Vắc xin thủy đậu tiêm mấy mũi để đạt hiệu quả bảo vệ?

Vắc xin thủy đậu tiêm mấy mũi là gì?

Bệnh thủy đậu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella Zoster gây ra, lây lan nhanh chóng qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch bóng nước của người bệnh. Mặc dù phần lớn các trường hợp diễn tiến lành tính, bệnh vẫn có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng như nhiễm trùng da thứ phát, viêm phổi, viêm não hoặc để lại sẹo vĩnh viễn, đặc biệt nguy hiểm ở trẻ nhỏ, phụ nữ mang thai và người suy giảm miễn dịch.

Tiêm phòng vắc xin là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất để ngăn ngừa bệnh thủy đậu. Vắc xin chứa virus sống giảm độc lực giúp hệ thống miễn dịch nhận diện và tạo kháng thể bảo vệ cơ thể khi tiếp xúc với mầm bệnh tự nhiên. Hiệu quả bảo vệ của vắc xin đạt mức rất cao sau khi hoàn thành đầy đủ liệu trình, giảm thiểu tối đa nguy cơ lây nhiễm cũng như nguy cơ biến chứng nặng phải nhập viện điều trị.

Số mũi tiêm vắc xin thủy đậu khuyến cáo cho trẻ em

Đối với trẻ em từ 9 tháng hoặc 12 tháng tuổi trở lên tùy theo loại vắc xin lưu hành, phác đồ chuẩn bao gồm 2 mũi tiêm để đảm bảo kích thích đáp ứng miễn dịch bền vững. Mũi tiêm đầu tiên thường được chỉ định khi trẻ đủ tuổi theo khuyến cáo của từng chế phẩm vắc xin cụ thể.

Mũi tiêm thứ hai có vai trò củng cố miễn dịch, thường được khuyến cáo tiêm cách mũi đầu tiên tối thiểu từ 3 tháng trở lên hoặc tiêm vào thời điểm trẻ từ 4 đến 6 tuổi trước khi bước vào môi trường học đường. Việc hoàn thành mũi tiêm thứ hai giúp hạn chế tối đa nguy cơ mắc thủy đậu đột phá, một tình trạng nhiễm virus thể nhẹ có thể xảy ra ở những trẻ mới chỉ tiêm một liều duy nhất. Phụ huynh nên tham khảo ý kiến bác sĩ tiêm chủng để lựa chọn mốc thời gian phù hợp với lịch tiêm các loại vắc xin khác của trẻ.

Lịch tiêm vắc xin thủy đậu cho thanh thiếu niên và người lớn

Thanh thiếu niên từ 13 tuổi trở lên và người trưởng thành chưa từng mắc bệnh thủy đậu hoặc chưa từng được tiêm chủng cũng cần tiêm đủ 2 mũi vắc xin để đạt được hiệu quả bảo vệ cần thiết. Ở nhóm đối tượng này, cơ thể cần khoảng cách giữa hai mũi ngắn hơn so với trẻ nhỏ để nhanh chóng đạt mức kháng thể bảo vệ tối ưu.

Thông thường, mũi thứ hai được chỉ định tiêm cách mũi thứ nhất từ 4 đến 8 tuần tùy theo hướng dẫn cụ thể của từng loại vắc xin đang sử dụng. Người lớn thường có nguy cơ gặp các biến chứng nặng nề hơn trẻ em khi mắc bệnh thủy đậu, bao gồm viêm phổi do virus hoặc nhiễm trùng toàn thân. Do đó, những người làm việc trong môi trường dễ tiếp xúc nguồn lây như nhân viên y tế, giáo viên mầm non hoặc phụ nữ dự định có thai nên chủ động kiểm tra tiền sử tiêm phòng và hoàn thành đủ 2 mũi tiêm trước khi mang thai ít nhất 1 đến 3 tháng.

Xử trí khi bị trễ lịch tiêm mũi hai vắc xin thủy đậu

Nhiều người lo lắng liệu việc quên hoặc trễ lịch hẹn tiêm mũi thứ hai có khiến vắc xin mất tác dụng và phải bắt đầu lại từ đầu hay không. Theo khuyến cáo của các chuyên gia y tế, khi bị trễ hẹn tiêm mũi hai vắc xin thủy đậu, người tiêm không cần phải tiêm lại từ mũi đầu tiên bất kể thời gian gián đoạn kéo dài bao lâu.

Hệ thống miễn dịch của cơ thể có khả năng ghi nhớ kháng nguyên sau mũi tiêm thứ nhất. Do đó, người tiêm chỉ cần đến cơ sở tiêm chủng để tiêm bổ sung mũi thứ hai càng sớm càng tốt nhằm hoàn thành phác đồ bảo vệ. Tuy nhiên, trong khoảng thời gian chưa tiêm mũi hai, cơ thể vẫn chưa đạt được mức độ bảo vệ tối đa, vì vậy việc hoàn tất lịch tiêm đúng hạn vẫn luôn được khuyến khích để hạn chế nguy cơ lây nhiễm.

Những phản ứng thường gặp sau khi tiêm vắc xin thủy đậu

Vắc xin thủy đậu có độ an toàn cao và được dung nạp tốt ở hầu hết các đối tượng tiêm chủng. Sau khi tiêm, người tiêm có thể gặp một số phản ứng nhẹ tại chỗ như sưng, đỏ, đau nhẹ ở vị trí tiêm trên bắp tay hoặc đùi. Những triệu chứng này thường xuất hiện trong vòng 24 đến 48 giờ và tự thuyên giảm sau vài ngày mà không cần can thiệp y tế phức tạp.

Một số trường hợp có thể sốt nhẹ hoặc xuất hiện một vài nốt phát ban giống thủy đậu dạng nhẹ sau khi tiêm từ một đến ba tuần. Đây là phản ứng đáp ứng miễn dịch bình thường của cơ thể đối với vắc xin sống giảm độc lực. Người được tiêm nên nghỉ ngơi, uống đủ nước, theo dõi nhiệt độ cơ thể và thông báo cho nhân viên y tế nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường kéo dài.

Lưu ý an toàn

Vắc xin thủy đậu là vắc xin sống giảm độc lực, do đó chống chỉ định tuyệt đối cho phụ nữ đang mang thai, người có tiền sử phản ứng phản vệ nghiêm trọng với thành phần vắc xin hoặc người đang trong tình trạng suy giảm miễn dịch nặng. Người có sốt cao hoặc bệnh nhiễm trùng cấp tính nên tạm hoãn tiêm cho đến khi sức khỏe hồi phục hoàn toàn. Sau khi tiêm chủng, người tiêm cần ở lại cơ sở y tế theo dõi ít nhất 30 phút để xử trí kịp thời các phản ứng bất thường nếu có. Mọi quyết định tiêm chủng cần dựa trên sự thăm khám và tư vấn trực tiếp của bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Tiêm đủ 2 mũi vắc xin thủy đậu đúng lịch là giải pháp thiết yếu giúp tạo lập lá chắn miễn dịch vững chắc cho cả trẻ nhỏ và người lớn. Việc chủ động phòng ngừa không chỉ bảo vệ sức khỏe bản thân khỏi nguy cơ biến chứng nguy hiểm mà còn ngăn ngừa bùng phát dịch bệnh trong gia đình và cộng đồng. Hãy kiểm tra sổ tiêm chủng định kỳ và tham vấn ý kiến nhân viên y tế để được hướng dẫn lịch tiêm phù hợp.