Vì sao mẹ bị lồi rốn khi mang thai và cách chăm sóc
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhiều phụ nữ mang thai cảm thấy bỡ ngỡ khi nhận thấy chiếc rốn vốn lõm sâu của mình bỗng dưng lồi hẳn ra ngoài ở những tháng giữa hoặc cuối thai kỳ. Đây là hiện tượng rất thường gặp trong thai kỳ và phần lớn không gây nguy hiểm cho sức khỏe của mẹ cũng như bé.
Nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc rốn bị nhô ra là do sự lớn lên nhanh chóng của thai nhi và tử cung, tạo nên một áp lực đáng kể đẩy thành bụng và đáy rốn về phía trước. Hiểu rõ cơ chế này sẽ giúp các mẹ bầu yên tâm hơn trong hành trình chăm sóc thai kỳ của mình.
Lồi rốn khi mang thai là gì?
Lồi rốn khi mang thai là tình trạng phần mô ở đáy rốn bị đẩy nhô lên khỏi bề mặt da bụng, biến một chiếc rốn bình thường trở thành một khối gồ tròn. Về mặt giải phẫu, rốn là một vết sẹo tự nhiên hình thành sau khi dây rốn được cắt bỏ lúc chào đời, nơi thành bụng mỏng hơn các khu vực lân cận do thiếu lớp cơ bảo vệ dày dặn. Khi cơ thể người phụ nữ mang thai có sự thay đổi lớn về kích thước tử cung, thể tích dịch ối và sự phát triển của thai nhi, vùng rốn sẽ chịu lực căng rất lớn. Đây được xem là một biểu hiện thích nghi tự nhiên của cơ thể mẹ trước sự giãn nở của khoang bụng. Đa số các mẹ bầu gặp phải hiện tượng này từ tam cá nguyệt thứ hai trở đi và mức độ nhô ra có thể khác nhau tùy thuộc vào cơ địa, độ đàn hồi của cơ thành bụng và kích thước bụng bầu của từng người.
Áp lực ổ bụng gia tăng do sự phát triển của tử cung
Trong quá trình mang thai, tử cung của người mẹ phát triển nhanh chóng để tạo không gian cho thai nhi lớn lên. Sự gia tăng thể tích này làm tăng áp lực bên trong ổ bụng một cách liên tục. Rốn vốn là vị trí có lớp mô liên kết mỏng và là điểm yếu tự nhiên trên thành bụng. Khi thai nhi cùng lượng nước ối lớn dần ở tam cá nguyệt thứ hai và thứ ba, áp lực này sẽ đẩy đáy rốn vốn lõm ra phía ngoài, tạo thành khối lồi rõ rệt dưới da. Hiện tượng này thường xuất hiện rõ nhất từ tuần thứ hai mươi sáu trở đi và hoàn toàn bình thường về mặt sinh lý học. Mẹ bầu không nên quá lo lắng vì đây là phản ứng cơ học tự nhiên của cơ thể trước sự phát triển của thai nhi.
Sự giãn nở của cơ thành bụng và tác động của nội tiết tố
Bên cạnh áp lực từ bên trong, sự thay đổi nội tiết tố thai kỳ cũng đóng vai trò quan trọng làm mềm các mô liên kết và dây chằng. Hormon relaxin và progesterone gia tăng giúp các khớp vùng chậu và cơ thành bụng giãn nở nhằm thích ứng với thai kỳ. Tuy nhiên, điều này cũng khiến các sợi collagen ở đường trắng giữa bụng bị kéo căng và suy yếu. Cơ thẳng bụng hai bên tách xa nhau, tạo điều kiện cho mô mỡ hoặc quai ruột nhẹ nhàng áp sát vào vòng rốn. Tình trạng này dễ xảy ra hơn ở những mẹ bầu mang đa thai, thai to, đa ối hoặc từng mang thai nhiều lần khiến thành bụng không còn giữ được độ đàn hồi ban đầu.
Phân biệt lồi rốn lành tính và thoát vị rốn thai kỳ
Phần lớn rốn lồi chỉ gây cảm giác cộm hoặc cọ xát nhẹ vào trang phục, nhưng một số trường hợp có thể tiến triển thành thoát vị rốn. Thoát vị rốn xảy ra khi một phần mạc nối hoặc quai ruột chui qua lỗ rốn bị khiếm khuyết. Mẹ bầu cần phân biệt tình trạng lồi rốn sinh lý với thoát vị rốn thực sự. Lồi rốn thông thường sẽ mềm, không đau nhức dữ dội, không đổi màu da và có thể hơi thụt vào khi nằm nghỉ ngơi. Ngược lại, nếu khối lồi trở nên căng cứng, sưng đỏ, đau nhức liên tục hoặc kèm theo cảm giác buồn nôn và nôn mửa, đó có thể là dấu hiệu thoát vị rốn nghẹt cần được bác sĩ chuyên khoa kiểm tra khẩn cấp.
Cách chăm sóc và giảm khó chịu cho vùng rốn lồi
Để giảm bớt cảm giác khó chịu do rốn lồi cọ xát, thai phụ nên ưu tiên lựa chọn các loại trang phục rộng rãi, chất liệu cotton mềm mại và thoáng khí. Tránh mặc quần có cạp chật hoặc chun cứng tì đè trực tiếp lên vùng rốn. Khi vệ sinh cơ thể, chỉ nên dùng nước ấm và khăn mềm lau nhẹ nhàng khu vực quanh rốn, không dùng móng tay cào gãi hay cố gắng cậy chất bẩn trong rốn. Nếu da vùng rốn bị khô hoặc ngứa do căng giãn, mẹ có thể thoa các loại kem dưỡng ẩm lành tính dành riêng cho phụ nữ mang thai sau khi đã tham khảo ý kiến nhân viên y tế. Đồng thời, hạn chế nâng vác vật nặng để tránh làm gia tăng thêm áp lực lên thành bụng.
Lưu ý an toàn
Thai phụ tuyệt đối không được tự ý nắn bóp, ấn mạnh hoặc dùng các vật dụng băng ép để cố định rốn về vị trí cũ vì có thể gây tổn thương các mô mềm bên trong và kích thích co bóp tử cung. Nếu vùng rốn xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau nhói liên tục, vùng da rốn bầm tím, sưng nóng hoặc xuất hiện khối căng cứng không thể đẩy nhẹ vào trong kèm theo sốt, nôn mửa, thai phụ cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa sản phụ khoa để được bác sĩ thăm khám và đánh giá cụ thể.
Tóm tắt
Hiện tượng lồi rốn ở thai phụ phần lớn là một biến đổi sinh lý lành tính do tử cung lớn dần và thành bụng giãn rộng. Sau khi sinh, hình dáng rốn thường sẽ tự cải thiện theo thời gian. Mẹ bầu nên chú ý mặc trang phục thoải mái, giữ vệ sinh nhẹ nhàng và thăm khám định kỳ để có thai kỳ khỏe mạnh, an tâm.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Lồi rốn có tự hết sau khi sinh con không?
Hầu hết trường hợp rốn sẽ dần co lại và trở về hình thái gần như ban đầu sau khi sinh từ vài tuần đến vài tháng, khi các cơ thành bụng săn chắc trở lại.
Bị lồi rốn có gây ảnh hưởng đến quá trình sinh nở không?
Lồi rốn không tác động xấu đến thai nhi và cũng không ảnh hưởng đến khả năng sinh thường, trừ khi có biến chứng thoát vị rốn kẹt cần can thiệp ngoại khoa.
Có nên dùng băng gạc để ép rốn phẳng lại không?
Tuyệt đối không dùng tay ấn mạnh hoặc băng ép rốn vì có thể gây tổn thương thành bụng và kích ứng da; hãy để rốn phát triển tự nhiên theo thai kỳ.
Rốn lồi khi mang thai có phải là dấu hiệu sinh con trai không?
Hiện tượng lồi rốn phụ thuộc vào cấu trúc thành bụng và áp lực ổ bụng của người mẹ, hoàn toàn không liên quan hay phản ánh giới tính thai nhi.
Đau rốn khi mang thai có nguy hiểm không?
Đau nhức quanh rốn có thể do giãn cơ bụng, nhưng nếu đau quặn thắt dữ dội kèm buồn nôn thì mẹ cần đi khám ngay để loại trừ thoát vị rốn.
