Vi khuẩn Salmonella là gì và biểu hiện khi cơ thể bị nhiễm khuẩn

Nhiễm vi khuẩn Salmonella là gì?

Salmonella là một chi vi khuẩn hình que thuộc họ vi khuẩn đường ruột Enterobacteriaceae, có khả năng di động và tồn tại bền bỉ trong môi trường tự nhiên, đất, nước cũng như đường tiêu hóa của nhiều loài động vật máu nóng và bò sát. Hầu hết các ca bệnh viêm dạ dày ruột ở người do nhóm vi khuẩn Salmonella không gây thương hàn gây ra, chủ yếu qua con đường ăn uống thực phẩm nhiễm độc.

Khi vào cơ thể người, vi khuẩn bám dính vào niêm mạc ruột non và ruột già, tiết ra độc tố gây viêm, phù nề và tăng tiết dịch lòng ruột, dẫn đến tình trạng tiêu chảy và co thắt cơ trơn tiêu hóa. Mặc dù phần lớn các đợt nhiễm trùng có thể tự giới hạn ở người khỏe mạnh, vi khuẩn vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây bệnh nặng và biến chứng toàn thân ở những đối tượng có sức đề kháng suy giảm.

Các con đường lây truyền vi khuẩn Salmonella vào cơ thể

Vi khuẩn Salmonella xâm nhập vào cơ thể con người chủ yếu qua đường tiêu hóa khi tiêu thụ thực phẩm hoặc nguồn nước bị ô nhiễm. Những nguồn thực phẩm có nguy cơ cao bao gồm thịt gia cầm sống hoặc chưa nấu chín kỹ, trứng gà chưa chín lòng đào, sữa chưa tiệt trùng và các loại rau quả tươi rửa không sạch.

Bên cạnh đó, việc tiếp xúc trực tiếp với các loại động vật nuôi như bò sát, rùa, chim, gia cầm hoặc phân của chúng cũng có thể làm lây nhiễm vi khuẩn sang tay rồi truyền vào miệng. Tình trạng nhiễm chéo trong nhà bếp rất dễ xảy ra khi sử dụng chung thớt, dao chế biến thịt sống cho thức ăn chín mà không rửa sạch bằng xà phòng. Nguồn nước sinh hoạt không đảm bảo vệ sinh cũng là con đường truyền bệnh thường gặp trong cộng đồng.

Biểu hiện nhận biết khi cơ thể nhiễm vi khuẩn Salmonella

Sau khi vi khuẩn Salmonella vượt qua hàng rào acid dạ dày và nhân lên tại ruột non, người bệnh sẽ biểu hiện các triệu chứng viêm dạ dày ruột cấp tính. Biểu hiện điển hình đầu tiên là tiêu chảy nhiều lần trong ngày, phân lỏng, có thể lẫn chất nhầy hoặc vệt máu. Đi kèm với tiêu chảy là những cơn đau quặn bụng từng cơn quanh rốn và cảm giác buồn nôn, nôn mửa liên tục khiến người bệnh mệt mỏi.

Hầu hết bệnh nhân đều có biểu hiện sốt nhẹ đến sốt cao từ 38 đến 39 độ C, kèm theo cảm giác ớn lạnh, đau nhức đầu và mỏi cơ toàn thân. Các triệu chứng thường khởi phát đột ngột và kéo dài từ vài ngày đến một tuần tùy thuộc vào độc lực của chủng vi khuẩn cũng như thể trạng của từng cá nhân.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm và biến chứng mất nước

Nguy cơ lớn nhất khi bị nhiễm vi khuẩn Salmonella là tình trạng mất nước và rối loạn điện giải nghiêm trọng do nôn mửa và tiêu chảy liên tục. Người bệnh cần theo dõi sát các dấu hiệu mất nước như khô miệng, khát nước dữ dội, tiểu ít hoặc nước tiểu sẫm màu, chóng mặt khi đứng dậy, mắt trũng sâu và da nhăn nheo.

Nếu không được can thiệp bù dịch kịp thời, tình trạng mất nước có thể dẫn đến suy giảm thể tích tuần hoàn, tụt huyết áp và tổn thương thận cấp. Ở những người có hệ miễn dịch suy yếu, người lớn tuổi hoặc trẻ sơ sinh, vi khuẩn Salmonella còn có thể xâm nhập qua thành ruột vào máu gây nhiễm khuẩn huyết, viêm khớp nhiễm khuẩn hoặc áp xe tại các cơ quan nội tạng xa, đe dọa trực tiếp đến tính mạng.

Biện pháp phòng ngừa nhiễm khuẩn Salmonella trong sinh hoạt

Để bảo vệ bản thân và gia đình khỏi nguy cơ ngộ độc thực phẩm do Salmonella, nguyên tắc quan trọng nhất là thực hiện ăn chín, uống sôi và giữ vệ sinh nghiêm ngặt trong khâu chế biến. Thịt gia cầm, trứng và hải sản cần được nấu chín ở nhiệt độ an toàn trước khi sử dụng; tuyệt đối không ăn trứng lòng đào, tiết canh hoặc các món thịt tái khi chưa rõ nguồn gốc.

Mọi người cần duy trì thói quen rửa tay bằng xà phòng dưới vòi nước chảy ít nhất 20 giây trước khi ăn, sau khi đi vệ sinh và sau khi chạm vào vật nuôi. Sử dụng dao, thớt riêng biệt cho thực phẩm sống và thực phẩm chín để ngăn ngừa lây nhiễm chéo. Đồng thời, các loại thức ăn thừa cần được bảo quản trong tủ lạnh ở nhiệt độ dưới 5 độ C và đun sôi kỹ lại trước khi ăn.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho chẩn đoán y khoa chuyên sâu. Người bệnh nghi ngờ nhiễm vi khuẩn Salmonella không được tự ý dùng thuốc kháng sinh hoặc thuốc cầm tiêu chảy khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Cần đưa ngay người bệnh đến bệnh viện nếu xuất hiện sốt cao không hạ, nôn tất cả mọi thứ, đi ngoài ra máu hoặc có biểu hiện lơ mơ, mất nước nặng.

Tóm tắt

Nhiễm vi khuẩn Salmonella là tình trạng ngộ độc thực phẩm phổ biến nhưng hoàn toàn có thể chủ động phòng ngừa bằng thói quen vệ sinh và ăn chín uống sôi. Khi xuất hiện các triệu chứng rối loạn tiêu hóa, việc theo dõi sát biểu hiện mất nước và liên hệ cơ sở y tế kịp thời là chìa khóa để bảo vệ sức khỏe an toàn.