Viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay và cách xử trí

Viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay là gì?

Viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay, thường được gọi trong y học là viêm lồi cầu ngoài hoặc hội chứng khuỷu tay quần vợt, là tình trạng thoái hóa và vi chấn thương tại vị trí bám của các gân cơ duỗi cẳng tay vào mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay. Cấu trúc chịu ảnh hưởng chủ yếu là gân cơ duỗi cổ tay quay ngắn, nơi chịu lực căng liên tục khi bàn tay thực hiện động tác duỗi và xoay ngửa. Mặc dù tên gọi có từ viêm, bản chất của bệnh lý này chủ yếu là sự suy thoái vi cấu trúc mô sợi collagen do quá tải cơ học lặp đi lặp lại mà không được nghỉ ngơi phục hồi tương xứng. Tình trạng này không chỉ giới hạn ở vận động viên mà có thể xảy ra ở bất kỳ ai có hoạt động cầm nắm, vặn xoắn cổ tay thường xuyên trong công việc và đời sống hàng ngày.

Cơ chế và nguyên nhân gây tổn thương gân lồi cầu ngoài xương cánh tay

Tình trạng tổn thương xuất hiện khi các cơ duỗi cổ tay và ngón tay bị quá tải lặp đi lặp lại trong thời gian dài. Cơ duỗi cổ tay quay ngắn là vị trí chịu áp lực cơ học lớn nhất khi cẳng tay thực hiện động tác xoay lật hoặc ngửa cổ tay liên tục. Quá trình co kéo liên tục tạo ra các vết rách vi thể ở điểm bám gân vào mỏm trên lồi cầu ngoài xương cánh tay. Nếu không có thời gian nghỉ ngơi để mô hạt tự sửa chữa, quá trình thoái hóa gân sẽ diễn ra, kèm theo phản ứng viêm cục bộ và tạo cảm giác đau nhức kéo dài.

Những đối tượng thường xuyên gặp tình trạng này bao gồm người chơi các môn thể thao dùng vợt như quần vợt, cầu lông, bóng bàn khi thực hiện sai kỹ thuật đánh bóng trái tay. Ngoài ra, người làm công việc văn phòng gõ bàn phím và dùng chuột liên tục, thợ cơ khí, thợ mộc, thợ sơn hoặc đầu bếp phải cầm nắm dụng cụ nặng cũng đối mặt với nguy cơ quá tải gân cẳng tay rất cao.

Biểu hiện nhận diện tình trạng đau vùng khuỷu tay

Triệu chứng nổi bật nhất là cảm giác đau nhức âm ỉ hoặc nhói buốt tại mặt ngoài của khuỷu tay, vị trí ngay tại mỏm lồi cầu ngoài. Cơn đau thường lan dần dọc theo mặt ngoài của cẳng tay xuống phía cổ tay và bàn tay. Cường độ đau tăng lên rõ rệt khi người bệnh thực hiện các động tác cần lực căng cơ duỗi như nâng vật nặng, bắt tay, mở nắp chai lọ, vặn nắm cửa hoặc cầm vợt thể thao.

Bên cạnh biểu hiện đau nhức, người bệnh có thể nhận thấy khớp khuỷu tay có cảm giác căng cứng nhẹ vào buổi sáng sau khi ngủ dậy. Lực cầm nắm của bàn tay bên tổn thương suy giảm đáng kể, khiến người bệnh dễ đánh rơi đồ vật hoặc nhanh mỏi cơ khi làm việc. Vùng da quanh lồi cầu ngoài có thể hơi ấm nhẹ khi chạm vào, nhưng hiếm khi sưng to hay đỏ rực trừ khi có nhiễm khuẩn hoặc tổn thương khớp kèm theo.

Các phương pháp chăm sóc và giảm tải áp lực cho gân cẳng tay

Ngay khi xuất hiện cơn đau, nguyên tắc quan trọng hàng đầu là giảm tải áp lực cho nhóm gân cơ duỗi cẳng tay. Người bệnh cần tạm ngừng các hoạt động thể thao hoặc công việc đòi hỏi lực siết tay mạnh. Biện pháp chườm lạnh bằng túi đá bọc qua khăn mềm trong khoảng mười lăm đến hai mươi phút mỗi lần, thực hiện ba đến bốn lần trong ngày, sẽ giúp làm dịu cảm giác đau buốt và giảm phù nề cục bộ tại điểm bám gân.

Bên cạnh đó, việc sử dụng băng nẹp chuyên dụng cho hội chứng khuỷu tay quần vợt là giải pháp hỗ trợ rất hữu ích. Đai nẹp được cố định quanh cẳng tay, cách lồi cầu ngoài khoảng hai đến ba centimet về phía bàn tay, giúp phân tán lực kéo tác động lên điểm bám gân khi bàn tay vận động. Người bệnh cũng cần sắp xếp thời gian làm việc hợp lý, xen kẽ các khoảng nghỉ ngắn để cơ bắp cẳng tay được thư giãn hoàn toàn.

Bài tập kéo giãn và phục hồi chức năng cẳng tay

Khi giai đoạn đau cấp tính đã thuyên giảm, việc tập luyện phục hồi chức năng đóng vai trò quyết định trong việc khôi phục độ dẻo dai và sức bền của gân. Bài tập kéo giãn cơ duỗi cổ tay được thực hiện bằng cách duỗi thẳng cánh tay ra phía trước, úp lòng bàn tay xuống, dùng tay còn lại nhẹ nhàng kéo gập bàn tay về phía dưới và giữ nguyên tư thế trong hai mươi đến ba mươi giây.

Tiếp theo là các bài tập tăng cường sức mạnh đẳng trường và bài tập co cơ lệch tâm cho cơ cẳng tay. Người bệnh có thể đặt cẳng tay tựa lên mặt bàn, cầm tạ nhỏ hoặc chai nước nhẹ, dùng bàn tay khỏe hỗ trợ nâng tạ lên và từ từ hạ tạ xuống bằng lực cơ của tay đau trong khoảng ba đến năm giây. Động tác hạ tạ có kiểm soát giúp kích thích sắp xếp lại các sợi collagen bị tổn thương trong gân, nâng cao khả năng chịu lực mà không gây chấn thương tái diễn.

Biện pháp phòng ngừa chấn thương tái phát trong lao động và thể thao

Để phòng ngừa tình trạng viêm gân tái diễn, người thường xuyên vận động cẳng tay cần xây dựng thói quen làm việc và tập luyện khoa học. Trước khi bước vào các buổi tập thể thao hoặc ca lao động nặng, việc khởi động kỹ lưỡng toàn bộ khớp vai, khuỷu tay và cổ tay là bắt buộc. Người chơi thể thao cần nhờ huấn luyện viên kiểm tra lại kỹ thuật vung vợt, lựa chọn kích thước cán vợt phù hợp với bàn tay và điều chỉnh độ căng dây vợt ở mức vừa phải để giảm chấn động dội về khuỷu tay.

Trong sinh hoạt và công việc hàng ngày, người dùng máy tính nên bố trí bàn ghế làm việc đạt chuẩn công thái học, đặt bàn phím và chuột ở vị trí giúp cẳng tay song song với sàn nhà và cổ tay ở trạng thái thẳng tự nhiên. Tránh thói quen bưng bê đồ vật nặng chỉ bằng một tay hoặc gập duỗi cổ tay quá mức, đồng thời chú ý uống đủ nước và duy trì dinh dưỡng cân bằng để tăng cường sức khỏe hệ gân cơ.

Lưu ý an toàn

Các thông tin chăm sóc và bài tập phục hồi chỉ mang tính chất hướng dẫn tham khảo tổng quan, không thay thế cho chẩn đoán và phác đồ của bác sĩ chuyên khoa cơ xương khớp hoặc chuyên viên vật lý trị liệu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc giảm đau, kháng viêm liều cao hoặc tự tiêm thuốc vào vùng khuỷu tay khi chưa có chỉ định. Nếu cơn đau dữ dội, kèm theo sưng nóng đỏ, mất cảm giác hoặc không thể co duỗi cẳng tay, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Viêm điểm bám gân lồi cầu ngoài xương cánh tay là chấn thương quá tải hoàn toàn có thể kiểm soát và phục hồi tốt nếu được phát hiện sớm và can thiệp đúng cách. Người bệnh cần kiên trì nghỉ ngơi, điều chỉnh thói quen vận động và tham khảo ý kiến chuyên gia y tế trước khi thực hiện các can thiệp chuyên sâu.