Vì sao viêm tai giữa gây ù tai và cách xử trí

Viêm tai giữa gây ù tai là gì?

Viêm tai giữa xảy ra khi vi khuẩn hoặc virus tấn công niêm mạc lót trong tai giữa, gây sưng nề và tiết dịch. Tai giữa là một khoang chứa không khí bình thường được thông khí và cân bằng áp suất với vòm họng thông qua vòi nhĩ. Khi vùng tai giữa bị viêm, vòi nhĩ thường bị tắc nghẽn, dẫn đến mất cân bằng áp suất giữa hai bên màng nhĩ và tích tụ chất dịch nhầy hoặc mủ. Sự thay đổi cơ học này làm màng nhĩ căng cứng, giảm độ rung động trước sóng âm thanh truyền vào và ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động của chuỗi xương con gồm xương búa, xương đe và xương bàn đạp. Hiện tượng suy giảm dẫn truyền âm thanh từ môi trường bên ngoài khiến các âm thanh nội tại bên trong cơ thể trở nên rõ rệt hơn, từ đó hình thành cảm giác ù tai kéo dài gây khó chịu cho người bệnh.

Cơ chế tổn thương khiến viêm tai giữa phát sinh tiếng ù tai

Nguyên nhân cốt lõi khiến viêm tai giữa dẫn đến ù tai là sự cản trở quá trình dẫn truyền sóng âm tự nhiên. Bình thường, màng nhĩ rung động nhịp nhàng khi đón nhận âm thanh, sau đó truyền dao động qua chuỗi xương con tới ốc tai để chuyển thành tín hiệu thần kinh. Khi hòm nhĩ chứa dịch viêm hoặc mủ đặc, khối dịch này tạo nên lực cản lớn làm giảm biên độ dao động của màng nhĩ và chuỗi xương con.

Hiện tượng suy giảm thính lực dẫn truyền này làm suy yếu khả năng tiếp nhận âm thanh từ môi trường xung quanh. Khi não bộ không nhận đủ tín hiệu âm thanh bên ngoài, hệ thống thần kinh thính giác sẽ tăng độ nhạy cảm đối với các xung điện nội tại, dẫn đến việc người bệnh nghe thấy tiếng vo ve hoặc rì rào liên tục. Ngoài ra, các chất trung gian hóa học gây viêm cũng có thể tác động kích thích cục bộ lên các nhánh thần kinh cảm giác quanh hòm nhĩ, làm trầm trọng thêm cảm giác khó chịu.

Rối loạn chức năng vòi nhĩ và mất cân bằng áp suất tai giữa

Vòi nhĩ là ống nối liền khoang tai giữa với vòm họng, đóng vai trò thoát dịch và điều hòa áp suất không khí bên trong tai tương đương với áp suất khí quyển. Khi đường hô hấp trên bị nhiễm trùng, niêm mạc vòi nhĩ thường sưng nề và tắc nghẽn, ngăn cản luồng không khí lưu thông bình thường vào tai giữa.

Tình trạng bít tắc này tạo ra áp suất âm bên trong hòm nhĩ, kéo màng nhĩ lõm sâu vào phía trong lòng tai. Màng nhĩ bị kéo căng mất đi tính đàn hồi tự nhiên, không chỉ gây cảm giác tức nặng, đau nhức mà còn tạo ra tiếng ồn nền giống như tiếng gió rít hoặc tiếng sóng biển dội lại trong đầu. Nếu không được giải tỏa áp suất thông qua việc kiểm soát phù nề mũi họng dưới chỉ định y khoa, dịch viêm sẽ tiếp tục ứ đọng và duy trì chứng ù tai dai dẳng.

Các dạng âm thanh ù tai người bệnh thường nghe thấy

Triệu chứng ù tai do viêm tai giữa biểu hiện rất đa dạng tùy thuộc vào giai đoạn viêm cấp tính hay mạn tính và mức độ ứ đọng dịch trong hòm nhĩ. Người bệnh thường mô tả nghe thấy tiếng vo ve như côn trùng bay sát tai, tiếng rào rào giống sóng biển hoặc tiếng ù trầm đục liên tục trong đầu. Những âm thanh này thường nghe rõ rệt nhất vào ban đêm hoặc trong không gian yên tĩnh khi các tạp âm môi trường lắng xuống.

Trong một số trường hợp, người bệnh có thể nghe thấy tiếng đập mạch theo nhịp tim. Hiện tượng này xuất hiện khi niêm mạc tai giữa bị sung huyết, lưu lượng máu qua các mạch máu lân cận tăng lên và dịch nhầy truyền âm thanh dòng máu dội thẳng vào màng nhĩ. Nếu dịch mủ vỡ ra qua lỗ thủng màng nhĩ, tiếng ù tai có thể biến đổi từ âm trầm sang cảm giác xèo xèo hoặc râm ran kèm theo dịch chảy ra cửa tai ngoài.

Nguyên tắc theo dõi và hướng xử trí y tế phù hợp

Ù tai do viêm tai giữa phần lớn là triệu chứng thứ phát sau tình trạng nhiễm trùng hoặc ứ dịch cơ học. Do đó, mục tiêu cốt lõi của việc can thiệp y tế là giải quyết triệt để ổ viêm nhiễm tại tai giữa và tái lập sự thông thoáng của vòi nhĩ. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý mua các loại thuốc nhỏ tai hay thuốc uống khi chưa có chẩn đoán xác định từ bác sĩ chuyên khoa tai mũi họng, vì việc sử dụng sai thuốc nhỏ khi màng nhĩ bị thủng có thể gây độc hại cho tế bào ốc tai.

Bác sĩ sẽ tiến hành nội soi tai mũi họng để đánh giá tính chất màng nhĩ, mức độ tụ dịch và tình trạng niêm mạc vòm họng. Dựa trên kết quả thăm khám, phác đồ điều trị có thể bao gồm thuốc kháng viêm, kháng sinh đường toàn thân khi có chỉ định, hoặc các biện pháp làm thông thoáng mũi họng. Khi tình trạng viêm nhiễm thuyên giảm, dịch trong hòm nhĩ tiêu biến và áp suất được cân bằng, triệu chứng ù tai thường sẽ tự động cải thiện rõ rệt và biến mất dần.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không dùng tăm bông, que kim loại hoặc các vật nhọn để ngoáy tai nhằm giảm cảm giác ngứa ngáy hay nghẹt tai, vì hành động này có thể làm rách màng nhĩ hoặc đẩy vi khuẩn vào sâu hơn. Không tự ý nhỏ nước cốt lá cây, tinh dầu hay thuốc dân gian vào ống tai. Khi nhận thấy triệu chứng ù tai đi kèm đau tai dữ dội, chảy mủ có mùi hôi, sốt cao, chóng mặt hoặc suy giảm thính lực đột ngột, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng để được thăm khám và xử trí đúng cách.

Tóm tắt

Ù tai trong viêm tai giữa là hệ quả trực tiếp từ phản ứng viêm, tắc nghẽn vòi nhĩ và ứ dịch làm gián đoạn đường dẫn truyền âm thanh. Mặc dù tình trạng này gây nhiều lo lắng và phiền toái trong sinh hoạt, việc thăm khám sớm tại cơ sở y tế có chuyên khoa tai mũi họng và tuân thủ đúng hướng dẫn điều trị của bác sĩ sẽ giúp phục hồi thính lực an toàn, ngăn ngừa tối đa các biến chứng nguy hiểm.