Vệ sinh mắt đúng cách khi bị đau mắt đỏ và lưu ý về việc dùng kháng sinh

Vệ sinh mắt khi bị đau mắt đỏ là gì?

Đau mắt đỏ là thuật ngữ thông thường để chỉ tình trạng viêm kết mạc. Lớp kết mạc vốn chứa nhiều mạch máu nhỏ, khi bị viêm do tác nhân bên ngoài, các mạch máu này giãn nở khiến tròng trắng có màu đỏ hoặc hồng nhạt. Bệnh rất dễ lây lan qua tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết mắt, qua giọt bắn đường hô hấp hoặc dùng chung vật dụng cá nhân.

Mục tiêu chính trong việc chăm sóc viêm kết mạc thông thường là giữ cho bề mặt mắt luôn sạch sẽ, làm thông thoáng bờ mi và loại bỏ bớt lượng dử mắt ứ đọng. Việc làm sạch nhẹ nhàng và đúng kỹ thuật giúp xoa dịu cảm giác cộm xốn, giảm ngứa rát, đồng thời ngăn ngừa nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn từ môi trường bên ngoài mà không nhất thiết phải can thiệp bằng các thuốc đặc trị mạnh ngay từ đầu.

Lý do đau mắt đỏ do virus không cần điều trị bằng kháng sinh

Nguyên nhân phổ biến nhất gây ra các đợt dịch đau mắt đỏ trong cộng đồng là các chủng virus, đặc biệt là Adenovirus hoặc Enterovirus. Các loại thuốc kháng sinh chỉ có tác dụng ức chế hoặc tiêu diệt vi khuẩn, hoàn toàn không có hiệu lực đối với virus. Vì vậy, việc nhỏ thuốc kháng sinh trong viêm kết mạc do virus không giúp rút ngắn thời gian mắc bệnh hay làm thuyên giảm các triệu chứng viêm.

Ngược lại, việc tự ý dùng kháng sinh hoặc các loại thuốc nhỏ mắt kết hợp kháng sinh và corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ chuyên khoa mắt có thể gây ra nhiều hệ lụy. Thuốc có thể làm xáo trộn hệ vi sinh tự nhiên tại kết mạc, làm chậm quá trình biểu mô hóa, gây khô mắt kéo dài và làm tăng tỷ lệ kháng kháng sinh. Kháng sinh chỉ được cân nhắc khi bác sĩ thăm khám và xác định có tình trạng nhiễm khuẩn nguyên phát hoặc bội nhiễm vi khuẩn thứ phát kèm theo.

Quy trình vệ sinh mắt an toàn bằng dung dịch muối sinh lý

Để làm sạch mắt hàng ngày, người bệnh nên sử dụng dung dịch natri clorid 0,9% chuyên dùng cho mắt dạng tép dùng một lần hoặc lọ nhỏ còn hạn sử dụng. Trước khi thao tác, cần rửa tay kỹ bằng xà phòng dưới vòi nước sạch trong ít nhất ba mươi giây để tránh đưa thêm mầm bệnh vào mắt.

Người bệnh ngửa nhẹ đầu ra sau, dùng một ngón tay sạch kéo nhẹ mi dưới xuống để tạo túi cùng kết mạc, sau đó nhỏ từ một đến hai giọt dung dịch vào góc trong của mắt. Chú ý giữ đầu lọ thuốc cách mắt khoảng hai centimet, tuyệt đối không để đầu lọ chạm vào lông mi, bờ mi hay bề mặt nhãn cầu. Sau khi nhỏ, dùng gạc y tế vô trùng hoặc khăn giấy mềm dùng một lần lau nhẹ nhàng từ đầu mắt ra đuôi mắt để lấy đi dịch tiết. Mỗi miếng gạc chỉ dùng cho một lần lau ở một bên mắt, sau đó bỏ ngay vào thùng rác có nắp đậy.

Những thói quen vệ sinh sai lầm cần tránh khi bị đau mắt đỏ

Nhiều người có thói quen dùng chung một lọ thuốc nhỏ mắt hoặc khăn lau cho cả hai bên mắt. Nếu một bên mắt chưa bị nhiễm bệnh hoặc mức độ nhẹ hơn, hành động này sẽ trực tiếp truyền mầm bệnh sang mắt lành, khiến tình trạng viêm nhiễm lan rộng và kéo dài hơn.

Bên cạnh đó, việc xoa dụi mắt khi ngứa là phản xạ thường gặp nhưng rất nguy hiểm. Động tác day dụi có thể làm tổn thương biểu mô giác mạc, tạo điều kiện cho vi khuẩn xâm nhập sâu vào nhãn cầu. Người bệnh cũng tuyệt đối không được tự ý đắp các loại lá cây, xông hơi bằng thảo dược hay áp dụng mẹo dân gian truyền miệng vào mắt. Những phương pháp này không có cơ sở khoa học và rất dễ gây bỏng giác mạc, loét giác mạc hoặc nhiễm nấm thứ phát, dẫn đến suy giảm thị lực nghiêm trọng khó hồi phục.

Các biện pháp hỗ trợ giảm cảm giác khó chịu và ngăn ngừa lây lan

Ngoài việc rửa mắt bằng dung dịch natri clorid 0,9%, người bệnh có thể áp dụng chườm lạnh để làm dịu bớt tình trạng sưng nề và ngứa rát mi mắt. Sử dụng khăn sạch ngâm nước mát hoặc túi chườm bọc vải sạch đặt nhẹ lên mí mắt nhắm trong khoảng năm đến mười phút, lặp lại vài lần mỗi ngày. Cần chú ý dùng khăn riêng cho từng mắt nếu cả hai mắt cùng bị tổn thương.

Để bảo vệ những người xung quanh, người bệnh cần cách ly đồ dùng cá nhân như khăn mặt, vỏ gối, chăn màn và kính mắt. Thường xuyên giặt giũ và phơi khô các vật dụng này dưới ánh nắng mặt trời. Trong thời gian bị bệnh, tuyệt đối không đeo kính áp tròng, tránh trang điểm vùng mắt và hạn chế đến những nơi đông người để giảm thiểu nguy cơ phát tán mầm bệnh ra cộng đồng.

Lưu ý an toàn

Các biện pháp vệ sinh tại nhà bằng nước muối sinh lý chỉ áp dụng cho những trường hợp viêm kết mạc mức độ nhẹ không có biến chứng. Người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt nếu nhận thấy các dấu hiệu bất thường như đau nhức mắt dữ dội, nhìn mờ, sợ ánh sáng chói, tròng đen xuất hiện đốm trắng hoặc mắt tiết mủ đặc màu xanh vàng. Tuyệt đối không tự ý mua và dùng các chế phẩm nhỏ mắt chứa kháng sinh hay corticoid khi chưa có chẩn đoán xác định từ bác sĩ.

Tóm tắt

Vệ sinh mắt đúng cách là phương pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả cao trong việc chăm sóc đau mắt đỏ do virus. Việc kiên trì rửa mắt bằng nước muối sinh lý, giữ gìn vệ sinh cá nhân và tránh lạm dụng kháng sinh giúp mắt hồi phục tự nhiên một cách an toàn. Hãy luôn theo dõi sát diễn tiến của bệnh và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa mắt khi có biểu hiện bất thường.