Vi khuẩn liên cầu lợn có lây sang người không và cách phòng ngừa

Nhiễm liên cầu khuẩn lợn ở người là gì?

Vi khuẩn Streptococcus suis là một chủng vi khuẩn gram dương thường trú ở đường hô hấp trên, đặc biệt là mũi và hầu họng của lợn. Loại vi khuẩn này có thể gây bệnh cho lợn và đồng thời là một tác nhân gây bệnh truyền nhiễm tái nổi ở người. Khi xâm nhập vào cơ thể con người, liên cầu khuẩn lợn có thể phát triển mạnh mẽ và tấn công các cơ quan nội tạng, hệ thần kinh trung ương cũng như hệ thống tuần hoạt.

Tình trạng nhiễm vi khuẩn này xảy ra rải rác quanh năm nhưng thường có xu hướng gia tăng vào những thời điểm chăn nuôi, giết mổ bận rộn hoặc các dịp lễ tết khi nhu cầu tiêu thụ thịt lợn gia tăng. Mức độ nghiêm trọng của bệnh phụ thuộc vào chủng vi khuẩn, con đường lây nhiễm và thể trạng sức khỏe của từng người bệnh.

Các con đường lây nhiễm vi khuẩn liên cầu lợn sang con người

Vi khuẩn liên cầu lợn lây truyền sang người chủ yếu qua hai con đường chính là tiếp xúc trực tiếp và qua đường tiêu hóa. Con đường lây nhiễm qua tiếp xúc xảy ra khi người dân tiếp xúc với lợn bị bệnh, lợn mang vi khuẩn hoặc các chất thải, dịch tiết của lợn. Vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể người thông qua các vết xước, vết thương hở trên da hoặc niêm mạc trong quá trình chăm sóc, giết mổ, vận chuyển hay chế biến thịt lợn.

Con đường thứ hai là qua đường tiêu hóa, xảy ra khi người tiêu dùng ăn các món ăn chế biến từ lợn chưa được nấu chín hoàn toàn. Các món ăn có nguy cơ cao bao gồm tiết canh lợn, thịt lợn tái, nem chua, lòng lợn luộc chưa chín kỹ. Ngoài ra, việc sử dụng chung dụng cụ chế biến như thớt, dao thái thịt sống rồi dùng ngay cho thực phẩm chín mà không rửa sạch cũng có thể gây lây nhiễm chéo vi khuẩn.

Những nhóm đối tượng có nguy cơ cao nhiễm liên cầu khuẩn lợn

Mọi người đều có thể nhiễm vi khuẩn liên cầu lợn nếu tiếp xúc với nguồn lây, tuy nhiên một số nhóm đối tượng có nguy cơ mắc bệnh cao hơn rõ rệt do tính chất công việc hoặc thói quen sinh hoạt. Nhóm nguy cơ cao nhất là những người làm việc trong ngành chăn nuôi lợn, công nhân làm việc tại các lò giết mổ gia súc, người vận chuyển thịt lợn, tiểu thương bán thịt sống tại các chợ và người nội trợ trực tiếp chế biến thực phẩm.

Bên cạnh đó, thói quen ăn uống đóng vai trò rất lớn đối với nguy cơ nhiễm bệnh. Những cá nhân có thói quen ăn tiết canh, thịt tái hoặc thực phẩm chế biến không đảm bảo vệ sinh có nguy cơ bị vi khuẩn xâm nhập cao hơn. Các trường hợp có hệ miễn dịch suy giảm, người mắc bệnh lý mãn tính về gan, tiểu đường hoặc đã từng cắt lách cũng dễ gặp biến chứng nặng khi vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể.

Biến chứng nguy hiểm và diễn tiến lâm sàng khi mắc bệnh

Nhiễm vi khuẩn liên cầu lợn ở người có thể biểu hiện dưới nhiều dạng lâm sàng khác nhau, trong đó hai thể thường gặp nhất là viêm màng não mủ và nhiễm trùng huyết. Ở thể viêm màng não mủ, bệnh nhân thường gặp các triệu chứng như sốt cao, đau đầu dữ dội, buồn nôn, nôn mửa, cứng cổ và rối loạn ý thức. Biến chứng di chứng muộn thường gặp sau khi hồi phục là giảm thính lực hoặc điếc vĩnh viễn.

Ở thể nhiễm trùng huyết, vi khuẩn xâm nhập trực tiếp vào dòng máu gây sốt cao, xuất huyết dưới da dạng mảng tím thẫm, tụt huyết áp và suy đa cơ quan. Bệnh nhân có thể rơi vào tình trạng sốc nhiễm trùng nhanh chóng nếu không được can thiệp y tế kịp thời. Việc nhận biết sớm các dấu hiệu bất thường để đến cơ sở y tế là yếu tố quyết định trong việc giảm thiểu nguy cơ tử vong.

Biện pháp chủ động phòng ngừa lây nhiễm liên cầu khuẩn lợn

Để bảo vệ sức khỏe bản thân và gia đình trước rủi ro nhiễm vi khuẩn liên cầu lợn, việc thực hiện nghiêm ngặt các nguyên tắc vệ sinh an toàn thực phẩm và vệ sinh lao động là vô cùng cần thiết. Trong sinh hoạt hằng ngày, người dân tuyệt đối không tiêu thụ tiết canh lợn, không ăn thịt lợn tái, nem chua không rõ nguồn gốc hoặc các nội tạng lợn chưa được nấu chín hoàn toàn. Luôn tuân thủ nguyên tắc ăn chín, uống sôi.

Đối với khâu chế biến, cần phân chia riêng biệt dụng cụ như dao, thớt dùng cho thực phẩm sống và thực phẩm chín. Rửa tay sạch bằng xà phòng trước và sau khi chế biến thức ăn. Những người làm công việc chăn nuôi, giết mổ hay buôn bán thịt lợn cần trang bị bảo hộ lao động đầy đủ như găng tay, ủng và khẩu trang. Nếu có vết thương hở trên tay, cần bao bọc kín và tránh tiếp xúc trực tiếp với thịt lợn sống.

Lưu ý an toàn

Thông tin trên đây mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe tổng quan và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa chuyên sâu. Khi xuất hiện các dấu hiệu như sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, nôn mửa hoặc xuất huyết trên da sau khi tiếp xúc với lợn hay ăn thịt lợn, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất để được bác sĩ khám và xử trí kịp thời. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị tại nhà.

Tóm tắt

Tóm lại, vi khuẩn liên cầu lợn hoàn toàn có thể lây sang người qua đường tiếp xúc và đường tiêu hóa, gây ra những bệnh lý nguy hiểm. Việc duy trì thói quen ăn chín uống sôi, nói không với tiết canh lợn và tuân thủ an toàn vệ sinh khi tiếp xúc với thực phẩm sống là giải pháp hiệu quả nhất để bảo vệ sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.