Viêm amidan uống thuốc gì để điều trị hiệu quả và an toàn

Viêm amidan uống thuốc gì là gì?

Viêm amidan là tình trạng tổn thương viêm nhiễm cấp tính hoặc mạn tính tại hai khối amidan khẩu cái nằm ở hai bên thành họng. Đây là tổ chức lympho quan trọng của hệ thống miễn dịch vùng hầu họng, giữ nhiệm vụ nhận diện và ngăn chặn các tác nhân gây bệnh xâm nhập qua đường thở hoặc đường tiêu hóa.

Khi các tác nhân gây bệnh tấn công ồ ạt hoặc sức đề kháng của cơ thể suy giảm, amidan sẽ bị viêm, sưng đỏ, xuất hiện các chấm mủ trắng và gây ra hàng loạt triệu chứng khó chịu như sốt cao, đau rát cổ họng lan lên tai, hơi thở có mùi và nổi hạch góc hàm. Mục tiêu chính của việc dùng thuốc trong điều trị viêm amidan là kiểm soát triệu chứng khó chịu, giải quyết nguyên nhân gây nhiễm trùng nếu do vi khuẩn và phòng ngừa các biến chứng nguy hiểm như áp xe quanh amidan hay viêm cầu thận cấp.

Các thuốc giảm đau và hạ sốt thường dùng

Khi bị viêm amidan, sốt và đau rát họng là hai triệu chứng phổ biến nhất khiến người bệnh mệt mỏi, khó nuốt và giảm chất lượng sinh hoạt hàng ngày. Để kiểm soát các dấu hiệu này, các loại thuốc giảm đau và hạ sốt không kê đơn thường là lựa chọn ưu tiên ban đầu.

Paracetamol là hoạt chất thông dụng nhất nhờ tính an toàn cao khi dùng đúng liều lượng chỉ dẫn theo cân nặng và khoảng cách thời gian giữa các lần uống. Thuốc giúp hạ thân nhiệt khi sốt từ 38,5 độ C trở lên và giảm bớt cảm giác đau buốt tại vùng họng. Trong một số trường hợp đau nhiều hoặc sốt dai dẳng, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc kháng viêm không steroid như ibuprofen. Tuy nhiên, nhóm thuốc này cần được thận trọng ở người có tiền sử đau dạ dày, suy thận hoặc các bệnh lý tim mạch. Người bệnh tuyệt đối không tự ý phối hợp nhiều biệt dược cùng chứa paracetamol để tránh nguy cơ quá liều gây ngộ độc gan cấp tính.

Thuốc kháng viêm và giảm phù nề họng

Tình trạng viêm nhiễm tại tổ chức lympho amidan thường đi kèm sưng nề, sung huyết niêm mạc họng, làm tăng cảm giác vướng víu và đau nhức khi nói hoặc nuốt thức ăn. Các thuốc chống phù nề hoặc kháng viêm đóng vai trò hỗ trợ giảm bớt phản ứng sưng tấy này.

Một số thuốc kháng viêm dạng men như alpha chymotrypsin thường được bác sĩ chỉ định hỗ trợ làm giảm tình trạng phù nề mô mềm xung quanh amidan. Với các trường hợp phản ứng viêm dữ dội gây bít tắc đường thở hoặc sưng đau nghiêm trọng, bác sĩ chuyên khoa có thể cân nhắc chỉ định corticosteroid dạng uống trong thời gian rất ngắn. Tuy nhiên, người bệnh không bao giờ được tự ý mua corticosteroid để sử dụng vì thuốc tiềm ẩn nhiều tác dụng phụ nguy hiểm lên dạ dày, huyết áp và hệ miễn dịch nếu dùng sai cách. Mọi chỉ định thuốc kháng viêm đều cần có sự đánh giá cẩn trọng từ nhân viên y tế.

Khi nào cần sử dụng thuốc kháng sinh

Rất nhiều người bệnh có thói quen tự ý mua thuốc kháng sinh ngay khi xuất hiện triệu chứng đau họng, nhưng đây là một quan niệm hoàn toàn sai lầm. Phần lớn các đợt viêm amidan cấp tính bắt nguồn từ các loại virus đường hô hấp như adenovirus, rhinovirus hoặc virus cúm, và kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng tiêu diệt virus.

Kháng sinh chỉ được chỉ định khi bác sĩ xác định nguyên nhân gây bệnh là do vi khuẩn, phổ biến nhất là liên cầu khuẩn beta tan huyết nhóm A. Việc chẩn đoán dựa trên thăm khám lâm sàng như amidan sưng đỏ có mủ, hạch góc hàm sưng đau kèm xét nghiệm soi tươi hoặc test nhanh dịch họng. Khi có chỉ định, các nhóm kháng sinh thường dùng bao gồm amoxicillin, amoxicillin kết hợp acid clavulanic, hoặc nhóm cephalosporin, macrolid đối với người dị ứng penicillin. Người bệnh bắt buộc phải uống đúng liều, đủ số ngày theo đơn, không được tự ý ngừng thuốc khi thấy triệu chứng thuyên giảm để ngăn ngừa biến chứng thấp tim, viêm cầu thận và nguy cơ kháng kháng sinh.

Thuốc ngậm, xịt họng và dung dịch sát khuẩn tại chỗ

Bên cạnh các thuốc tác dụng toàn thân qua đường uống, các chế phẩm tác dụng tại chỗ đóng vai trò bổ trợ rất hữu ích trong việc làm dịu cảm giác đau buốt và sát khuẩn khoang miệng họng. Các dạng bào chế này tác động trực tiếp lên bề mặt niêm mạc đang tổn thương, mang lại cảm giác dễ chịu tức thì.

Các loại viên ngậm chứa hoạt chất kháng khuẩn tại chỗ như dichlorobenzyl alcohol, amylmetacresol hoặc tinh dầu bạc hà, khuynh diệp giúp kích thích tiết nước bọt và làm ẩm họng. Một số dạng xịt họng chứa chất chống viêm hoặc chất gây tê nhẹ tại chỗ như lidocain, benzocain giúp giảm nhanh cơn đau nhức khi nuốt. Ngoài ra, việc duy trì súc miệng bằng nước muối sinh lý 0,9 phần trăm hoặc dung dịch chứa chlorhexidine pha loãng từ hai đến ba lần mỗi ngày sẽ giúp loại bỏ mảng bám, làm sạch dịch tiết và hạn chế sự phát triển của vi khuẩn cư trú tại hốc amidan.

Chăm sóc hỗ trợ tại nhà kết hợp khi dùng thuốc

Song song với việc dùng thuốc đúng chỉ định, chế độ chăm sóc và sinh hoạt đóng góp phần lớn vào tốc độ hồi phục của niêm mạc hầu họng. Cơ thể cần được nghỉ ngơi đầy đủ để hệ miễn dịch tự nhiên hoạt động hiệu quả chống lại tác nhân gây bệnh.

Người bệnh nên uống nhiều nước ấm mỗi ngày để giữ ẩm cho niêm mạc họng, hỗ trợ làm loãng chất nhầy và bù đắp lượng nước mất đi nếu có sốt. Ưu tiên các món ăn mềm, lỏng, dễ nuốt như súp, cháo ấm, đồng thời hạn chế các thực phẩm quá cay, quá mặn, đồ chiên rán giòn cứng hoặc đồ uống lạnh vì chúng dễ gây kích ứng cơ học lên amidan đang sưng. Giữ ấm vùng cổ ngực khi thời tiết chuyển lạnh, sử dụng máy tạo ẩm trong phòng điều hòa và tránh xa khói thuốc lá, bụi bẩn cũng là những biện pháp thiết thực giúp họng bớt đau rát và nhanh lành hơn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thể thay thế cho việc khám bệnh, chẩn đoán và chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và dùng kháng sinh, không dùng lại đơn thuốc cũ hoặc tự thay đổi liều lượng thuốc được kê. Nếu xuất hiện các triệu chứng bất thường như khó thở, khó nuốt nghiêm trọng hoặc phát ban sau khi dùng thuốc, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời.

Tóm tắt

Việc lựa chọn thuốc điều trị viêm amidan cần căn cứ chính xác vào nguyên nhân gây bệnh và mức độ nghiêm trọng của từng trường hợp. Người bệnh không nên tự ý dùng thuốc, đặc biệt là kháng sinh, để tránh các tác dụng phụ và tình trạng kháng thuốc. Hãy chủ động thăm khám chuyên khoa tai mũi họng khi triệu chứng kéo dài hoặc có dấu hiệu bất thường nhằm nhận được phác đồ chăm sóc phù hợp và an toàn nhất.