Vì sao mùa hè dễ bị cảm lạnh và cách phòng ngừa
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Cảm lạnh thường được mặc định là căn bệnh gắn liền với tiết trời mùa đông giá rét, nhưng thực tế cho thấy số lượng người mắc bệnh lý đường hô hấp này vào mùa hè oi ả lại không hề ít. Cảm giác mệt mỏi, đau rát cổ họng, nghẹt mũi và hắt hơi liên tục giữa những ngày nắng nóng gay gắt thường mang lại sự khó chịu dai dẳng hơn nhiều so với mùa lạnh.
Tình trạng cảm lạnh mùa hè xuất phát từ sự kết hợp giữa các yếu tố môi trường nhân tạo như phòng điều hòa nhiệt độ thấp, thói quen sinh hoạt giải nhiệt thiếu khoa học và sự tấn công mạnh mẽ của một số chủng virus ưa nhiệt độ ấm. Việc nắm rõ căn nguyên sẽ giúp mỗi người chủ động thiết lập lối sống lành mạnh để bảo vệ đường thở an toàn suốt mùa nắng nóng.
Cảm lạnh mùa hè là gì?
Cảm lạnh mùa hè là tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp trên do virus gây ra trong khoảng thời gian có thời tiết nắng nóng oi bức. Tương tự như cảm lạnh vào các thời điểm khác trong năm, bệnh tác động chủ yếu lên mũi, xoang và vòm họng với các biểu hiện điển hình như nghẹt mũi, chảy nước mũi, ngứa rát họng, ho nhẹ, đau đầu và mệt mỏi toàn thân. Tuy nhiên, bối cảnh phát sinh bệnh vào mùa hè thường gắn liền với sự thay đổi môi trường đột ngột giữa nhiệt độ cao ngoài trời và phòng lạnh kín khí, cùng với sự hiện diện của các chủng virus có đặc tính sinh học phát triển mạnh trong mùa hè. Hiểu đúng về bản chất của bệnh giúp người dân tránh tâm lý chủ quan, phân biệt rõ với sốc nhiệt hay các bệnh truyền nhiễm mùa hè khác để có biện pháp chăm sóc sức khỏe phù hợp.
Sự chênh lệch nhiệt độ do sử dụng điều hòa không đúng cách
- Vào những ngày nắng nóng đỉnh điểm, thói quen bật máy điều hòa ở mức nhiệt độ quá thấp diễn ra rất phổ biến tại nhiều gia đình và văn phòng làm việc. Sự chênh lệch nhiệt độ lớn giữa môi trường ngoài trời oi bức và phòng máy lạnh mát lạnh tạo ra hiện tượng sốc nhiệt khi di chuyển qua lại, khiến hệ mạch máu và trung tâm điều nhiệt của cơ thể không kịp thích ứng.
- Bên cạnh đó, không khí trong phòng điều hòa đóng kín thường rất khô và thiếu lưu thông khí tự nhiên. Độ ẩm không khí hạ thấp làm khô lớp chất nhầy bảo vệ lót trên bề mặt niêm mạc mũi và họng, khiến các lông chuyển hoạt động kém hiệu quả. Hàng rào bảo vệ tự nhiên này khi bị tổn thương sẽ mất đi khả năng giữ lại bụi bẩn và các tác nhân gây bệnh, mở đường cho virus đường hô hấp dễ dàng xâm nhập sâu vào cơ thể.
Hoạt động của các chủng virus gây bệnh đặc trưng trong mùa nắng nóng
- Trái với quan niệm cho rằng virus cảm lạnh chỉ hoạt động vào mùa lạnh, mùa hè là thời điểm bùng phát mạnh mẽ của nhóm Enterovirus bên cạnh Rhinovirus thông thường. Các chủng Enterovirus có khả năng sống sót cao trong môi trường nhiệt độ ấm áp và lây truyền dễ dàng qua cả đường hô hấp lẫn đường tiêu hóa.
- Khi cơ thể bị suy giảm sức đề kháng do mệt mỏi vì nắng nóng, mất nước hoặc thiếu ngủ, hệ miễn dịch sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho các chủng virus này nhân lên nhanh chóng. Người mắc cảm lạnh mùa hè do Enterovirus đôi khi không chỉ gặp các dấu hiệu hô hấp như nghẹt mũi, ho, rát họng mà còn có thể kèm theo cảm giác đầy bụng, buồn nôn hoặc rối loạn tiêu hóa nhẹ, khiến cơ thể mệt mỏi kéo dài hơn so với cảm lạnh mùa đông thông thường.
Thói quen sinh hoạt và giải nhiệt sai lầm làm suy yếu sức đề kháng
- Thời tiết oi bức làm tăng tiết mồ hôi nhiều để giải nhiệt, khiến cơ thể nhanh chóng rơi vào trạng thái mất nước và rối loạn điện giải nếu không được bù dịch kịp thời. Khi cơ thể thiếu nước, thể tích tuần hoàn giảm và niêm mạc đường hô hấp trở nên khô ráp, làm suy yếu năng lực phòng vệ của hệ miễn dịch.
- Song song đó, thói quen tắm ngay bằng nước lạnh khi cơ thể đang đầm đìa mồ hôi hoặc vừa đi nắng về cũng là yếu tố nguy cơ lớn. Sự thay đổi nhiệt độ đột ngột trên bề mặt da làm các mao mạch ngoại vi co rút tức thì, gây xáo trộn tuần hoàn máu và suy giảm tạm thời khả năng đề kháng. Việc uống liên tục nước đá lạnh trong trạng thái thân nhiệt cao cũng gây kích ứng niêm mạc hầu họng, tạo điều kiện cho các ổ viêm nhiễm bùng phát.
Biện pháp phòng ngừa cảm lạnh mùa hè đơn giản và hiệu quả
- Để bảo vệ cơ thể trước nguy cơ cảm lạnh trong mùa nắng nóng, việc điều chỉnh thói quen sử dụng máy lạnh đóng vai trò then chốt. Nên cài đặt nhiệt độ phòng dao động trong khoảng 26 đến 28 độ C và chênh lệch không quá 6 đến 8 độ C so với ngoài trời. Tránh ngồi hoặc nằm ở vị trí luồng gió điều hòa thổi trực tiếp vào vùng đầu mặt cổ, đồng thời mở cửa sổ thông gió định kỳ trong ngày để không khí được lưu chuyển tự nhiên.
- Ngoài ra, cần duy trì chế độ uống đủ nước mỗi ngày, ưu tiên nước lọc ở nhiệt độ phòng, nước ấm hoặc các loại nước ép trái cây giàu vitamin C để tăng cường sức đề kháng. Tránh tắm nước lạnh ngay sau khi vừa đi ngoài nắng về, thay vào đó nên nghỉ ngơi cho ráo mồ hôi rồi mới tắm bằng nước ấm vừa phải. Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng và vệ sinh mũi họng bằng nước muối sinh lý cũng là những biện pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả phòng bệnh vượt trội.
Lưu ý an toàn
Các thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức chăm sóc sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị y khoa. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng kháng sinh hoặc các loại thuốc ức chế triệu chứng mà không có chỉ định từ nhân viên y tế. Nếu xuất hiện các dấu hiệu nghiêm trọng như sốt cao liên tục không hạ, khó thở, đau tức ngực hoặc triệu chứng kéo dài không thuyên giảm, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được bác sĩ chuyên khoa thăm khám trực tiếp.
Tóm tắt
Cảm lạnh vào mùa hè là tình trạng phổ biến nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng tránh nếu hiểu rõ các yếu tố kích hoạt. Việc duy trì thói quen sinh hoạt khoa học, sử dụng điều hòa hợp lý và giữ gìn vệ sinh cá nhân sẽ giúp bảo vệ đường hô hấp tối ưu trong suốt những ngày nắng nóng. Khi các triệu chứng kéo dài hoặc trở nặng, người bệnh nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ để được kiểm tra và tư vấn hướng xử trí y tế phù hợp.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Cảm lạnh vào mùa hè có lây truyền từ người sang người không?
Có, cảm lạnh vào mùa hè vẫn do các chủng virus như Enterovirus hoặc Rhinovirus gây ra và hoàn toàn có thể lây qua giọt bắn đường hô hấp hoặc tiếp xúc bề mặt nhiễm bẩn. Do đó, người bệnh cần che miệng khi ho và rửa tay thường xuyên để tránh lây nhiễm.
Nên để điều hòa ở nhiệt độ bao nhiêu vào ban đêm để tránh bị cảm lạnh?
Nhiệt độ phòng điều hòa ban đêm nên duy trì trong khoảng 26 đến 28 độ C. Mức nhiệt này giúp cơ thể không bị hạ thân nhiệt quá mức trong giấc ngủ, hạn chế tình trạng khô niêm mạc mũi họng và giảm thiểu nguy cơ thức dậy với cơn đau họng hay nghẹt mũi.
Uống nhiều nước đá có thực sự làm tăng nguy cơ bị cảm lạnh không?
Uống nhiều nước lạnh không trực tiếp tạo ra virus gây bệnh, nhưng nhiệt độ lạnh làm co mạch máu tại niêm mạc họng đột ngột, giảm tiết dịch bảo vệ và làm suy yếu hàng rào miễn dịch cục bộ, từ đó tạo cơ hội thuận lợi cho virus xâm nhập gây viêm.
Các biểu hiện cảm lạnh vào mùa hè thường kéo dài bao lâu?
Cảm lạnh mùa hè thông thường sẽ tự thuyên giảm sau khoảng 7 đến 10 ngày nếu nghỉ ngơi hợp lý. Tuy nhiên, nếu sốt cao liên tục trên 3 ngày, khó thở hoặc đau tức ngực, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám ngay.
Bị cảm lạnh mùa hè có nên tự mua kháng sinh về uống không?
Kháng sinh hoàn toàn không có tác dụng đối với các bệnh do virus như cảm lạnh thông thường. Việc tự ý mua và dùng kháng sinh không giúp khỏi bệnh mà còn tăng nguy cơ gặp tác dụng phụ và gây kháng kháng sinh nguy hiểm về sau.
