Vì sao xuất hiện các cơn đau đầu và đau nửa đầu dữ dội?

Đau nửa đầu dữ dội là gì?

Đau đầu và đau nửa đầu dữ dội là trạng thái đau nhức đầu với cường độ từ trung bình đến rất nặng, có thể ảnh hưởng đến một bên đầu, hai bên thái dương, vùng trán hoặc toàn bộ hộp sọ. Cơn đau có thể mang tính chất giật thoi thóp theo nhịp mạch đập, cảm giác buốt nhói như kim châm, hoặc siết chặt dữ dội khiến người bệnh không thể tập trung làm việc và phải nằm nghỉ tại nơi yên tĩnh.

Trong thực hành lâm sàng, đau đầu được phân loại thành hai nhóm chính gồm đau đầu nguyên phát và đau đầu thứ phát. Đau đầu nguyên phát xảy ra do sự rối loạn chức năng thần kinh hoặc mạch máu mà không có tổn thương cấu trúc não bộ, trong đó phổ biến nhất là bệnh đau nửa đầu migraine. Ngược lại, đau đầu thứ phát là hậu quả của một bệnh lý tiềm ẩn cụ thể như chấn thương, viêm nhiễm hoặc biến cố mạch máu nội sọ, đòi hỏi sự đánh giá y khoa thận trọng để loại trừ các nguy cơ đe dọa tính mạng.

Các dạng đau đầu nguyên phát gây cảm giác dữ dội

Cơn đau đầu dữ dội nguyên phát thường gặp nhất là đau nửa đầu migraine và đau đầu từng cụm. Với đau nửa đầu migraine, cơn đau thường khu trú ở một bên thái dương hoặc vùng trán, có tính chất giật thoi thóp theo nhịp mạch đập, kéo dài từ vài giờ đến vài ngày. Người bệnh thường trở nên rất nhạy cảm với ánh sáng, tiếng động mạnh, mùi hương nồng và có thể buồn nôn hoặc nôn mửa. Một số trường hợp xuất hiện triệu chứng tiền triệu như nhìn thấy ánh sáng lấp lánh, đốm đen hoặc tê bì mặt trước khi cơn đau bắt đầu.

Bên cạnh đó, đau đầu từng cụm là dạng đau đầu nguyên phát đặc biệt nghiêm trọng với các cơn đau buốt nhói dữ dội quanh một bên hốc mắt, lan ra trán và thái dương. Cơn đau thường đi kèm các triệu chứng thần kinh thực vật cùng bên như mắt đỏ hoe, chảy nước mắt, nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi. Dù không gây tổn thương cấu trúc não bộ vĩnh viễn, những cơn đau đầu nguyên phát dữ dội này làm suy giảm nghiêm trọng chất lượng cuộc sống và đòi hỏi phác đồ điều trị chuyên biệt từ bác sĩ chuyên khoa thần kinh.

Nguy cơ tiềm ẩn từ các bệnh lý đau đầu thứ phát

Khác với đau đầu nguyên phát, đau đầu thứ phát xuất hiện do một bệnh lý tổn thương thực thể bên trong hoặc ngoài sọ não. Cơn đau đầu thứ phát thường bùng phát đột ngột hoặc tiến triển tăng dần theo thời gian, tiềm ẩn nhiều rủi ro đe dọa tính mạng nếu không được can thiệp kịp thời.

Nguyên nhân nguy hiểm hàng đầu là cơn đau đầu sét đánh, điển hình của tình trạng xuất huyết dưới nhện do vỡ phình động mạch não. Bệnh nhân mô tả đây là cơn đau đầu kinh hoàng nhất từng trải qua trong đời, đạt cường độ đau cực đại chỉ sau vài giây. Ngoài ra, đau đầu dữ dội còn có thể bắt nguồn từ đột quỵ nhồi máu não, xuất huyết nhu mô não, bóc tách động mạch cảnh hoặc đốt sống, huyết khối tĩnh mạch xoang màng cứng. Các bệnh lý nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương như viêm màng não, viêm não hoặc áp xe não cũng gây đau đầu dữ dội kèm theo hội chứng màng não và sốt cao. Bên cạnh đó, tình trạng tăng áp lực nội sọ do khối u não, dị dạng mạch máu não hoặc bệnh tăng nhãn áp glôcôm góc đóng cấp tính cũng là những căn nguyên thứ phát cần cấp cứu y khoa ngay lập tức.

Yếu tố kích hoạt cơn đau nửa đầu trong sinh hoạt

Đối với những người có cơ địa dễ bị đau đầu hoặc mắc chứng đau nửa đầu migraine, cơn đau dữ dội thường được châm ngòi bởi một số yếu tố kích hoạt từ môi trường và lối sống. Căng thẳng tâm lý kéo dài, thiếu ngủ, thay đổi múi giờ hoặc rối loạn nhịp sinh học là các tác nhân hàng đầu. Ở phụ nữ, sự biến động nồng độ nội tiết tố estrogen trong chu kỳ kinh nguyệt, thời kỳ mang thai hoặc tiền mãn kinh cũng dễ khiến cơn đau nửa đầu bùng phát mạnh mẽ.

Thói quen ăn uống cũng đóng vai trò đáng kể. Việc bỏ bữa dẫn đến hạ đường huyết, tiêu thụ nhiều đồ uống có cồn, caffeine quá mức hoặc cắt giảm đột ngột chất kích thích đều có thể gây đau đầu. Một số thực phẩm chứa tyramine như phô mai lâu năm, thịt xông khói, chất điều vị mì chính hay chất tạo ngọt nhân tạo cũng được ghi nhận là yếu tố kích hoạt. Ngoài ra, thời tiết thay đổi đột ngột, áp suất khí quyển biến đổi, tiếp xúc với ánh sáng chói chang, tiếng ồn lớn hoặc mùi hóa chất nồng gắt cũng khiến hệ thần kinh phản ứng quá mức, khởi phát cơn đau nửa đầu dữ dội.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần khám cấp cứu

Không phải cơn đau đầu nào cũng có thể tự theo dõi tại nhà. Người bệnh và người thân cần nhận diện sớm các dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm để đến ngay cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu y tế. Dấu hiệu đáng lo ngại nhất là cơn đau đầu khởi phát đột ngột với cường độ dữ dội chưa từng có trước đây, đặc biệt khi đạt đỉnh ngay trong phút đầu tiên.

Cần đi khám khẩn cấp nếu cơn đau đầu đi kèm với các dấu hiệu thần kinh khu trú như yếu liệt một bên tay chân, méo miệng, khó nói, nói ngọng, lú lẫn, mất ý thức thoáng qua hoặc co giật. Cơn đau đầu kèm sốt cao, cứng gáy, buồn nôn vọt, nhìn mờ hoặc song thị cũng là dấu hiệu chỉ điểm nhiễm trùng hệ thần kinh hoặc tăng áp lực nội sọ. Người trên năm mươi tuổi lần đầu tiên xuất hiện đau đầu dữ dội, người có tiền sử ung thư, suy giảm miễn dịch hoặc người bị đau đầu khởi phát sau chấn thương vùng đầu cổ đều cần được bác sĩ chuyên khoa thần kinh thăm khám hình ảnh học não bộ khẩn trương.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục y tế cộng đồng và không thay thế cho chẩn đoán hay chỉ định điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và dùng các loại thuốc giảm đau liều cao hoặc lặp lại liên tục kéo dài, vì điều này có thể dẫn đến viêm loét dạ dày, suy giảm chức năng gan thận hoặc gây ra hội chứng đau đầu do lạm dụng thuốc. Khi xuất hiện cơn đau đầu dữ dội bất thường, hãy trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế để được thăm khám an toàn.

Tóm tắt

Đau đầu và đau nửa đầu dữ dội không nên bị xem nhẹ hay tự xử trí bằng cách lạm dụng thuốc giảm đau. Khi tần suất cơn đau tăng lên hoặc có tính chất dữ dội khác thường, việc đến cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa thần kinh thăm khám, chẩn đoán chính xác căn nguyên là bước quan trọng nhất nhằm bảo vệ sức khỏe hệ thần kinh lâu dài.