Vì sao nấm âm đạo hay tái phát và cách phòng ngừa

Nấm âm đạo tái phát là gì?

Nhiễm nấm âm đạo, hay viêm âm đạo do nấm, phần lớn do nấm men Candida gây ra, trong đó phổ biến nhất là chủng Candida albicans. Ở trạng thái sinh lý bình thường, loài vi nấm này chung sống hòa bình với các vi khuẩn có lợi khác trong âm đạo nhờ cơ chế kiểm soát tự nhiên của hệ vi sinh vật và độ pH axit cân bằng.

Tuy nhiên, khi hàng rào bảo vệ tại chỗ bị phá vỡ hoặc hệ miễn dịch cơ thể suy giảm, nấm Candida sẽ tăng sinh nhanh chóng và gây viêm nhiễm. Tình trạng nấm tái phát được định nghĩa khi người bệnh có từ bốn đợt viêm trở lên trong vòng một năm. Việc tái phát liên tục cho thấy môi trường âm đạo chưa thực sự hồi phục hoặc có các yếu tố nguy cơ tiềm ẩn chưa được xử lý dứt điểm.

Nguyên nhân khiến viêm âm đạo do nấm tái diễn nhiều lần

Nấm Candida, chủ yếu là chủng Candida albicans, bình thường vẫn tồn tại một lượng nhỏ trong môi trường âm đạo mà không gây hại nhờ sự kiểm soát của hệ vi khuẩn có lợi Lactobacillus. Khi nồng độ axit tự nhiên bị xáo trộn, nấm sẽ chuyển từ dạng hoại sinh sang dạng sợi xâm lấn mô niêm mạc.

Một nguyên nhân phổ biến khiến nấm âm đạo tái phát liên quan trực tiếp đến việc tự ý ngưng thuốc khi thấy các triệu chứng ngứa ngáy, khí hư vón cục vừa thuyên giảm. Lúc này, lượng nấm chưa bị tiêu diệt triệt để vẫn âm thầm bám dính sâu trong niêm mạc và nhanh chóng nhân lên khi gặp điều kiện thuận lợi.

Bên cạnh đó, một số trường hợp nhiễm các chủng nấm Candida không phải albicans như Candida glabrata hoặc Candida tropicalis thường có khả năng đáp ứng kém hơn với các phác đồ thông thường, khiến bệnh tái diễn liên tục nếu không được soi tươi và nuôi cấy định danh chính xác.

Các yếu tố nguy cơ làm tăng khả năng nấm phát triển trở lại

Hệ miễn dịch suy yếu là cơ hội hàng đầu cho nấm Candida trỗi dậy. Những người mắc bệnh đái tháo đường kiểm soát đường huyết chưa tốt thường có nồng độ glycogen trong tế bào biểu mô âm đạo cao, tạo nguồn dinh dưỡng dồi dào thúc đẩy nấm phát triển.

Sự biến động nội tiết tố nữ trong thai kỳ, giai đoạn tiền mãn kinh hoặc khi sử dụng thuốc tránh thai chứa hàm lượng estrogen cao cũng làm thay đổi môi trường sinh hóa âm đạo. Ngoài ra, việc dùng các đợt kháng sinh toàn thân kéo dài để trị các nhiễm trùng khác vô tình tiêu diệt quần thể vi khuẩn có lợi, phá vỡ thế cân bằng vốn có.

Tình trạng căng thẳng kéo dài, mất ngủ và chế độ sinh hoạt thiếu khoa học cũng làm suy giảm khả năng phòng vệ tự nhiên của cơ thể, khiến niêm mạc sinh dục trở nên nhạy cảm hơn trước sự tấn công của vi nấm.

Thói quen sinh hoạt và vệ sinh giúp phòng ngừa nấm tái phát

Thói quen mặc quần lót quá chật, quần làm từ chất liệu tổng hợp không thấm hút mồ hôi hoặc mặc đồ lót còn ẩm ướt tạo ra môi trường nóng ẩm lý tưởng cho vi nấm sinh sôi. Chị em nên ưu tiên đồ lót bằng vải cotton thoáng khí, giặt sạch, phơi nơi có ánh nắng mặt trời và thay mới định kỳ.

Việc vệ sinh vùng kín cũng cần được thực hiện đúng cách. Tuyệt đối không thụt rửa sâu vào trong âm đạo vì hành động này rửa trôi lợi khuẩn và làm tổn thương hàng rào niêm mạc bảo vệ. Chỉ nên rửa nhẹ nhàng bên ngoài bằng nước sạch hoặc dung dịch vệ sinh dịu nhẹ có độ pH phù hợp.

Sau khi đi vệ sinh, nên tạo thói quen lau từ trước ra sau để tránh mang vi khuẩn và nấm từ khu vực hậu môn sang âm đạo. Trong kỳ kinh nguyệt, việc thay băng vệ sinh thường xuyên mỗi 3 đến 4 giờ là điều rất cần thiết để giữ vùng kín luôn khô thoáng.

Tầm quan trọng của việc thăm khám phụ khoa định kỳ

Khi tình trạng ngứa, nóng rát và tiết khí hư trắng đục tái diễn từ 4 lần trở lên trong vòng một năm, bệnh nhân được xếp vào nhóm viêm âm đạo do nấm tái phát phức tạp. Trường hợp này đòi hỏi sự can thiệp và theo dõi chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa.

Bác sĩ sẽ tiến hành lấy bệnh phẩm soi tươi, nhuộm soi hoặc nuôi cấy nấm để xác định chủng nấm cụ thể và kiểm tra mức độ nhạy cảm của vi nấm. Việc đánh giá toàn diện các bệnh lý nền như đái tháo đường hoặc suy giảm miễn dịch cũng được thực hiện để giải quyết triệt để gốc rễ vấn đề.

Người bệnh không nên tự mua các loại viên đặt hoặc thuốc uống theo lời mách bảo vì có thể dẫn đến hiện tượng kháng thuốc, làm cho các đợt điều trị sau này trở nên kéo dài và phức tạp hơn rất nhiều.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe, không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị y khoa. Mỗi người bệnh có cơ địa, chủng nấm và bệnh nền khác nhau, do đó khi có dấu hiệu tái phát, người bệnh cần đến cơ sở y tế chuyên khoa để được thăm khám trực tiếp. Tuyệt đối không tự ý dùng lại đơn thuốc cũ hoặc thử nghiệm các biện pháp truyền miệng chưa được kiểm chứng.

Tóm tắt

Nấm âm đạo tái phát là tình trạng thường gặp nhưng có thể kiểm soát hiệu quả nếu xác định đúng nguyên nhân và kiên trì phối hợp cùng bác sĩ chuyên khoa phụ sản. Thay vì tự ý thử các mẹo dân gian hoặc tự dùng thuốc khi thấy triệu chứng thuyên giảm, phụ nữ nên tuân thủ phác đồ y khoa, duy trì lối sống lành mạnh và thực hành vệ sinh khoa học để giữ môi trường vùng kín luôn khỏe mạnh.