Viêm đại tràng buồn nôn và những biểu hiện tiêu hóa cần chú ý

Viêm đại tràng buồn nôn là gì?

Viêm đại tràng là thuật ngữ chỉ tình trạng tổn thương viêm nhiễm hoặc phù nề, xung huyết ở lớp niêm mạc bao phủ mặt trong của ruột già. Tình trạng này có thể khởi phát cấp tính do nhiễm khuẩn, ký sinh trùng, ngộ độc thức ăn hoặc kéo dài mạn tính do rối loạn tự miễn, viêm đại tràng co thắt hoặc bệnh viêm ruột mạn tính. Khi chức năng hấp thu nước và vận chuyển chất cặn bã của đại tràng bị gián đoạn, người bệnh không chỉ gặp trục trặc ở việc đại tiện mà toàn bộ hệ tiêu hóa cũng bị ảnh hưởng. Buồn nôn tuy không phải là tổn thương thực thể tại đại tràng nhưng là biểu hiện phản xạ rất thường gặp, phản ánh mức độ kích ứng lan tỏa của ống tiêu hóa và sự nhạy cảm của các dây thần kinh nội tạng.

Cơ chế khiến viêm đại tràng dẫn đến cảm giác buồn nôn

Đại tràng là cơ quan nằm ở đoạn cuối ống tiêu hóa, đảm nhiệm vai trò hấp thu nước, một phần điện giải và tạo khuôn phân. Dù buồn nôn là triệu chứng xuất phát từ đường tiêu hóa trên như dạ dày hoặc tá tràng, người bệnh viêm đại tràng vẫn rất hay gặp phải phản xạ khó chịu này. Cơ chế chính liên quan đến trục thần kinh não – ruột và hiện tượng rối loạn nhu động toàn bộ ống tiêu hóa.

Khi niêm mạc đại tràng bị tổn thương hoặc viêm nhiễm mạn tính, các dây thần kinh cảm giác nội tạng tại thành ruột trở nên nhạy cảm quá mức. Các cơn co thắt bất thường ở khung đại tràng tạo nên những xung động truyền ngược lên hệ thần kinh trung ương, kích thích gián tiếp trung tâm nôn ở hành não. Đồng thời, sự ứ đọng phân hoặc khí tích tụ lâu ngày do nhu động ruột bị nghẽn trệ cũng tạo áp lực đẩy ngược lên dạ dày, làm chậm quá trình tháo rỗng dạ dày và gây ra cảm giác nôn nao, ợ hơi và buồn nôn liên tục.

Những dấu hiệu tiêu hóa thường đi kèm buồn nôn

Cảm giác buồn nôn do viêm đại tràng hiếm khi xuất hiện đơn độc mà thường đi kèm một chuỗi rối loạn tiêu hóa đặc trưng. Biểu hiện điển hình nhất là những cơn đau quặn bụng, thường tập trung ở vùng hạ vị, hố chậu trái hoặc dọc theo khung đại tràng. Cơn đau thường tăng lên sau khi ăn phải thức ăn lạ hoặc nhiều dầu mỡ và thuyên giảm bớt sau khi đi đại tiện.

Bên cạnh đó, người bệnh thường xuyên cảm thấy bụng căng cứng, chướng hơi và sôi ùng ục trong ống tiêu hóa. Thói quen đi ngoài cũng bị đảo lộn rõ rệt, có thể là tiêu chảy nhiều lần phân lỏng nát có bọt hoặc xen kẽ với những đợt táo bón phân rắn kèm chất nhầy. Tình trạng chán ăn, ăn không ngon miệng, mệt mỏi kéo dài cũng xuất hiện do quá trình tiêu hóa trì trệ, khiến năng lượng hấp thu vào cơ thể sụt giảm đáng kể.

Các yếu tố làm tăng nặng triệu chứng nôn nao

Buồn nôn đôi khi là phản ứng của một tình trạng viêm cấp tính bùng phát trên nền viêm đại tràng mạn tính. Ngoài ra, việc sử dụng các loại thuốc điều trị như kháng sinh đường ruột, thuốc kháng viêm hoặc chế phẩm bổ sung không phù hợp cũng có thể kích ứng niêm mạc dạ dày và sinh ra cảm giác buồn nôn thứ phát.

Mặt khác, yếu tố tâm lý cũng đóng vai trò rất lớn đối với người bệnh tiêu hóa. Căng thẳng thần kinh, lo âu kéo dài, áp lực công việc và chứng mất ngủ thường xuyên kích thích dạ dày tăng tiết acid, đồng thời làm co thắt cơ trơn ruột dữ dội hơn. Một số trường hợp viêm đại tràng do nhiễm khuẩn, ký sinh trùng hoặc ngộ độc thực phẩm nhẹ cũng gây buồn nôn rầm rộ ngay sau khi ăn phải nguồn thức ăn không bảo đảm vệ sinh.

Cách chăm sóc và làm dịu đường tiêu hóa tại nhà

Khi cảm giác buồn nôn xuất hiện, người bệnh cần ưu tiên nghỉ ngơi và điều chỉnh chế độ ăn uống nhẹ nhàng thay vì cố gắng ăn uống lượng lớn như bình thường. Nên chia nhỏ thực đơn thành năm hoặc sáu bữa ăn nhẹ trong ngày với các món mềm, thanh đạm như cháo hoa, súp gà bỏ da, khoai tây nghiền và nước ấm để giảm bớt gánh nặng co bóp cho dạ dày lẫn đại tràng.

Tuyệt đối hạn chế các loại thực phẩm nhiều gia vị cay nóng, đồ ăn chiên rán nhiều dầu mỡ, thực phẩm muối chua, đồ ngọt nhân tạo cũng như các chất kích thích như cà phê, rượu bia và nước ngọt có ga. Bên cạnh đó, việc giữ ấm vùng bụng bằng túi chườm ấm hoặc uống một chút nước gừng ấm nhạt cũng là biện pháp tự nhiên an toàn giúp thư giãn cơ trơn đường ruột và làm dịu cơn nôn nao hiệu quả.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức sức khỏe phổ thông, không thay thế cho việc chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc chống nôn, thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm đau co thắt ruột về uống tại nhà mà không có chỉ định chuyên môn, vì điều này có thể làm che lấp triệu chứng của các bệnh lý ngoại khoa cấp tính như viêm ruột thừa, tắc ruột hoặc thủng ruột. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như nôn ra máu, sốt cao li bì, sụt cân nhanh không rõ nguyên nhân hoặc đi ngoài ra máu tươi kéo dài, cần đến ngay cơ sở y tế để được cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Viêm đại tràng kèm buồn nôn là tín hiệu nhắc nhở đường tiêu hóa đang chịu áp lực tổn thương hoặc quá tải. Thay vì tự chịu đựng hoặc dùng thuốc cầm triệu chứng vội vã, việc đi khám chuyên khoa tiêu hóa sẽ giúp xác định chính xác nguyên nhân nền. Sự phối hợp giữa phác đồ y khoa chuẩn mực và thói quen ăn uống lành mạnh là nền tảng vững chắc để phục hồi sức khỏe đường ruột lâu dài.