Viêm đại tràng nổi hạch có nguy hiểm không và những điều cần biết

Viêm đại tràng nổi hạch là gì?

Hạch bạch huyết phân bố phong phú dọc theo màng treo ruột, giữ vai trò như trạm kiểm soát miễn dịch bảo vệ cơ thể. Tình trạng viêm đại tràng nổi hạch thường được phát hiện tình cờ qua siêu âm ổ bụng hoặc chụp cắt lớp khi người bệnh đi khám vì đau bụng, chướng hơi hay rối loạn tiêu hóa. Do nằm sâu trong ổ bụng, người bệnh không thể tự sờ thấy như các hạch ngoại vi ở cổ hay bẹn.

Khi niêm mạc ruột tổn thương, tế bào miễn dịch dồn về hạch mạc treo khiến hạch phì đại, đôi khi gây tức nặng âm ỉ vùng bụng dưới. Kích thước, hình dạng và ranh giới rốn hạch là các tiêu chí quan trọng được bác sĩ chẩn đoán hình ảnh ghi nhận để phân biệt hạch phản ứng lành tính với tổn thương bất thường.

Cơ chế hình thành hạch mạc treo trong viêm đại tràng

Hệ thống miễn dịch đường ruột là tuyến phòng ngự đầu tiên ngăn chặn vi sinh vật xâm nhập. Khi niêm mạc đại tràng bị tổn thương bởi vi khuẩn hoặc quá trình viêm, các kháng nguyên sẽ theo dòng bạch huyết di chuyển đến hạch mạc treo lân cận. Tại đây, các tế bào lympho tăng sinh nhanh chóng nhằm xử lý độc tố và tạo kháng thể dập tắt ổ viêm.

Sự gia tăng tế bào miễn dịch làm hạch to lên trên kết quả siêu âm. Đây là đáp ứng sinh lý bình thường nhằm bảo vệ cơ thể trước phản ứng viêm ruột. Khi nguyên nhân gây bệnh được kiểm soát và niêm mạc đại tràng hồi phục, các hạch mạc treo sẽ dần thu nhỏ về kích thước ban đầu.

Những nguyên nhân phổ biến gây viêm đại tràng nổi hạch

Tình trạng nổi hạch ổ bụng khi bị viêm đại tràng có thể bắt nguồn từ nhiều nguyên nhân khác nhau. Phổ biến nhất là viêm đại tràng cấp tính do vi khuẩn đường ruột như trực khuẩn lỵ hoặc Salmonella. Độc tố từ vi khuẩn kích hoạt viêm tại chỗ, làm hạch mạc treo kế cận phản ứng sưng to rất nhanh.

Ngoài ra, các bệnh lý viêm ruột mạn tính như bệnh Crohn hoặc viêm loét đại tràng cũng khiến hạch sưng kéo dài do phản ứng viêm tái diễn. Bệnh lao ruột hay viêm hạch mạc treo tiên phát ở người trẻ tuổi cũng là các bệnh cảnh thường gặp. Ở mức độ phức tạp hơn, các tổn thương ác tính như ung thư đại trực tràng hoặc u lympho cũng có thể gây biến đổi thành ruột kèm phì đại chuỗi hạch.

Mức độ nguy hiểm và những dấu hiệu cảnh báo đáng lưu ý

Viêm đại tràng nổi hạch có nguy hiểm hay không phụ thuộc vào bệnh lý gốc rễ. Với trường hợp viêm đại tràng nhiễm khuẩn cấp hoặc viêm hạch mạc treo lành tính, bệnh thường tiến triển thuận lợi và không để lại di chứng nguy hiểm nếu được can thiệp y tế đúng cách. Ngược lại, nếu sưng hạch liên quan đến bệnh viêm ruột mạn tính hay khối u tân sinh, người bệnh sẽ đối mặt với nhiều rủi ro sức khỏe.

Người bệnh cần nhanh chóng đi khám nếu có các dấu hiệu báo động như đau bụng dữ dội, sốt cao liên tục, đi ngoài ra máu hoặc nhầy nhớt, sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân và mệt mỏi do thiếu máu. Trên hình ảnh siêu âm, hạch có kích thước lớn, dính chùm hoặc mất ranh giới bình thường cũng là tín hiệu cần kiểm tra chuyên sâu ngay.

Các phương pháp y khoa dùng để đánh giá hạch đại tràng

Để xác định chính xác tính chất hạch ổ bụng, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa sẽ chỉ định các kỹ thuật cận lâm sàng phù hợp. Siêu âm ổ bụng là phương pháp đầu tay thuận tiện giúp đo đạc kích thước trục ngắn, hình dạng và sự tưới máu của hạch. Nếu cần đánh giá chi tiết hơn, chụp cắt lớp vi tính hoặc chụp cộng hưởng từ có tiêm thuốc cản quang sẽ giúp khảo sát rõ độ dày thành ruột và các chuỗi hạch nằm sâu.

Bên cạnh đó, nội soi đại tràng toàn bộ có sinh thiết niêm mạc đóng vai trò then chốt để quan sát bề mặt lòng ruột, phát hiện vết loét, polyp hay khối u. Các xét nghiệm máu và xét nghiệm phân cũng được tiến hành nhằm loại trừ nhiễm trùng hoặc bệnh tự miễn.

Lưu ý an toàn

Hạch mạc treo nằm sâu trong ổ bụng nên không thể tự nhận định tính chất qua quan sát hay sờ nắn bên ngoài. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh hay thuốc giảm đau kháng viêm khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Việc tự điều trị có thể làm lu mờ triệu chứng thật, gây kháng thuốc hoặc làm chậm thời điểm can thiệp các bệnh lý nghiêm trọng. Việc tái khám định kỳ theo hướng dẫn y tế là rất quan trọng để theo dõi diễn tiến của hạch.

Tóm tắt

Nổi hạch trong viêm đại tràng đa phần là phản ứng miễn dịch lành tính trước tình trạng viêm nhiễm tại đường ruột. Tuy nhiên, người bệnh không nên chủ quan tự đoán bệnh mà cần đến các cơ sở y tế uy tín để được bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa thăm khám lâm sàng, siêu âm và tư vấn hướng theo dõi phù hợp nhất.