Cách vệ sinh rò luân nhĩ đúng cách để phòng ngừa viêm nhiễm

Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.

Rò luân nhĩ là một dị tật bẩm sinh biểu hiện bằng một lỗ nhỏ nằm ở phía trước sụn vành tai, thông với một đường rò có lớp biểu mô bài tiết bã nhờn bên dưới da. Ở trạng thái bình thường không có triệu chứng, lỗ rò này hoàn toàn lành tính và không gây ảnh hưởng đến sức khỏe hay thính lực của người mắc. Tuy nhiên, do đường rò có thể bị bít tắc bởi tế bào chết và chất nhờn tích tụ, khu vực này rất dễ trở thành môi trường thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi, dẫn đến sưng đau, chảy dịch hôi hoặc áp xe.

Để ngăn ngừa nguy cơ viêm nhiễm, nguyên tắc cốt lõi khi vệ sinh rò luân nhĩ là chỉ làm sạch nhẹ nhàng bề mặt da bên ngoài bằng nước sạch hoặc dung dịch sát khuẩn dịu nhẹ, giữ cho miệng lỗ rò luôn khô thoáng. Người có lỗ rò tuyệt đối không dùng que nhọn, tăm bông chọc sâu vào trong hoặc dùng tay bóp nặn chất bã tích tụ, bởi những hành động này rất dễ làm trầy xước lớp biểu mô lót đường rò và đưa vi khuẩn vào sâu bên trong mô dưới da.

Bên cạnh việc làm sạch ngoài da trong sinh hoạt thường ngày, việc theo dõi sát sao các biểu hiện bất thường tại vị trí rò luân nhĩ cũng vô cùng quan trọng. Nếu phát hiện lỗ rò có hiện tượng tấy đỏ, sưng nề hoặc tiết dịch mủ, người bệnh cần đến ngay các cơ sở y tế chuyên khoa Tai Mũi Họng để được thăm khám và xử trí y khoa kịp thời, tránh tự ý điều trị tại nhà dẫn đến biến chứng phức tạp.

Vệ sinh rò luân nhĩ là gì?

Rò luân nhĩ hình thành do sự kết hợp không hoàn chỉnh của các cung mang thứ nhất và thứ hai trong giai đoạn phôi thai, tạo nên một ống rò nhỏ nằm ẩn sâu dưới da với miệng rò lộ ra ở vùng trước tai. Lớp lót biểu mô bên trong lòng đường rò có các tuyến bã nhờn liên tục bài tiết, kết hợp cùng các mảnh vụn biểu bì bong tróc. Ở nhiều người, chất dịch này thoát tự nhiên ra ngoài mà không gây phiền toái. Tuy nhiên, khi đường rò ngoằn ngoèo, phân nhánh phức tạp hoặc miệng lỗ rò bị bụi bẩn bít tắc, sự ứ đọng sẽ kích hoạt phản ứng viêm và thu hút các tác nhân gây bệnh như tụ cầu vàng. Dù là dị tật bẩm sinh không thể tự khỏi, phần lớn các trường hợp rò luân nhĩ không viêm nhiễm sẽ không cần can thiệp phẫu thuật, miễn là người mắc duy trì thói quen vệ sinh vùng tai sạch sẽ và khoa học.

Các bước vệ sinh rò luân nhĩ hằng ngày đúng cách

Quy trình vệ sinh vùng tai có lỗ rò luân nhĩ cần được thực hiện hằng ngày trong khi rửa mặt hoặc tắm gội nhằm loại bỏ mồ hôi, bã nhờn và bụi bẩn bám dính. Trước tiên, bạn cần rửa sạch tay bằng xà phòng để đảm bảo vô khuẩn trước khi chạm vào vùng tai. Tiếp theo, dùng một miếng bông gòn hoặc gạc mềm thấm nước muối sinh lý natri clorid 0,9% hoặc nước ấm sạch nhẹ nhàng lau quanh miệng lỗ rò và vùng da xung quanh vành tai. Tuyệt đối chỉ lau trên bề mặt da phẳng, không dùng lực miết mạnh hay cố xoay tròn đầu tăm bông vào sâu miệng lỗ rò. Sau khi làm sạch, hãy sử dụng khăn sạch hoặc gạc khô mềm chấm nhẹ để hút hết độ ẩm còn sót lại, giúp miệng lỗ rò luôn khô ráo. Trong quá trình gội đầu hay tắm rửa, cần tránh để bọt xà phòng hoặc dầu gội đọng lại ở nếp gấp tai, và nếu lỡ dính vào thì nên dùng nước sạch rửa trôi ngay rồi thấm khô hoàn toàn.

Những thói quen chăm sóc sai lầm làm tăng nguy cơ viêm nhiễm

Nhiều người có thói quen dùng móng tay bóp nặn miệng lỗ rò khi thấy xuất hiện chút bã nhờn màu trắng hoặc mùi hơi hôi. Đây là sai lầm phổ biến và nguy hiểm nhất vì lực ép sẽ làm tổn thương lớp biểu mô mỏng manh lót bên trong đường rò, đồng thời đẩy ngược các chất cặn bã và vi khuẩn từ bên ngoài vào sâu trong các nhánh rò ngóc ngách, nhanh chóng gây viêm mô tế bào. Bên cạnh đó, hành vi sử dụng tăm tre, đầu tăm bông nhọn, kim khâu hoặc que sắt ngoáy vào lỗ rò để cạo sạch bã nhờn có thể gây trầy xước, chảy máu và hình thành ổ áp xe dưới da. Việc lạm dụng các dung dịch sát khuẩn có tính oxy hóa mạnh như oxy già hoặc cồn đỏ bôi đậm đặc vào lỗ rò khi chưa có chỉ định cũng gây kích ứng da, làm khô nứt và loét miệng rò. Hơn nữa, việc để tóc ướt che phủ vành tai sau khi tắm hoặc đeo tai nghe bẩn đè ép liên tục lên vị trí rò luân nhĩ cũng tạo môi trường ẩm ướt cho vi khuẩn kỵ khí phát triển.

Chăm sóc rò luân nhĩ cho trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Rò luân nhĩ thường được cha mẹ phát hiện ngay sau khi trẻ chào đời do lỗ rò nằm lộ rõ trước vành tai. Da của trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ rất nhạy cảm, sức đề kháng tại chỗ chưa hoàn thiện nên nguy cơ nhiễm trùng đường rò thường cao hơn so với người trưởng thành. Phụ huynh khi chăm sóc bé cần rửa tay sạch sẽ trước khi vệ sinh tai cho con, dùng khăn xô mềm ẩm thấm nước ấm lau nhẹ nhàng vùng quanh tai mỗi ngày khi tắm. Cần chú ý giữ cho vùng trước tai của bé luôn sạch sẽ, tránh để sữa mẹ, sữa công thức hoặc dịch nôn trớ chảy vào rãnh tai làm bít tắc miệng rò. Cha mẹ tuyệt đối không được nghe theo các mẹo dân gian truyền miệng như đắp lá thuốc, bôi vôi, nặn bã nhờn hay nhỏ bất kỳ loại thuốc nam nào lên lỗ rò của trẻ. Ngoài ra, cần cắt ngắn móng tay của bé hoặc đeo bao tay để tránh trường hợp trẻ vô tình cào gãi làm xước vùng da nhạy cảm này.

Dấu hiệu cảnh báo nhiễm trùng rò luân nhĩ cần đi khám

Mặc dù được vệ sinh cẩn thận, đường rò luân nhĩ vẫn có thể bị viêm do cấu trúc giải phẫu phân nhánh phức tạp giữ lại chất tiết bên trong. Người bệnh cần nhận biết sớm các dấu hiệu viêm nhiễm để kịp thời đến các bệnh viện có chuyên khoa Tai Mũi Họng. Biểu hiện ban đầu thường là vùng da quanh miệng lỗ rò trở nên ửng đỏ, sưng nhẹ và có cảm giác ngứa ngáy hoặc đau tức khi chạm vào. Khi phản ứng viêm tiến triển nặng hơn, lỗ rò có thể phồng to thành một khối u căng mọng, ấn vào thấy lùng nhùng, đau nhức dữ dội lan ra cả nửa đầu và rỉ dịch mủ màu trắng đục hoặc vàng kèm mùi hôi khó chịu. Người bệnh cũng có thể bị sốt, mệt mỏi và nổi hạch góc hàm lân cận. Nếu xuất hiện các dấu hiệu này, người bệnh tuyệt đối không được tự ý rạch mủ hay tự mua kháng sinh uống tại nhà mà phải để bác sĩ chuyên khoa thăm khám, dẫn lưu mủ và chỉ định phác đồ điều trị phù hợp.

Lưu ý an toàn

Thông tin hướng dẫn vệ sinh rò luân nhĩ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho các chỉ định y khoa chuyên sâu. Người có rò luân nhĩ không được tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc kháng viêm hay các loại thuốc bôi ngoài da để tự điều trị khi thấy tai sưng đau. Tuyệt đối không tự ý chích rạch, nặn ép mủ hoặc áp dụng các bài thuốc lá đắp dân gian vì có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết, viêm sụn vành tai hoặc biến dạng tai vĩnh viễn. Mọi can thiệp điều trị nội khoa hoặc phẫu thuật bóc tách trọn vẹn đường rò cần phải do bác sĩ chuyên khoa Tai Mũi Họng trực tiếp thực hiện.

Tóm tắt

Vệ sinh rò luân nhĩ đúng cách bằng việc lau rửa nhẹ nhàng bề mặt da bên ngoài và giữ khô thoáng là biện pháp đơn giản nhưng hiệu quả nhất để phòng ngừa viêm nhiễm. Bằng cách loại bỏ thói quen bóp nặn hay chọc ngoáy, bạn có thể sống hòa bình cùng dị tật bẩm sinh này mà không gặp biến chứng. Khi phát hiện bất kỳ dấu hiệu sưng đau hay chảy dịch bất thường, hãy chủ động thăm khám tại chuyên khoa Tai Mũi Họng để được can thiệp kịp thời.