Vảy nến ở mũi và các biện pháp chăm sóc, kiểm soát

Vảy nến ở mũi là gì?

Vảy nến ở mũi là dạng biểu hiện của vảy nến vùng mặt, xảy ra khi chu kỳ tái tạo tế bào da tăng tốc bất thường dưới tác động của hệ miễn dịch. Thay vì mất khoảng một tháng để thay mới, các tế bào sừng tích tụ chỉ sau vài ngày, tạo nên các mảng đỏ có vảy trắng đục hoặc ánh bạc tại sống mũi, cánh mũi hay khóe mũi. Vùng da quanh mũi vốn có mật độ tuyến bã nhờn dày đặc và thường xuyên tiếp xúc với môi trường, bụi bẩn, dẫn đến tình trạng kích ứng dễ xuất hiện hơn. Bệnh lý này mang tính chất mạn tính, tiến triển từng đợt thuyên giảm xen kẽ các đợt bùng phát khi gặp các yếu tố kích thích như thời tiết khô lạnh, căng thẳng tâm lý, cọ xát hoặc nhiễm trùng đường hô hấp trên.

Biểu hiện đặc trưng của vảy nến tại vùng mũi

Tổn thương vảy nến ở mũi thường xuất hiện dưới dạng các dát hoặc mảng hồng ban có ranh giới tương đối rõ so với vùng da lành xung quanh. Bề mặt mảng đỏ phủ lớp vảy mỏng màu trắng bạc hoặc xám nhạt, dễ bong khi chạm vào hoặc khi rửa mặt. Người bệnh có thể cảm thấy ngứa râm ran, châm chích hoặc căng rát khó chịu, nhất là ở hai bên cánh mũi và rãnh mũi má.

Khác với các vùng da dày như cùi chỏ hay đầu gối, vảy nến ở mũi thường có lớp vảy mỏng hơn do ma sát thường xuyên và tuyến bã nhờn tiết dầu. Khi vảy bị bong tróc thô bạo, bề mặt dưới có thể rớm máu nhẹ hoặc để lại nền da đỏ ửng rất nhạy cảm.

Phân biệt vảy nến ở mũi với viêm da tiết bã

Vùng mũi và rãnh mũi má là vị trí rất hay gặp của viêm da tiết bã, do đó hai bệnh lý này dễ bị nhầm lẫn trên lâm sàng. Thậm chí, nhiều trường hợp có biểu hiện chồng lấp giữa hai thể bệnh, y khoa gọi là hiện tượng sebopsoriasis. Việc phân biệt chính xác đóng vai trò quyết định đến hiệu quả theo dõi và dùng thuốc.

Viêm da tiết bã thường tạo ra các mảng dát đỏ phủ vảy màu vàng mỡ, dính ướt, mềm hơn và ranh giới tổn thương không sắc nét như vảy nến. Ngược lại, vảy nến vùng mũi có ranh giới rõ ràng, vảy khô ánh bạc và thường đi kèm các nốt tổn thương đặc trưng ở chân tóc, sau tai hoặc móng tay. Bác sĩ chuyên khoa da liễu sẽ thăm khám kỹ lưỡng, đôi khi cần soi da dermoscopy để đưa ra chẩn đoán xác định.

Các phương pháp kiểm soát vảy nến vùng mũi

Mục tiêu chính trong kiểm soát vảy nến ở mũi là làm dịu viêm, giảm tăng sinh tế bào sừng và hạn chế tối đa nguy cơ kích ứng cho da mặt. Bác sĩ chuyên khoa da liễu thường ưu tiên chỉ định các hoạt chất bôi ngoài da có độ an toàn cao đối với vùng da mỏng.

Các nhóm thuốc bôi ức chế calcineurin như tacrolimus hoặc pimecrolimus thường được cân nhắc vì không gây teo da, giãn mạch hay nổi mụn trứng cá khi dùng ở mặt. Trong các đợt viêm cấp tính dữ dội, bác sĩ có thể chỉ định corticosteroid bôi tại chỗ loại nhẹ trong thời gian rất ngắn rồi chuyển sang liệu trình duy trì an toàn. Dẫn xuất vitamin D bôi ngoài da hoặc kem dưỡng phục hồi hàng rào biểu bì cũng được phối hợp linh hoạt tùy từng cơ địa người bệnh.

Chăm sóc và bảo vệ da mũi hàng ngày

Chế độ chăm sóc da đúng cách tại nhà góp phần quan trọng trong việc kéo dài thời gian ổn định và ngăn ngừa các đợt bùng phát của vảy nến ở mũi. Người bệnh nên sử dụng sữa rửa mặt dịu nhẹ, không chứa cồn, hương liệu nhân tạo hoặc hạt xoa bóp cơ học để tránh làm rách lớp vảy mỏng manh.

Sau khi làm sạch, hãy thoa kem dưỡng ẩm lành tính chứa ceramide, hyaluronic acid hoặc glycerin ngay khi da còn ẩm để khóa ẩm và củng cố hàng rào bảo vệ. Bên cạnh đó, người bệnh cần bảo vệ da mũi trước tác động của tia cực tím bằng kem chống nắng phổ rộng dành riêng cho da nhạy cảm, đồng thời hạn chế thói quen cạy gãi, chà xát khăn mặt mạnh lên vùng mũi.

Lưu ý an toàn

Da vùng mũi và khóe mắt rất mỏng, có mạng lưới mao mạch phong phú nên tuyệt đối không tự ý mua các loại thuốc bôi chứa corticoid nồng độ cao để thoa lên mặt. Việc lạm dụng corticoid có thể gây biến chứng teo da, giãn mạch vĩnh viễn, phát ban dạng trứng cá hoặc tăng nhãn áp nếu thuốc dính vào mắt. Không cạy bóc vảy gượng ép vì hành động này kích hoạt hiện tượng Koebner, khiến tổn thương vảy nến lan rộng hơn. Mọi chỉ định dùng thuốc bôi hay thuốc uống đều cần có sự thăm khám trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa da liễu.

Tóm tắt

Vảy nến ở mũi tuy gây nhiều e ngại về mặt thẩm mỹ nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát ổn định nếu được chẩn đoán đúng và chăm sóc đúng phương pháp. Việc phối hợp giữa liệu trình điều trị an toàn do bác sĩ chuyên khoa da liễu hướng dẫn cùng chế độ dưỡng ẩm, bảo vệ da mỗi ngày sẽ giúp người bệnh giữ gìn làn da khỏe mạnh và nâng cao chất lượng cuộc sống.