Vì sao bị cảm cúm lại buồn nôn và cách chăm sóc cải thiện

Cảm cúm buồn nôn là gì?

Cảm cúm là bệnh truyền nhiễm cấp tính đường hô hấp do các chủng virus cúm gây ra, lây lan nhanh qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với bề mặt nhiễm mầm bệnh. Bên cạnh các biểu hiện hô hấp quen thuộc như ho, hắt hơi, sổ mũi, rát họng kèm sốt và đau nhức toàn thân, đường tiêu hóa của người bệnh đôi khi cũng bị ảnh hưởng gián tiếp. Triệu chứng buồn nôn khiến người bệnh sợ ăn uống, làm gia tăng nguy cơ suy kiệt thể lực nếu không được chăm sóc hợp lý. Hiểu rõ bản chất của hiện tượng buồn nôn trong bệnh cảm cúm giúp người bệnh và người chăm sóc giảm bớt sự lo lắng không cần thiết, chủ động bù đủ nước, cân đối các bữa ăn dinh dưỡng dễ tiêu hóa và phát hiện sớm các nguy cơ biến chứng nguy hiểm để có hướng xử trí y tế phù hợp.

Cơ chế gây ra hiện tượng buồn nôn trong các đợt cảm cúm

Khi cơ thể nhiễm virus cúm, hệ thống miễn dịch sẽ kích hoạt phản ứng viêm thông qua việc giải phóng hàng loạt cytokine để chống lại mầm bệnh. Quá trình này không chỉ gây sốt, đau mỏi toàn thân mà còn tác động lên trung tâm điều nhiệt và trung tâm nôn ở não bộ, tạo cảm giác nôn nao cồn cào.

Bên cạnh đó, tình trạng viêm long đường hô hấp trên làm tăng tiết lượng lớn dịch nhầy ở mũi và họng. Phản xạ nuốt đờm dãi liên tục vào dạ dày, nhất là khi nằm nghỉ, rất dễ kích thích niêm mạc dạ dày dẫn đến ợ hơi, buồn nôn hoặc nôn trớ. Ngoài ra, việc dùng các loại thuốc hạ sốt giảm đau khi bụng đói hoặc sốt cao làm mất cân bằng nước cũng góp phần thúc đẩy cảm giác khó chịu này.

Phân biệt cảm cúm thông thường và viêm dạ dày ruột do virus

Rất nhiều người thường nhầm lẫn giữa cảm cúm hô hấp và viêm dạ dày ruột cấp tính, vốn hay được gọi dân dã là cúm dạ dày. Cảm cúm do virus cúm tấn công chủ yếu vào đường hô hấp với các dấu hiệu điển hình như sốt rét run, ho khan, nghẹt mũi, đau nhức hốc mắt và ê ẩm cơ bắp, trong đó buồn nôn chỉ là triệu chứng đi kèm thứ phát.

Ngược lại, viêm dạ dày ruột do các loại virus đường tiêu hóa như norovirus hay rotavirus gây ra sẽ có triệu chứng rầm rộ tại đường tiêu hóa. Người bệnh thường phải đối mặt với các cơn nôn ói liên tục, đau quặn bụng từng cơn và tiêu chảy tóe nước dữ dội, trong khi các biểu hiện hô hấp như nghẹt mũi hay đau họng lại rất mờ nhạt hoặc không xuất hiện. Việc phân biệt hai tình trạng này giúp người bệnh định hướng theo dõi sát sao hơn.

Chăm sóc đường tiêu hóa và chế độ dinh dưỡng giúp giảm nôn nao

Biện pháp quan trọng hàng đầu khi gặp triệu chứng buồn nôn là duy trì lượng dịch cần thiết cho cơ thể nhằm tránh tình trạng mất nước. Người bệnh nên uống từng ngụm nhỏ dung dịch bù nước và điện giải oresol pha đúng tỷ lệ, nước lọc ấm hoặc nước súp thanh đạm, tránh uống một lượng lớn cùng lúc vì có thể kích hoạt phản xạ nôn mửa.

Về chế độ dinh dưỡng, nên tạm dừng các món ăn nhiều dầu mỡ, đồ chiên xào, thức uống có gas, sữa nguyên kem hoặc thực phẩm quá cay nóng vì chúng làm chậm quá trình làm rỗng dạ dày. Thay vào đó, hãy lựa chọn các món ăn mềm, thanh đạm như cháo hoa, súp gà loãng hoặc bánh mì khô. Người bệnh có thể chia nhỏ khẩu phần thành nhiều bữa trong ngày, sau khi ăn nên ngồi nghỉ ngơi hoặc ngả lưng thư giãn nhẹ nhàng thay vì nằm ngửa ngay.

Những dấu hiệu cảnh báo cần đến cơ sở y tế thăm khám kịp thời

Mặc dù cảm giác nôn nao đi kèm cảm cúm phần lớn sẽ thuyên giảm sau vài ngày khi cơn sốt hạ dần, người bệnh và gia đình vẫn cần theo dõi sát các dấu hiệu chuyển biến nặng. Cần đưa người bệnh đến các cơ sở y tế chuyên khoa ngay nếu xuất hiện tình trạng nôn liên tục không thể giữ lại bất kỳ ngụm nước hay thức ăn nào trong suốt nhiều giờ.

Ngoài ra, những dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm bao gồm mất nước nghiêm trọng như tiểu rất ít hoặc nước tiểu sẫm màu, môi khô nứt nẻ, mắt trũng sâu, chóng mặt dữ dội khi đứng dậy. Cần thăm khám khẩn cấp nếu tình trạng nôn ói đi kèm triệu chứng đau ngực dữ dội, khó thở, ho ra đờm có máu, lú lẫn, ngủ li bì khó đánh thức hoặc sốt cao liên tục không đáp ứng với các biện pháp hạ nhiệt thông thường.

Lưu ý an toàn

Các thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thể thay thế cho quá trình chẩn đoán hay điều trị y khoa từ bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua và sử dụng các loại thuốc chống nôn, thuốc kháng sinh hoặc thuốc ức chế nhu động ruột mà không có chỉ định từ nhân viên y tế. Khi các biểu hiện khó chịu kéo dài hoặc có dấu hiệu mất nước, cần đến khám trực tiếp tại bệnh viện để được theo dõi an toàn.

Tóm tắt

Hiện tượng buồn nôn trong các đợt cảm cúm thường là phản ứng tạm thời của hệ thống miễn dịch hoặc do đờm dãi kích thích đường tiêu hóa. Việc điều chỉnh chế độ ăn lỏng, giữ đủ nước và nghỉ ngơi hợp lý sẽ giúp cơ thể dần lấy lại cân bằng. Người bệnh nên lắng nghe cơ thể và sớm liên hệ với cơ sở y tế khi xuất hiện những biểu hiện bất thường để được chăm sóc chu đáo.