Vì sao mùa hè dễ bị viêm họng
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều người thường cho rằng viêm họng chỉ xuất hiện vào mùa đông giá rét, nhưng thực tế thời tiết nắng nóng mùa hè lại ghi nhận số lượng lớn người gặp các vấn đề về đường hô hấp trên. Cảm giác đau rát cổ họng, vướng víu khi nuốt và khàn tiếng trong những ngày hè oi ả thường bắt nguồn từ chính các thói quen giải nhiệt hằng ngày.
Việc ngồi phòng máy lạnh quá lâu ở nhiệt độ thấp, thói quen uống nước đá liên tục cùng tình trạng cơ thể thiếu nước do đổ mồ hôi nhiều làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên tại hầu họng. Hiểu rõ các nguyên nhân trực tiếp gây viêm họng trong mùa hè sẽ giúp bạn điều chỉnh sinh hoạt khoa học, giữ cho vòm họng luôn khỏe mạnh.
Viêm họng mùa hè là gì?
Viêm họng mùa hè là hiện tượng niêm mạc vùng hầu họng bị kích ứng, sưng đỏ hoặc viêm nhiễm trong giai đoạn thời tiết nóng bức. Khác với mùa đông khi mầm bệnh phát triển trong không khí lạnh tự nhiên, viêm họng mùa nắng nóng chủ yếu do các yếu tố môi trường nhân tạo gây ra. Không khí khô lạnh từ máy điều hòa, sự chênh lệch nhiệt độ đột ngột khi di chuyển ra vào phòng kín cùng hơi lạnh từ các loại đồ uống ướp đá khiến lớp màng nhầy sinh lý bảo vệ biểu mô họng bị tổn thương. Khi thiếu độ ẩm và tuần hoàn máu tại chỗ bị suy giảm, các vi khuẩn cơ hội và virus đường hô hấp như Adenovirus, Enterovirus hoặc Streptococcus sẽ nhanh chóng xâm nhập, bùng phát phản ứng viêm niêm mạc. Hiểu đúng bản chất của tình trạng này giúp người bệnh không chủ quan và biết cách điều chỉnh môi trường sống phù hợp.
Thói quen lạm dụng máy điều hòa ở nhiệt độ quá thấp
Máy lạnh là thiết bị làm mát thiết yếu trong mùa hè nhưng cũng là yếu tố nguy cơ hàng đầu gây viêm họng. Khi hoạt động liên tục trong phòng kín, máy điều hòa hút bớt độ ẩm, khiến bầu không khí trở nên khô hanh. Hít thở luồng không khí khô lạnh này qua đường mũi họng trong nhiều giờ làm bốc hơi độ ẩm trên bề mặt niêm mạc hầu họng, làm tê liệt hoạt động của các biểu mô lông chuyển có nhiệm vụ cản bụi và vi sinh vật. Bên cạnh đó, nếu màng lọc của máy lạnh không được vệ sinh định kỳ, nấm mốc, bụi mịn và vi khuẩn tích tụ bên trong sẽ phát tán ngược lại vào phòng. Luồng gió lạnh thổi trực tiếp vào vùng đầu mặt cổ còn gây co thắt mao mạch cục bộ, làm giảm lượng máu nuôi dưỡng và khởi phát phản ứng viêm họng cấp tính.
Hiện tượng thay đổi nhiệt độ đột ngột giữa trong nhà và ngoài trời
Hiện tượng sốc nhiệt thường xảy ra khi bạn đột ngột di chuyển từ ngoài trời nắng gắt với nhiệt độ trên 35 độ C vào phòng điều hòa lạnh sâu dưới 20 độ C, hoặc ngược lại. Sự chênh lệch nhiệt độ lớn khiến trung tâm điều hòa thân nhiệt của cơ thể không kịp thích ứng, dẫn đến sự co giãn mạch máu bất thường tại vùng niêm mạc đường hô hấp trên. Khi bước vào phòng lạnh đột ngột, các mao mạch tại niêm mạc hầu họng co thắt nhanh chóng, làm giảm lưu lượng máu mang các tế bào miễn dịch đến bảo vệ mô. Quá trình suy giảm hàng rào phòng thủ tạm thời này tạo điều kiện vô cùng thuận lợi cho các mầm bệnh sẵn có trong khoang miệng tấn công biểu mô họng, gây đau rát, khô khốc và ho khan dai dẳng.
Thói quen uống nhiều nước đá và dùng đồ lạnh để giải nhiệt
Uống nước đá lạnh, trà đá hoặc ăn kem là cách giải khát tức thì được nhiều người ưa chuộng trong mùa nắng nóng. Tuy nhiên, khi chất lạnh tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc họng đang ở nhiệt độ bình thường của cơ thể, các mạch máu tại đây sẽ co lại đột ngột. Tình trạng này làm giảm lưu thông máu nuôi dưỡng mô họng, gây thiếu máu cục bộ, khô rát và ức chế sự bài tiết dịch nhầy bảo vệ tự nhiên. Hơn nữa, việc sử dụng các loại đá lạnh không đảm bảo vệ sinh hoặc nguồn nước làm đá nhiễm khuẩn còn có thể trực tiếp đưa vi sinh vật gây hại vào vòm họng. Niêm mạc họng bị tổn thương do nhiệt lạnh kết hợp với sự xâm nhập của vi khuẩn sẽ làm tăng nguy cơ viêm họng và viêm amidan cấp.
Tình trạng thiếu nước làm khô niêm mạc hầu họng
Thời tiết oi bức mùa hè khiến cơ thể bài tiết nhiều mồ hôi để tỏa nhiệt, dẫn đến việc tiêu hao một lượng lớn nước và khoáng chất. Nếu không chủ động bù nước thường xuyên, cơ thể sẽ rơi vào trạng thái mất nước nhẹ kéo dài. Tình trạng này làm giảm tiết nước bọt đáng kể ở khoang miệng và vùng hầu họng. Nước bọt đóng vai trò như một tấm lá chắn tự nhiên nhờ chứa các enzym kháng khuẩn như lysozyme và kháng thể IgA giúp trung hòa vi khuẩn. Khi lượng nước bọt tiết ra không đủ, niêm mạc họng sẽ bị khô nứt, mất đi màng bảo vệ sinh học, trở nên đặc biệt nhạy cảm trước mọi tác nhân kích thích từ bụi bẩn, khói thuốc và vi sinh vật lơ lửng trong không khí.
Lưu ý an toàn
Đa số các trường hợp viêm họng trong mùa hè do thói quen sinh hoạt có thể tự cải thiện khi người bệnh điều chỉnh lại lối sống và nhiệt độ môi trường. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và dùng thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng, bởi kháng sinh không có tác dụng với virus và có thể gây hiện tượng kháng thuốc nguy hiểm. Cần đến bệnh viện khám ngay nếu xuất hiện triệu chứng sốt cao liên tục, khó nuốt, khó thở, nuốt đau dữ dội hoặc đau họng kéo dài trên một tuần không thuyên giảm.
Tóm tắt
Viêm họng trong mùa hè hoàn toàn có thể kiểm soát và phòng ngừa hiệu quả nếu mỗi người chủ động xây dựng lối sống sinh hoạt lành mạnh. Bằng cách điều chỉnh nhiệt độ điều hòa hợp lý, hạn chế dùng đồ uống quá lạnh, bổ sung nước đều đặn và vệ sinh không gian sống thông thoáng, bạn sẽ bảo vệ tốt vòm họng của mình và an tâm tận hưởng một mùa hè khỏe mạnh.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Nhiệt độ điều hòa bao nhiêu là phù hợp để tránh bị viêm họng mùa hè?
Bạn nên cài đặt máy điều hòa ở mức 26 đến 28 độ C, đảm bảo mức chênh lệch không quá 7 độ C so với ngoài trời. Nên dùng thêm quạt thoang thoảng hoặc máy tạo ẩm để niêm mạc mũi họng không bị khô rát.
Uống nước đá có phải là nguyên nhân trực tiếp gây viêm họng không?
Nước đá sạch không trực tiếp chứa mầm bệnh nhưng nhiệt độ quá lạnh làm co mạch máu niêm mạc họng, khiến sức đề kháng tại chỗ suy yếu. Lúc này, các vi khuẩn và virus sẵn có trong vòm họng sẽ dễ dàng tấn công gây viêm.
Làm sao để hạn chế bị viêm họng khi phải làm việc trong phòng máy lạnh cả ngày?
Bạn nên uống từng ngụm nước ấm nhỏ thường xuyên trong ngày, tránh để luồng gió lạnh thổi thẳng vào người, vệ sinh màng lọc máy lạnh định kỳ và thỉnh thoảng mở cửa sổ để không khí trong phòng được lưu thông tự nhiên.
Người bị đau họng mùa hè có cần súc miệng bằng nước muối không?
Súc họng bằng nước muối sinh lý 0,9 phần trăm từ 2 đến 3 lần mỗi ngày là biện pháp hỗ trợ rất tốt. Nước muối giúp làm sạch chất nhầy, dịu niêm mạc sưng viêm và hạn chế sự phát triển của vi khuẩn trong khoang họng.
Viêm họng mùa hè kéo dài bao lâu thì cần đi khám bác sĩ?
Nếu các triệu chứng đau rát họng không thuyên giảm sau 5 đến 7 ngày, hoặc kèm theo sốt cao, nổi hạch ở cổ, nuốt khó hoặc có mủ trắng ở amidan, bạn cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám và điều trị kịp thời.
