Vắc xin viêm não Nhật Bản tiêm khi nào và những lưu ý cho cha mẹ

Vắc xin viêm não Nhật Bản là gì?

Viêm não Nhật Bản tấn công trực tiếp vào mô thần kinh, gây nên các triệu chứng sốt cao, co giật, rối loạn tri giác và nguy cơ tử vong hoặc di chứng nặng nề. Vi rút lưu hành phổ biến ở các nước châu Á, đặc biệt gia tăng vào mùa hè khi muỗi sinh sản mạnh. Do chưa có thuốc điều trị đặc hiệu đối với vi rút này, việc tiêm chủng vắc xin phòng bệnh trở thành lá chắn y tế cốt lõi cho cộng đồng.

Hiện nay tại Việt Nam có hai nhóm vắc xin chính phòng bệnh viêm não Nhật Bản gồm vắc xin bất hoạt sản xuất trên tế bào thận chuột (như Jevax) và vắc xin sống giảm độc lực tái tổ hợp (như Imojev). Mỗi loại vắc xin có độ tuổi bắt đầu tiêm, số lượng mũi tiêm cơ bản và lịch tiêm nhắc khác nhau. Cha mẹ cần nắm rõ đặc điểm từng loại để đưa trẻ đi tiêm đúng thời điểm.

Lịch tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản theo từng loại vắc xin

Lịch tiêm phòng bệnh viêm não Nhật Bản phụ thuộc vào loại vắc xin được chỉ định cho từng đối tượng. Đối với vắc xin bất hoạt Jevax, trẻ có thể bắt đầu tiêm từ đủ 12 tháng tuổi. Phác đồ cơ bản của loại vắc xin này gồm 3 mũi: mũi 1 tiêm vào mốc 12 tháng tuổi trở lên, mũi 2 tiêm sau mũi 1 từ 1 đến 2 tuần, và mũi 3 tiêm sau mũi 2 đúng 1 năm. Sau phác đồ cơ bản, trẻ cần được tiêm nhắc lại mỗi 3 năm một lần cho đến khi đủ 15 tuổi để đảm bảo khả năng bảo vệ.

Đối với vắc xin sống giảm độc lực Imojev, độ tuổi bắt đầu tiêm sớm hơn, từ đủ 9 tháng tuổi trở lên. Trẻ từ 9 tháng đến dưới 18 tuổi chỉ cần tiêm 2 mũi: mũi 1 tiêm từ 9 tháng tuổi và mũi 2 tiêm nhắc lại sau mũi 1 ít nhất 1 năm. Người từ 18 tuổi trở lên khi sử dụng vắc xin Imojev chỉ cần tiêm một mũi duy nhất. Nắm chắc lịch tiêm giúp cha mẹ chủ động sắp xếp thời gian đưa con đi tiêm chủng đầy đủ.

Những phản ứng thường gặp sau khi tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản

Sau khi tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản, hệ miễn dịch của cơ thể sẽ đáp ứng với kháng nguyên để tạo ra kháng thể. Quá trình này có thể gây ra một số phản ứng nhẹ tại chỗ hoặc toàn thân và thường tự hết sau 1 đến 2 ngày. Các biểu hiện tại vị trí tiêm thường gặp bao gồm sưng nhẹ, đỏ da, đau hoặc cứng nhẹ ở bắp cơ nơi tiêm.

Về phản ứng toàn thân, trẻ nhỏ hoặc người được tiêm có thể xuất hiện sốt nhẹ dưới 38,5 độ C, mệt mỏi, quấy khóc, chán ăn hoặc đau đầu nhẹ. Đây là các phản ứng sinh lý bình thường cho thấy cơ thể đang tiếp nhận vắc xin. Cha mẹ nên cho trẻ nghỉ ngơi ở nơi thoáng mát, uống đủ nước hoặc tăng cường chăm sóc, bú mẹ đối với trẻ nhỏ. Nếu trẻ sốt, có thể sử dụng thuốc hạ sốt chứa paracetamol theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế.

Trường hợp cần tạm hoãn hoặc chống chỉ định tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản

Việc khám phân loại trước tiêm chủng là bước bắt buộc nhằm phát hiện các yếu tố bất thường và đảm bảo an toàn tuyệt đối cho người tiêm. Cha mẹ cần chủ động thông báo cho bác sĩ về tình trạng sức khỏe hiện tại cũng như tiền sử dị ứng của trẻ. Tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản cần được tạm hoãn khi trẻ đang bị sốt cao, mắc các bệnh nhiễm trùng cấp tính hoặc trong giai đoạn tiến triển của bệnh mãn tính.

Chống chỉ định tiêm áp dụng cho các trường hợp từng có phản ứng dị ứng nặng, sốc phản vệ sau lần tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản trước đó, hoặc dị ứng với bất kỳ thành phần nào của vắc xin. Người bị suy giảm miễn dịch nặng hoặc đang sử dụng thuốc liều cao ức chế miễn dịch cũng cần được bác sĩ chuyên khoa đánh giá kỹ lưỡng trước khi quyết định tiêm vắc xin sống giảm độc lực.

Cách chăm sóc và theo dõi sức khỏe cho trẻ sau khi tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản

Sau khi hoàn thành mũi tiêm, trẻ cần được theo dõi tại cơ sở tiêm chủng ít nhất 30 phút để kịp thời xử trí nếu xảy ra phản ứng sốc phản vệ hoặc dị ứng cấp tính. Khi về nhà, gia đình tiếp tục theo dõi sát sao tình trạng sức khỏe của trẻ trong vòng 24 đến 48 giờ tiếp theo. Cha mẹ cần quan sát các yếu tố như nhiệt độ cơ thể, nhịp thở, tinh thần, mức độ ăn uống và các biểu hiện trên da.

Cần giữ cho vị trí tiêm sạch sẽ, khô ráo, không đắp chườm bất kỳ lá cây, chanh hay thuốc dân gian nào lên vết tiêm để tránh nguy cơ nhiễm trùng. Cho trẻ mặc quần áo thoải mái, thấm mồ hôi và duy trì chế độ dinh dưỡng đầy đủ. Nếu phát hiện các biểu hiện bất thường như sốt cao liên tục không hạ, co giật, lơ mơ hoặc khó thở, cần đưa trẻ đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Lưu ý an toàn

Thông tin về vắc xin viêm não Nhật Bản trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe tổng quát và không thay thế cho lời khuyên hoặc chỉ định của bác sĩ. Lịch tiêm cụ thể có thể điều chỉnh tùy thuộc vào thể trạng của trẻ và sự tư vấn trực tiếp tại cơ sở tiêm chủng. Cha mẹ tuyệt đối không tự ý ngưng mũi tiêm hoặc thay đổi loại vắc xin khi chưa trao đổi với cán bộ y tế. Mọi biểu hiện bất thường kéo dài sau tiêm đều cần được thăm khám trực tiếp để đảm bảo an toàn cho trẻ.

Tóm tắt

Tiêm vắc xin viêm não Nhật Bản đúng lịch và đủ liều là phương pháp phòng bệnh hữu hiệu giúp bảo vệ trẻ khỏi nguy cơ tổn thương não nghiêm trọng. Việc chủ động tìm hiểu thông tin tiêm chủng, chuẩn bị sức khỏe tốt cho trẻ trước khi tiêm và chăm sóc đúng cách sau tiêm sẽ giúp quá trình tiêm chủng diễn ra an toàn, mang lại hiệu quả bảo vệ tối ưu.