Viêm đại tràng ở trẻ em và những nguy cơ cha mẹ cần lưu tâm

Viêm đại tràng ở trẻ em là gì?

Viêm đại tràng ở trẻ em là thuật ngữ y khoa mô tả tình trạng viêm, sưng đỏ hoặc trợt loét diễn ra ở đoạn ruột già bao gồm đại tràng và trực tràng của trẻ. Khác với người trưởng thành vốn có hệ tiêu hóa hoàn thiện, đường ruột của trẻ em có cấu trúc niêm mạc mỏng manh, hàng rào miễn dịch chưa phát triển đầy đủ và hệ vi sinh vật đường ruột còn rất nhạy cảm với các tác nhân bên ngoài.

Khi các yếu tố có hại tấn công, niêm mạc đại tràng phản ứng bằng cách tăng tiết dịch nhầy, co bóp bất thường và giảm khả năng hấp thu nước, dẫn đến tình trạng tiêu chảy có nhầy máu kèm theo đau bụng. Bệnh có thể biểu hiện dưới dạng đợt viêm cấp tính thoáng qua hoặc phát triển thành bệnh lý mạn tính dai dẳng, đòi hỏi sự theo dõi chặt chẽ từ bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa Nhi để tránh ảnh hưởng đến sự tăng trưởng toàn diện của trẻ.

Các nguyên nhân phổ biến gây viêm đại tràng ở trẻ nhỏ

Tình trạng viêm đại tràng ở trẻ nhỏ có thể xuất phát từ nhiều căn nguyên khác nhau tùy theo độ tuổi. Nguyên nhân thường gặp nhất là nhiễm trùng đường ruột do vi khuẩn như Salmonella, Shigella, Campylobacter, hoặc do ký sinh trùng và virus tấn công niêm mạc ruột già khi trẻ dùng thực phẩm hay nguồn nước không đảm bảo vệ sinh.

Bên cạnh đó, ở trẻ nhũ nhi và trẻ nhỏ, viêm đại tràng dị ứng thức ăn, đặc biệt là dị ứng đạm sữa bò hoặc sữa đậu nành, cũng là yếu tố tương đối phổ biến. Một số trường hợp khác liên quan đến việc sử dụng kháng sinh kéo dài làm mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột dẫn đến loạn khuẩn, hoặc do các bệnh lý viêm ruột mạn tính tự miễn như viêm loét đại tràng chảy máu và bệnh Crohn ở trẻ lớn.

Dấu hiệu gợi ý trẻ đang gặp vấn đề ở đại tràng

Khi niêm mạc đại tràng bị tổn thương, trẻ thường có biểu hiện đau bụng từng cơn, quấy khóc nhiều, nhất là trước và trong khi đi tiêu. Trẻ có thể bị đi ngoài nhiều lần trong ngày, phân lỏng hoặc nát, kèm theo chất nhầy nhớt hoặc có tia máu tươi lẫn trong phân.

Ngoài rối loạn đại tiện, trẻ có thể có cảm giác mót rặn liên tục, chướng bụng, đầy hơi, buồn nôn hoặc biếng ăn rõ rệt. Trong các đợt viêm cấp tính do nhiễm khuẩn, trẻ thường bị sốt nhẹ đến sốt cao và mệt mỏi li bì. Với những trường hợp viêm kéo dài, trẻ dễ sụt cân, chậm tăng trưởng và có dấu hiệu mất nước như môi khô, mắt trũng.

Những biến chứng nguy hiểm nếu không điều trị kịp thời

Đại tràng đảm nhận chức năng tái hấp thu nước và tạo khuôn phân, do đó tổn thương viêm kéo dài không được can thiệp đúng cách có thể dẫn đến nhiều hệ quả nghiêm trọng. Nguy cơ trước mắt là tình trạng mất nước và rối loạn điện giải cấp tính do tiêu chảy kéo dài, có thể đe dọa tính mạng nếu không bù dịch kịp thời.

Nếu quá trình viêm diễn tiến mạn tính, trẻ sẽ đối mặt với tình trạng kém hấp thu vi chất, thiếu máu do mất máu rỉ rả qua phân, dẫn đến suy dinh dưỡng và chậm phát triển thể chất. Nguy hiểm hơn, viêm loét đại tràng nặng có nguy cơ dẫn đến biến chứng thủng ruột, phình giãn đại tràng nhiễm độc hoặc nhiễm trùng huyết, đòi hỏi phải can thiệp y tế khẩn cấp.

Nguyên tắc chăm sóc và dinh dưỡng hỗ trợ phục hồi ruột

Khi chăm sóc trẻ nghi ngờ hoặc đã được chẩn đoán viêm đại tràng, việc quan trọng hàng đầu là đảm bảo đủ nước và điện giải qua dung dịch oresol được pha đúng tỷ lệ theo hướng dẫn. Bữa ăn của trẻ cần được chia nhỏ thành nhiều cữ trong ngày, ưu tiên thức ăn mềm, ấm và giàu dinh dưỡng như cháo thịt nạc, súp bí đỏ hoặc chuối chín.

Gia đình cần giữ vệ sinh thân thể sạch sẽ cho trẻ, hướng dẫn trẻ rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh. Tránh để trẻ ăn các món chiên rán nhiều dầu mỡ, bánh kẹo ngọt, nước ngọt có ga và các thực phẩm chưa được nấu chín hoàn toàn nhằm hạn chế kích thích niêm mạc ruột. Mọi loại thuốc điều trị cần tuân theo chỉ dẫn của bác sĩ chuyên khoa.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa đại chúng, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp. Khi trẻ xuất hiện các biểu hiện như đi ngoài ra máu, sốt cao liên tục, nôn ói nhiều, lừ đừ hoặc có dấu hiệu mất nước nặng, phụ huynh cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất. Tuyệt đối không tự ý cho trẻ uống thuốc kháng sinh hay thuốc chống tiêu chảy khi chưa có thăm khám từ bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Viêm đại tràng ở trẻ em tuy không quá phổ biến như ở người lớn nhưng có thể để lại nhiều hệ lụy cho sự phát triển của trẻ nếu phát hiện muộn. Việc theo dõi sát thói quen đi tiêu, tính chất phân và kịp thời đưa trẻ đến bệnh viện có chuyên khoa Tiêu hóa Nhi sẽ giúp bảo vệ tối đa sức khỏe đường ruột cho trẻ.