Vắc xin thủy đậu tiêm mấy mũi và lịch tiêm chủng chuẩn

Vắc xin thủy đậu tiêm mấy mũi là gì?

Bệnh thủy đậu là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella zoster gây ra, lây lan nhanh qua đường hô hấp hoặc tiếp xúc trực tiếp với dịch tiết từ nốt phỏng nước. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến nhất ở trẻ nhỏ, đặc biệt vào mùa đông xuân khi thời tiết nồm ẩm tạo điều kiện cho mầm bệnh phát tán. Mặc dù phần lớn các trường hợp diễn tiến lành tính, bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây ra các biến chứng nghiêm trọng như bội nhiễm da, sẹo vĩnh viễn, viêm tai giữa, viêm phổi hoặc viêm não ở những người có hệ miễn dịch suy giảm. Tiêm phòng vắc xin thủy đậu được công nhận là biện pháp phòng ngừa chủ động, an toàn và hiệu quả nhất hiện nay. Vắc xin chứa virus sống giảm độc lực, kích thích hệ thống miễn dịch của cơ thể sản sinh kháng thể tự nhiên mà không gây bệnh toàn phát. Việc nắm rõ vắc xin thủy đậu tiêm mấy mũi và tuân thủ đúng phác đồ tiêm chủng là chìa khóa then chốt để xây dựng hàng rào bảo vệ vững chắc cho bản thân và cộng đồng.

Giải đáp thắc mắc vắc xin thủy đậu tiêm mấy mũi

Theo khuyến cáo chuẩn của các cơ quan y tế, phác đồ tiêm chủng ngừa thủy đậu đầy đủ hiện nay đều bao gồm 2 mũi tiêm. Trước đây, nhiều chương trình từng áp dụng phác đồ 1 mũi duy nhất cho trẻ nhỏ, tuy nhiên các dữ liệu theo dõi dịch tễ cho thấy tỷ lệ bùng phát thủy đậu đột phá ở những người chỉ tiêm 1 mũi vẫn có thể xảy ra.

Việc tiêm mũi thứ 2 đóng vai trò như một liều nhắc lại quan trọng, giúp củng cố nồng độ kháng thể trong huyết thanh và nâng cao hiệu quả phòng ngừa bệnh lên trên 90 phần trăm. Mũi thứ hai cũng giúp bảo vệ gần như tuyệt đối trước nguy cơ biến chứng nặng và giảm tỷ lệ lây truyền virus trong môi trường học đường hoặc gia đình. Dù bắt đầu tiêm ở độ tuổi mầm non hay khi đã trưởng thành, người chưa từng mắc thủy đậu đều nên hoàn thành đủ 2 mũi theo đúng hướng dẫn của bác sĩ chuyên khoa tiêm chủng để đạt được miễn dịch bền vững.

Lịch tiêm phòng thủy đậu cụ thể cho trẻ em

Trẻ em là đối tượng có nguy cơ mắc thủy đậu cao nhất do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện và thường xuyên tiếp xúc ở môi trường nhà trẻ, trường học. Lịch tiêm phòng thủy đậu cho trẻ thường bắt đầu khi trẻ đủ 9 tháng hoặc 12 tháng tuổi tùy theo loại sinh phẩm được cấp phép sử dụng tại cơ sở tiêm chủng.

Đối với phác đồ tiêu chuẩn bắt đầu từ 12 tháng tuổi, mũi thứ nhất được tiêm khi trẻ đạt mốc tuổi này. Mũi thứ hai thường được khuyến cáo tiêm nhắc lại vào khoảng 4 đến 6 tuổi, trước khi trẻ chính thức bước vào lớp một. Trong trường hợp cần tạo miễn dịch nhanh chóng do dịch bệnh bùng phát, khoảng cách tối thiểu giữa hai mũi tiêm ở trẻ dưới 13 tuổi thường là 3 tháng. Cha mẹ cần theo dõi sát sao sổ tiêm chủng để đưa trẻ đi tiêm đúng lịch, tránh bỏ quên mũi nhắc lại làm suy giảm hiệu quả bảo vệ của vắc xin.

Phác đồ tiêm vắc xin thủy đậu cho thanh thiếu niên và người lớn

Nhiều người trưởng thành lầm tưởng bệnh thủy đậu chỉ xuất hiện ở trẻ em, tuy nhiên người lớn chưa từng mắc bệnh hoặc chưa tiêm phòng vẫn có nguy cơ nhiễm bệnh rất cao. Đáng chú ý, thủy đậu ở người lớn thường diễn tiến nặng nề hơn, thời gian hồi phục kéo dài và dễ gặp phải các biến chứng về đường hô hấp hơn so với trẻ nhỏ.

Đối với thanh thiếu niên từ 13 tuổi trở lên và người lớn chưa có miễn dịch, phác đồ chuẩn cũng gồm 2 mũi tiêm (thường tiêm dưới da theo hướng dẫn của nhà sản xuất). Khoảng cách giữa hai mũi tiêm ở nhóm tuổi này thường ngắn hơn so với trẻ em, thông thường cách nhau tối thiểu từ 4 đến 8 tuần tùy theo loại vắc xin cụ thể. Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ có kế hoạch mang thai nên chủ động kiểm tra kháng thể và hoàn thành đủ 2 mũi vắc xin thủy đậu trước thời điểm thụ thai tối thiểu 1 đến 3 tháng để phòng tránh nguy cơ dị tật bẩm sinh cho thai nhi.

Cách xử trí khi bị trễ lịch tiêm mũi thủy đậu thứ hai

Trong thực tế, rất nhiều trường hợp vì lý do sức khỏe, bận rộn hoặc quên lịch hẹn mà không thể tiêm mũi thủy đậu thứ hai đúng thời gian dự kiến. Nguyên tắc y khoa chung trong tiêm chủng là không cần phải tiêm lại từ đầu nếu mũi thứ hai bị trễ hơn so với khoảng cách khuyến cáo.

Khi phát hiện bị quá hạn mũi 2, người được tiêm hoặc phụ huynh chỉ cần đến cơ sở y tế để được tiêm bổ sung mũi thứ hai càng sớm càng tốt. Hệ thống miễn dịch vẫn có khả năng ghi nhớ kháng nguyên từ mũi đầu tiên và liều bổ sung sẽ kích hoạt phản ứng sinh kháng thể bình thường. Tuy nhiên, trong khoảng thời gian trễ lịch tiêm, cơ thể chưa đạt được mức độ bảo vệ tối đa, do đó vẫn có nguy cơ nhiễm bệnh nếu vô tình tiếp xúc với người đang mắc thủy đậu.

Lưu ý an toàn

Vắc xin thủy đậu là loại vắc xin sống giảm độc lực, do đó chống chỉ định tuyệt đối cho phụ nữ đang mang thai và những người có tình trạng suy giảm miễn dịch nặng. Sau khi tiêm, người được tiêm cần ở lại cơ sở tiêm chủng ít nhất ba mươi phút để theo dõi phản ứng phản vệ và tiếp tục tự quan sát sức khỏe tại nhà trong vài ngày tiếp theo. Các phản ứng nhẹ như sốt nhẹ, đau nhức tại vết tiêm hoặc nổi vài nốt phát ban nhẹ có thể tự thoái lui. Nếu xuất hiện dấu hiệu bất thường như sốt cao kéo dài hoặc khó thở, cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất.

Tóm tắt

Việc tiêm đủ hai mũi vắc xin thủy đậu đúng lịch là giải pháp tối ưu giúp phòng ngừa hiệu quả căn bệnh truyền nhiễm này và hạn chế các biến chứng nguy hiểm. Mỗi cá nhân nên chủ động kiểm tra lại tiền sử chủng ngừa của bản thân và gia đình. Hãy trao đổi trực tiếp với nhân viên y tế tại các trung tâm tiêm chủng uy tín để được tư vấn phác đồ phù hợp nhất.