Vì sao bệnh suy thận đang có xu hướng trẻ hóa và cách phòng ngừa

Suy thận ở người trẻ là gì?

Suy thận là tình trạng các đơn vị chức năng của thận bị suy giảm hoặc mất dần khả năng lọc chất thải, độc tố và dịch dư thừa ra khỏi tuần hoàn máu. Tình trạng này có thể diễn ra đột ngột trong thời gian ngắn gọi là suy thận cấp, hoặc tiến triển âm thầm kéo dài qua nhiều tháng, nhiều năm gọi là bệnh thận mạn tính. Khi chức năng thận suy giảm xuống mức nghiêm trọng, cơ thể sẽ bị ứ đọng urê, creatinin, rối loạn cân bằng nước và điện giải, dẫn đến tổn thương hàng loạt cơ quan nội tạng.

Xu hướng trẻ hóa bệnh suy thận phản ánh thực trạng ngày càng nhiều thanh thiếu niên và người trong độ tuổi lao động bị tổn thương thận nghiêm trọng. Thận có khả năng bù trừ rất lớn nên ở các giai đoạn đầu, người bệnh thường không cảm thấy đau đớn hay mệt mỏi rõ rệt. Chính đặc tính diễn tiến thầm lặng này khiến phần lớn người trẻ chỉ phát hiện bệnh khi thận đã bước sang giai đoạn muộn, làm hạn chế cơ hội phục hồi và gia tăng gánh nặng điều trị.

Lối sống thiếu lành mạnh và chế độ dinh dưỡng nhiều gánh nặng

Thói quen ăn uống nhiều muối, tiêu thụ quá mức thức ăn nhanh, đồ chế biến sẵn và thịt đỏ khiến thận phải làm việc liên tục để cân bằng điện giải và đào thải độc chất. Bên cạnh đó, tình trạng lười vận động, thói quen thức khuya, hút thuốc lá và thường xuyên sử dụng rượu bia làm gia tăng stress oxy hóa lên hệ mạch máu tại cầu thận. Tình trạng uống quá ít nước trong ngày hoặc nhịn tiểu kéo dài cũng khiến chất thải tích tụ ở nồng độ cao, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập đường tiết niệu và làm tổn thương nhu mô thận. Sự tích lũy các thói quen này trong thời gian dài khiến chức năng lọc của cầu thận suy giảm nhanh hơn so với tiến trình lão hóa tự nhiên.

Sự gia tăng của các bệnh lý chuyển hóa và tim mạch sớm

Tăng huyết áp và đái tháo đường từng được xem là bệnh lý của người lớn tuổi, nhưng hiện nay đang gia tăng nhanh chóng ở nhóm người trẻ do thừa cân, béo phì và căng thẳng kéo dài. Áp lực máu tăng cao liên tục sẽ phá hủy các vi mạch mỏng manh nuôi dưỡng cầu thận, khiến thận dần mất khả năng lọc máu hiệu quả. Tương tự, tình trạng tăng đường huyết mạn tính làm tổn thương màng lọc cầu thận và dẫn tới bệnh thận đái tháo đường. Đáng lo ngại là nhiều người trẻ không có thói quen khám sức khỏe định kỳ nên không phát hiện bệnh sớm, đến khi xuất hiện triệu chứng thì thận đã tổn thương nghiêm trọng.

Lạm dụng thuốc giảm đau và các sản phẩm trôi nổi

Thói quen tự ý mua thuốc giảm đau chống viêm không steroid, thuốc kháng sinh hoặc các loại thảo dược không rõ nguồn gốc khi bị đau đầu, đau cơ hay cảm cúm diễn ra phổ biến ở giới trẻ. Việc dùng thuốc giảm đau bừa bãi trong thời gian dài làm co thắt mạch máu thận, giảm dòng máu đến thận và dẫn đến viêm thận kẽ hoặc hoại tử ống thận cấp tính. Ngoài ra, việc lạm dụng thực phẩm chức năng giảm cân cấp tốc, bột tăng cơ không có kiểm định y tế chứa hàm lượng protein quá cao hoặc tạp chất độc hại cũng vô tình tạo thêm áp lực bài tiết nặng nề cho các đơn vị thận.

Yếu tố bệnh lý tự miễn và sự chủ quan trước dấu hiệu sớm

Viêm cầu thận nguyên phát và các bệnh lý tự miễn như lupus ban đỏ hệ thống là những nguyên nhân bệnh học thường gặp gây suy thận mạn ở người trẻ tuổi. Khác với người già suy thận chủ yếu do xơ cứng mạch máu, người trẻ dễ mắc các đợt viêm cầu thận âm thầm sau nhiễm liên cầu khuẩn họng hoặc da nhưng không được điều trị dứt điểm. Mặt khác, tâm lý chủ quan cho rằng bản thân còn khỏe mạnh khiến người trẻ thường bỏ qua các dấu hiệu cảnh báo sớm như tiểu nhiều bọt, nước tiểu sẫm màu, phù nhẹ mí mắt vào buổi sáng hoặc tăng huyết áp không rõ nguyên nhân.

Giải pháp chủ động bảo vệ chức năng thận từ sớm

Để bảo vệ thận hiệu quả, người trẻ cần xây dựng chế độ ăn cân đối với lượng muối vừa phải, hạn chế thực phẩm đóng hộp và nước ngọt có ga. Duy trì thói quen uống đủ nước lọc mỗi ngày, vận động thể chất thường xuyên ít nhất ba mươi phút mỗi ngày và ngủ đủ giấc giúp cải thiện tuần hoàn toàn thân và tuần hoàn thận. Tuyệt đối không tự ý dùng thuốc điều trị khi chưa có chỉ định từ bác sĩ chuyên khoa. Quan trọng nhất, mỗi người trẻ nên chủ động khám sức khỏe định kỳ sáu tháng đến một năm một lần, thực hiện xét nghiệm nước tiểu và kiểm tra chỉ số creatinin máu để phát hiện bất thường từ giai đoạn tiềm ẩn.

Lưu ý an toàn

Các thông tin chia sẻ trên nhằm mục đích giáo dục sức khỏe cộng đồng và nâng cao nhận thức phòng ngừa, không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa. Người đọc tuyệt đối không tự ý mua thuốc giảm đau, thuốc kháng sinh hoặc sử dụng các loại thuốc nam, thuốc lá không rõ nguồn gốc để trị bệnh tại nhà. Khi phát hiện các dấu hiệu bất thường như phù nề, nước tiểu đổi màu hoặc nổi nhiều bọt lâu tan, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa Thận – Tiết niệu để được thăm khám và thực hiện các xét nghiệm cần thiết.

Tóm tắt

Suy thận đang ngày càng gia tăng ở người trẻ do lối sống thiếu lành mạnh và sự chủ quan trước các bệnh lý nền mạn tính. Thận là cơ quan đảm nhiệm vai trò lọc thải quan trọng nhưng rất dễ bị tổn thương âm thầm. Việc chủ động duy trì thói quen sinh hoạt khoa học, uống đủ nước, hạn chế hóa chất và kiểm tra sức khỏe định kỳ chính là biện pháp thiết thực nhất để bảo vệ chức năng thận bền vững.