồn tại và phát triển mạnh mẽ trong môi trường acid đậm đặc của dạ dày. Vi khuẩn HP là một tác nhân truyền nhiễm thực sự, có thể lây từ người mang vi khuẩn sang người lành qua các đường tiếp xúc mật thiết. Trường hợp thứ hai là viêm hang vị do các yếu tố không truyền nhiễm, bao gồm việc lạm dụng các thuốc giảm đau kháng viêm không steroid hoặc corticoid kéo dài, thói quen tiêu thụ nhiều rượu bia, hút thuốc lá, thói quen ăn đồ cay nóng hoặc trạng thái căng thẳng thần kinh kéo dài. Những trường hợp viêm hang vị do lối sống, thuốc men hay stress hoàn toàn không có khả năng lây truyền sang người khác dưới bất kỳ hình thức nào. Do đó, người bệnh cần thực hiện các thăm dò y tế để xác định rõ sự hiện diện của vi khuẩn HP trong đường tiêu hóa.
Các con đường lây truyền phổ biến của vi khuẩn HP
Khi viêm hang vị dạ dày có nguyên nhân từ vi khuẩn Helicobacter pylori, mầm bệnh có thể lây lan qua ba con đường chính trong đời sống hàng ngày. Con đường thứ nhất và phổ biến nhất là đường miệng – miệng. Vi khuẩn HP không chỉ cư trú ở niêm mạc dạ dày mà còn xuất hiện trong mảng bám răng, khoang miệng và nước bọt. Việc dùng chung bát đũa, chung chén chấm, uống chung ly nước, hôn môi hoặc thói quen mớm thức ăn cho trẻ nhỏ là cơ hội thuận lợi để vi khuẩn truyền sang người khác. Con đường thứ hai là đường phân – miệng, xảy ra khi chất thải của người bệnh chứa vi khuẩn không được xử lý an toàn, làm ô nhiễm nguồn nước sinh hoạt hoặc bám vào thực phẩm tươi sống do người chế biến không rửa tay sạch sau khi đi vệ sinh. Con đường thứ ba ít gặp hơn là đường dạ dày – miệng, xảy ra khi người lành tiếp xúc với dịch nôn ói hoặc qua các dụng cụ y tế như ống nội soi tiêu hóa nếu không được khử khuẩn tuyệt đối. Nhận biết rõ các con đường này giúp mỗi gia đình chủ động cắt đứt chuỗi lây truyền.
Biện pháp giảm thiểu nguy cơ lây truyền trong gia đình
Để bảo vệ những người xung quanh khi trong nhà có thành viên được xác định mắc viêm hang vị dạ dày có vi khuẩn HP, việc điều chỉnh thói quen sinh hoạt và ăn uống là vô cùng cần thiết. Trong bữa ăn gia đình, nên sử dụng các bộ đũa muỗng gắp thức ăn riêng thay vì dùng đũa cá nhân gắp trực tiếp vào đĩa thức ăn chung, đồng thời không chấm chung bát nước chấm hay uống chung một cốc nước. Người chăm sóc trẻ nhỏ tuyệt đối không mớm cơm, thổi nguội thức ăn bằng miệng hoặc dùng chung thìa ăn với trẻ. Mọi thành viên cần duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng sát khuẩn dưới vòi nước chảy trước khi ăn, trước khi chuẩn bị thực phẩm và sau khi đi vệ sinh. Bên cạnh đó, cần đảm bảo nguồn nước sinh hoạt đạt tiêu chuẩn vệ sinh, thực hiện ăn chín uống sôi, hạn chế các món ăn sống hoặc tái như gỏi cá, tiết canh hay rau sống không rõ nguồn gốc. Những thay đổi nhỏ trong nếp sống hàng ngày mang lại hiệu quả rất lớn trong việc ngăn chặn lây nhiễm chéo.
Ý nghĩa của việc chẩn đoán xác định căn nguyên gây bệnh
Việc tự suy đoán nguyên nhân viêm hang vị dạ dày có thể dẫn đến tâm lý lo âu thái quá hoặc ngược lại là sự chủ quan trong phòng ngừa. Khi xuất hiện các triệu chứng đau rát thượng vị, buồn nôn, khó tiêu hoặc ợ chua, người bệnh nên đến các cơ sở y tế có chuyên khoa tiêu hóa để được thăm khám cẩn thận. Bác sĩ chuyên khoa có thể chỉ định các phương pháp chẩn đoán phù hợp như nội soi thực quản dạ dày tá tràng kết hợp làm xét nghiệm clo-test nhanh, xét nghiệm hơi thở tìm vi khuẩn HP, xét nghiệm kháng nguyên trong phân hoặc xét nghiệm máu. Việc xác định chính xác có hay không sự hiện diện của vi khuẩn HP giúp bác sĩ đưa ra phác đồ chăm sóc và can thiệp y khoa phù hợp cho từng cá nhân, đồng thời đưa ra lời khuyên y tế cần thiết về việc theo dõi hoặc kiểm tra sàng lọc cho những người sống chung trong cùng gia đình.
Lưu ý an toàn
Người bệnh không nên tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc ức chế tiết acid dịch vị để tự điều trị tại nhà khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Việc dùng thuốc tùy tiện không những không tiêu diệt được vi khuẩn HP mà còn dễ gây ra tình trạng kháng thuốc, khiến việc điều trị sau này trở nên phức tạp hơn rất nhiều. Các biện pháp vệ sinh ăn uống chỉ có tác dụng hỗ trợ phòng ngừa lây nhiễm, không thay thế cho việc chẩn đoán và theo dõi y khoa bài bản.
Tóm tắt
Tóm lại, viêm hang vị dạ dày bản thân không phải bệnh truyền nhiễm nhưng có thể gián tiếp lây lan nếu nguyên nhân xuất phát từ vi khuẩn Helicobacter pylori. Việc phân biệt rõ căn nguyên, thực hiện lối sống vệ sinh ăn uống khoa học và tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa là giải pháp tối ưu giúp cải thiện tình trạng niêm mạc và bảo vệ sức khỏe cho cả gia đình.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Viêm hang vị dạ dày không có vi khuẩn HP có lây không?
Viêm hang vị dạ dày không nhiễm vi khuẩn HP thường do căng thẳng, dùng thuốc giảm đau hoặc thói quen ăn uống không điều độ. Trường hợp này hoàn toàn không có khả năng lây lan sang người khác dưới bất kỳ hình thức nào.
Ăn chung bát đũa có làm lây vi khuẩn gây viêm hang vị không?
Nếu người bệnh có vi khuẩn HP trong dạ dày, việc dùng chung bát đũa hoặc thìa có thể làm vi khuẩn từ nước bọt truyền sang người cùng ăn, đặc biệt là khi dùng chung bát nước chấm hoặc đồ gắp thức ăn.
Trẻ nhỏ có nguy cơ bị lây vi khuẩn HP gây viêm hang vị không?
Trẻ nhỏ có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên rất dễ bị lây nhiễm vi khuẩn HP từ người lớn thông qua các thói quen như hôn miệng, mớm thức ăn hoặc dùng chung dụng cụ ăn uống hàng ngày.
Viêm hang vị dạ dày do dùng thuốc kháng viêm có lây không?
Tình trạng viêm hang vị xuất phát từ tác dụng phụ của thuốc kháng viêm hoặc giảm đau không phải do vi sinh vật gây ra, do đó không có tính chất truyền nhiễm và không thể lây sang người xung quanh.
Khi nào các thành viên trong gia đình cần kiểm tra vi khuẩn HP?
Khi trong gia đình có người mắc bệnh lý dạ dày kèm vi khuẩn HP và các thành viên khác xuất hiện dấu hiệu ợ hơi, đau bụng hoặc khó tiêu, nên đi khám chuyên khoa tiêu hóa để được bác sĩ tư vấn xét nghiệm phù hợp.
