Phân biệt cảm cúm thông thường và nhiễm virus corona đúng cách

Phân biệt cảm cúm và nhiễm virus corona là gì?

Cảm cúm là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do các chủng virus cúm gây ra, phổ biến nhất là cúm A và cúm B, thường bùng phát mạnh vào thời điểm giao mùa đông xuân. Bệnh lây lan nhanh qua giọt bắn đường hô hấp khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện.

Nhiễm virus corona, đặc biệt là chủng virus SARS-CoV-2 gây hội chứng suy hô hấp cấp, là bệnh truyền nhiễm có khả năng lây lan diện rộng với mức độ biểu hiện rất đa dạng, từ không triệu chứng, viêm đường hô hấp trên nhẹ cho đến viêm phổi nặng và suy hô hấp cấp.

Mặc dù cả hai bệnh đều tấn công hệ hô hấp và lây truyền qua giọt bắn hô hấp hoặc tiếp xúc bề mặt nhiễm virus, cơ chế gây tổn thương mô, khả năng lây lan cộng đồng và nguy cơ biến chứng lâu dài của chúng có những điểm khác biệt căn bản cần được nhìn nhận đúng đắn.

Điểm khác biệt về biểu hiện lâm sàng giữa cảm cúm và virus corona

Cảm cúm thông thường do virus cúm influenza gây ra, thường khởi phát đột ngột với sốt cao, đau nhức toàn thân dữ dội, ớn lạnh, đau đầu và mệt mỏi nhiều ngay từ những ngày đầu. Các triệu chứng hô hấp như ho khan, nghẹt mũi và đau họng thường xuất hiện cùng lúc hoặc nối tiếp nhanh chóng.

Nhiễm virus corona lại thường khởi phát từ từ hơn. Triệu chứng ban đầu có thể nhẹ như rát họng, mệt mỏi nhẹ, sốt nhẹ hoặc ho khan ngắt quãng, sau đó tăng dần mức độ trong tuần đầu tiên. Đáng chú ý, hiện tượng mất hoặc giảm khứu giác, mất vị giác xuất hiện khá điển hình ở nhiều người nhiễm virus corona, trong khi người mắc cảm cúm hiếm khi gặp tình trạng này nếu không bị nghẹt mũi quá mức. Ngoài ra, cảm giác hụt hơi, khó thở khi gắng sức là điểm cảnh báo tổn thương phổi rõ rệt ở bệnh nhân nhiễm virus corona.

Thời gian ủ bệnh và khả năng lây truyền của hai loại virus

Thời gian từ lúc tiếp xúc với mầm bệnh đến khi phát tán triệu chứng có sự khác biệt rõ nét. Cảm cúm có thời gian ủ bệnh ngắn, trung bình từ một đến bốn ngày, khiến người mắc ngã bệnh rất nhanh sau khi tiếp xúc nguồn lây.

Trái lại, virus corona có khoảng thời gian ủ bệnh kéo dài hơn, dao động từ hai đến mười bốn ngày, phổ biến nhất là khoảng bốn đến năm ngày. Điểm nguy hiểm là người nhiễm virus corona có thể phát tán mầm bệnh ra môi trường xung quanh ngay trong giai đoạn ủ bệnh khi cơ thể hoàn toàn chưa có triệu chứng. Ngược lại, người mắc cảm cúm thường lây lan mạnh nhất vào thời điểm triệu chứng rầm rộ nhất, đặc biệt là trong ba ngày đầu tiên sau khi sốt.

Mức độ tiến triển và nguy cơ biến chứng đường hô hấp

Cảm cúm thông thường phần lớn tự thoái lui sau khoảng bảy đến mười ngày nếu người bệnh được nghỉ ngơi, giữ ấm và bù đủ nước. Các biến chứng nặng thường tập trung ở người già, trẻ nhỏ hoặc người có bệnh nền mạn tính, phổ biến là viêm phế quản hoặc viêm phổi do bội nhiễm vi khuẩn.

Nhiễm virus corona có nguy cơ diễn tiến phức tạp hơn. Một bộ phận người bệnh có thể diễn tiến nặng vào ngày thứ bảy đến ngày thứ mười sau khởi phát, dẫn đến viêm phổi kẽ, hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển, rối loạn đông máu hoặc suy đa cơ quan. Thêm vào đó, sau khi khỏi bệnh cấp tính, người nhiễm virus corona còn có nguy cơ gặp các di chứng kéo dài như hụt hơi, đau ngực, mệt mỏi mạn tính hoặc sương mù não, thường gọi là hội chứng hậu nhiễm trùng.

Vai trò của xét nghiệm y khoa trong chẩn đoán phân biệt

Vì nhiều triệu chứng của cảm cúm và virus corona tương đồng nhau, việc chẩn đoán phân biệt chính xác bắt buộc phải dựa vào xét nghiệm vi sinh. Khi xuất hiện dấu hiệu sốt, ho, đau họng, việc tự làm xét nghiệm kháng nguyên nhanh tại nhà hoặc đến cơ sở y tế lấy mẫu xét nghiệm sinh học phân tử RT-PCR là giải pháp đáng tin cậy nhất.

Bên cạnh đó, bác sĩ chuyên khoa có thể chỉ định thêm các phương pháp cận lâm sàng như chụp X-quang ngực, chụp cắt lớp vi tính hoặc xét nghiệm công thức máu nhằm đánh giá mức độ tổn thương nhu mô phổi và phản ứng viêm toàn thân. Người bệnh không nên tự suy đoán loại bệnh dẫn đến tâm lý chủ quan hoặc lo lắng thái quá.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe, không thay thế chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và dùng thuốc kháng sinh, thuốc kháng virus hoặc thuốc chứa corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Khi có các dấu hiệu nguy hiểm như khó thở, đau tức ngực hoặc sốt cao kéo dài, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Việc nhận biết sự khác nhau giữa cảm cúm và nhiễm virus corona mang ý nghĩa định hướng theo dõi ban đầu, không thay thế được xét nghiệm y khoa. Khi xuất hiện triệu chứng hô hấp, người bệnh nên chủ động cách ly tạm thời, xét nghiệm nhanh và xin ý kiến nhân viên y tế để chăm sóc đúng cách.