Bị viêm amidan hốc mủ có nên cắt không và khi nào cần phẫu thuật

Viêm amidan hốc mủ có nên cắt không?

Viêm amidan hốc mủ là hệ quả của quá trình viêm amidan tái diễn nhiều đợt nhưng không được điều trị triệt để. Cấu trúc tự nhiên của amidan khẩu cái vốn có nhiều khe kẽ và ngóc ngách gồ ghề. Khi vi khuẩn xâm nhập kết hợp với các tế bào biểu mô bong tróc, mảnh vụn thức ăn và bạch cầu thoái hóa, chúng sẽ tích tụ lại trong các khe hốc tạo thành các khối bã đậu màu trắng đục hoặc vàng nhạt, thường được dân gian gọi là mủ.

Người mắc viêm amidan hốc mủ thường xuyên có cảm giác ngứa ngáy, nghẹn vướng ở họng như có dị vật, thỉnh thoảng khạc ra những hạt nhỏ mùi hôi nồng nặc. Tình trạng này có thể kèm theo đau rát khi nuốt, sốt nhẹ từng đợt hoặc nổi hạch góc hàm. Mặc dù gây nhiều bất tiện trong giao tiếp và sinh hoạt, đây là tổn thương mạn tính tiến triển chậm, đòi hỏi người bệnh phải phân biệt rõ ràng giữa triệu chứng khó chịu đơn thuần với các dấu hiệu biến chứng đe dọa sức khỏe toàn diện.

Bị viêm amidan hốc mủ có nên cắt bỏ hay không

Về mặt y khoa, chỉ định cắt amidan không được đưa ra một cách tùy tiện hay chỉ dựa vào mong muốn cá nhân của người bệnh. Amidan khẩu cái là tổ chức lympho quan trọng tham gia vào hệ thống miễn dịch, có nhiệm vụ sản sinh kháng thể để ngăn chặn vi khuẩn và virus xâm nhập qua đường thở và đường ăn uống. Khi amidan bị viêm hốc mủ nhưng vẫn giữ được chức năng phòng vệ và không gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe toàn thân, việc điều trị bảo tồn luôn là mục tiêu hàng đầu.

Tuy nhiên, nếu khối amidan đã trở thành một ổ nhiễm khuẩn mạn tính và mất hoàn toàn vai trò miễn dịch, việc giữ lại có thể gây hại nhiều hơn có lợi. Bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng sẽ chỉ định phẫu thuật khi các đợt bùng phát viêm xảy ra quá thường xuyên, làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống hoặc tiềm ẩn nguy cơ lan rộng ổ viêm sang các cơ quan lân cận. Do đó, người bệnh không nên quá nôn nóng tìm cách cắt bỏ ngay lập tức mà cần được bác sĩ đánh giá cẩn thận giữa lợi ích và nguy cơ trước khi đưa ra quyết định.

Các trường hợp được chỉ định cắt amidan hốc mủ

Phẫu thuật cắt amidan trong điều trị viêm amidan hốc mủ thường được cân nhắc rõ ràng trong các tình huống y khoa cụ thể. Tiêu chí phổ biến nhất là tần suất tái phát bệnh: người bệnh bị viêm amidan cấp tái diễn từ năm đến bảy lần trong một năm, hoặc từ ba đợt viêm mỗi năm trong hai năm liên tiếp, dù đã được điều trị nội khoa đúng phác đồ. Khi đó, ổ viêm mạn tính không còn khả năng tự hồi phục bằng thuốc đơn thuần.

Chỉ định can thiệp ngoại khoa cũng được đặt ra khi kích thước amidan phì đại quá mức làm bít tắc đường thở, dẫn đến hội chứng ngưng thở khi ngủ, ngủ ngáy to, thở bằng miệng hoặc gây khó nuốt kéo dài. Ngoài ra, phẫu thuật là bắt buộc nếu bệnh nhân xuất hiện các biến chứng tại chỗ như áp xe quanh amidan, viêm tấy thành bên họng, hoặc các biến chứng xa nguy hiểm như viêm tai giữa, viêm xoang mạn tính, viêm cầu thận cấp, thấp tim và viêm khớp nhiễm khuẩn do vi khuẩn gây ra.

Những trường hợp không nên hoặc cần trì hoãn phẫu thuật

Mặc dù cắt amidan là một can thiệp ngoại khoa tương đối phổ biến, vẫn có những đối tượng chống chỉ định tuyệt đối hoặc tạm thời nhằm bảo đảm an toàn tính mạng. Bệnh nhân mắc các rối loạn đông máu bẩm sinh hoặc mắc phải, người có bệnh lý tim mạch nặng, suy thận mất bù hoặc đái tháo đường chưa được kiểm soát ổn định tuyệt đối không được phẫu thuật khi chưa có sự hội chẩn chuyên sâu giữa các chuyên khoa liên quan.

Các trường hợp cần trì hoãn lịch mổ bao gồm người đang trong đợt viêm nhiễm cấp tính ở vùng họng hoặc toàn thân, người đang sốt, phụ nữ trong kỳ kinh nguyệt hoặc đang mang thai và nuôi con bú. Trẻ em dưới bốn tuổi thường được ưu tiên bảo tồn amidan vì hệ thống miễn dịch tự nhiên chưa hoàn thiện, trừ trường hợp amidan quá to gây tắc nghẽn đường thở nghiêm trọng. Ngoài ra, người bệnh đang sinh sống tại vùng bùng phát dịch bệnh truyền nhiễm lây qua đường hô hấp cũng nên tạm hoãn để phòng ngừa nguy cơ nhiễm trùng chéo.

Hướng chăm sóc và bảo tồn cho người bị viêm amidan hốc mủ

Với những người chưa có chỉ định phẫu thuật, kiểm soát tốt các triệu chứng và ngăn ngừa bệnh tái phát thông qua chăm sóc bảo tồn là giải pháp hiệu quả lâu dài. Vệ sinh vòm họng hàng ngày đóng vai trò then chốt: súc họng đều đặn bằng nước muối sinh lý hoặc dung dịch sát khuẩn chuyên dụng giúp loại bỏ bớt dịch tiết, cặn bã và ức chế sự phát triển của vi khuẩn trong các khe hốc amidan. Đánh răng sạch sẽ sau mỗi bữa ăn và thay bàn chải định kỳ cũng hạn chế vi khuẩn tích tụ trong khoang miệng.

Bên cạnh đó, người bệnh cần duy trì lối sống lành mạnh bằng cách uống đủ nước ấm, giữ ấm vùng cổ ngực khi thời tiết chuyển lạnh và tránh tiếp xúc với khói bụi, hóa chất độc hại hoặc khói thuốc lá. Hạn chế tối đa các loại đồ ăn cay nóng, thức uống có cồn và nước đá lạnh vì chúng dễ gây kích ứng niêm mạc họng. Khi xuất hiện đợt viêm cấp với các triệu chứng sốt hay đau họng tăng dần, người bệnh cần đi khám để được dùng thuốc phù hợp, không tự ý cạy bỏ các hạt bã đậu tại nhà.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không được dùng que nhọn, tăm tre, tăm bông hoặc ngón tay để cố gắng cạy nặn các nốt bã đậu trong hốc amidan. Hành động này rất dễ gây trầy xước niêm mạc, dẫn đến chảy máu khó cầm và làm nhiễm trùng lan sâu vào vùng cổ. Việc tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm đau chống viêm uống kéo dài mà không có đơn thuốc của bác sĩ có thể dẫn tới tình trạng kháng thuốc và gây hại chức năng gan thận. Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính tham khảo y khoa, không thay thế cho chẩn đoán và chỉ định điều trị từ bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng.

Tóm tắt

Cắt amidan hốc mủ là giải pháp hữu hiệu khi bệnh tái phát dai dẳng hoặc gây ra các biến chứng ảnh hưởng xấu đến sức khỏe. Tuy nhiên, việc bảo tồn amidan vẫn luôn được ưu tiên nếu bệnh còn trong tầm kiểm soát. Người bệnh nên chủ động đến các cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng để được thăm khám trực tiếp, từ đó nhận được chỉ định điều trị an toàn và phù hợp nhất với tình trạng của mình.