Vì sao ho viêm họng kéo dài mãi không khỏi và cách khắc phục

Ho viêm họng kéo dài là gì?

Ho viêm họng kéo dài là tình trạng tổn thương, kích ứng tại vùng hầu họng đi kèm cơn ho không dứt, vượt quá thời gian hồi phục tự nhiên của một đợt nhiễm trùng đường hô hấp trên thông thường. Về mặt y khoa, cơn ho kéo dài trên ba tuần được coi là ho bán cấp và khi vượt quá tám tuần sẽ được xếp vào nhóm ho mạn tính.

Ở giai đoạn mạn tính, triệu chứng ho không còn đơn thuần là phản ứng sau cảm nhiễm virus thông thường mà thường phản ánh sự hiện diện của các bệnh lý tiềm ẩn như hội chứng chảy dịch mũi sau, trào ngược axit dạ dày, hen suyễn dạng ho hoặc kích ứng mạn tính từ môi trường sống. Việc xác định đúng cơ chế gây bệnh đóng vai trò quyết định, bởi các biện pháp ức chế cơn ho tạm thời không thể giải quyết triệt để nguồn gốc vấn đề.

Hội chứng chảy dịch mũi sau do viêm xoang hoặc viêm mũi dị ứng

Hội chứng chảy dịch mũi sau là một trong những nguyên nhân hàng đầu khiến họng bị kích ứng liên tục. Khi người bệnh mắc viêm mũi xoang mạn tính hoặc viêm mũi dị ứng, niêm mạc mũi tăng tiết chất nhầy đặc quánh và dịch này chảy ngược xuống thành sau họng.

Dịch nhầy liên tục nhỏ giọt khiến niêm mạc họng bị viêm, ngứa ngáy và kích thích phản xạ ho nhằm tống chất dịch ra ngoài. Tình trạng này thường nặng hơn vào ban đêm hoặc buổi sáng sớm sau khi ngủ dậy, đi kèm cảm giác vướng họng, đằng hắng liên tục và nghẹt mũi. Để cải thiện dứt điểm, người bệnh cần điều trị tập trung vào tình trạng viêm mũi xoang dưới sự hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng.

Trào ngược dạ dày thực quản gây tổn thương niêm mạc họng

Bệnh trào ngược dạ dày thực quản là căn nguyên rất thường gặp nhưng dễ bị bỏ sót ở những người ho dai dẳng. Khi cơ thắt thực quản dưới hoạt động kém, dịch dạ dày chứa axit clohydric và men pepsin trào ngược lên tận vùng hạ họng và thanh quản.

Niêm mạc họng rất mỏng manh nên khi tiếp xúc với dịch axit sẽ nhanh chóng bị bỏng rát, phù nề và khởi phát phản xạ ho khan kéo dài. Nhiều trường hợp trào ngược thể thầm lặng không có cảm giác ợ nóng hay ợ chua rõ rệt, mà chỉ biểu hiện bằng ho khan, khàn tiếng, vướng nghẹn ở cổ họng và hay ho khi nằm ngủ. Việc điều chỉnh chế độ ăn uống, không ăn quá no trước khi ngủ và sử dụng thuốc giảm tiết axit theo đơn bác sĩ là yếu tố then chốt.

Hen phế quản dạng ho và tình trạng tăng tính phản ứng đường thở

Hen phế quản dạng ho là một thể bệnh đặc biệt của hen suyễn, trong đó triệu chứng nổi bật duy nhất là ho dai dẳng mà không kèm theo cơn khò khè hay khó thở rầm rộ như thể hen thông thường. Đường thở của người bệnh thường rất nhạy cảm với các kích thích bên ngoài.

Cơn ho thường xuất hiện thành từng cơn, dễ bùng phát vào nửa đêm, gần sáng, sau khi vận động thể lực hoặc khi hít phải không khí lạnh, khói bụi. Nếu chỉ dùng các loại siro ho thông thường thì triệu chứng khó lòng thuyên giảm. Người bệnh cần được thực hiện đo chức năng hô hấp để chẩn đoán xác định và sử dụng các loại thuốc kiểm soát hen phế quản theo đúng chỉ định chuyên khoa.

Tác động từ môi trường sống và thói quen sinh hoạt hằng ngày

Môi trường sống và thói quen sinh hoạt đóng vai trò đáng kể trong việc duy trì phản ứng viêm tại đường hô hấp trên. Thói quen hút thuốc lá chủ động hoặc hít phải khói thuốc lá thụ động làm tê liệt hệ thống lông chuyển của biểu mô hô hấp, khiến họng mất khả năng tự làm sạch và trở nên mẫn cảm.

Bên cạnh đó, việc thường xuyên làm việc trong môi trường điều hòa nhiệt độ quá thấp và độ ẩm kém làm niêm mạc hầu họng bị khô ráp, dễ tổn thương. Tiếp xúc thường xuyên với bụi mịn, hóa chất tẩy rửa, nấm mốc hoặc lông thú cưng cũng tạo ra phản ứng viêm mạn tính khiến cơn ho dai dẳng mãi không dứt. Cải thiện môi trường sống và giữ ấm cổ họng là bước đệm cần thiết để bảo vệ đường thở.

Tác dụng phụ của thuốc điều trị và các bệnh lý mạn tính đi kèm

Một số loại thuốc điều trị bệnh mạn tính, đặc biệt là nhóm thuốc ức chế men chuyển dùng trong điều trị tăng huyết áp và suy tim, có thể gây ra tác dụng phụ là ho khan dai dẳng. Tình trạng này có thể xuất hiện sau vài tuần hoặc thậm chí vài tháng dùng thuốc.

Ngoài ra, những người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, giãn phế quản, hoặc nhiễm trùng đường hô hấp sau đợt cảm cúm cũng có thể gặp hiện tượng ho kéo dài do đường thở chưa kịp phục hồi. Đối với người nghi ngờ do tác dụng phụ của thuốc huyết áp, tuyệt đối không được tự ý bỏ thuốc mà cần trao đổi với bác sĩ tim mạch để được chuyển sang nhóm thuốc phù hợp hơn.

Biện pháp hỗ trợ làm dịu họng và phục hồi đường thở tại nhà

Bên cạnh việc tuân thủ phác đồ y khoa cho nguyên nhân gốc rễ, người bệnh có thể áp dụng các biện pháp chăm sóc tại nhà để hỗ trợ làm dịu niêm mạc họng. Uống nhiều nước ấm trong ngày giúp làm loãng dịch nhầy và giữ ẩm tốt cho cổ họng.

Có thể sử dụng các nguyên liệu thiên nhiên lành tính như mật ong pha nước ấm, trà gừng hoặc ngậm chanh đào để giảm bớt cảm giác ngứa rát họng. Duy trì độ ẩm phòng ngủ bằng máy tạo ẩm, súc họng hằng ngày bằng nước muối sinh lý nồng độ chuẩn và hạn chế đồ uống có cồn, nước đá lạnh hoặc thức ăn cay nóng sẽ giúp niêm mạc họng có thời gian tự hồi phục.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh hoặc thuốc giảm ho mạnh khi chưa có chỉ định của bác sĩ, bởi lạm dụng thuốc có thể che lấp triệu chứng của các bệnh lý nguy hiểm. Khi phát hiện các dấu hiệu báo động như ho ra máu, sốt cao kéo dài, sụt cân nhanh, khó thở hoặc khàn tiếng trên ba tuần, cần đến ngay các bệnh viện có chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Hô hấp để được thăm khám kịp thời.

Tóm tắt

Ho viêm họng kéo dài là dấu hiệu cho thấy đường hô hấp hoặc hệ tiêu hóa đang chịu kích thích liên tục, không nên xem nhẹ hoặc cố chịu đựng. Việc xác định đúng căn nguyên giúp quá trình cải thiện đạt hiệu quả cao và ngăn ngừa biến chứng. Người bệnh nên chủ động thăm khám chuyên khoa Tai Mũi Họng hoặc Hô hấp để được đánh giá cẩn thận và có kế hoạch theo dõi y tế phù hợp.