Vắc xin thủy đậu tiêm khi nào và những ai nên tiêm phòng?

Vắc xin thủy đậu tiêm khi nào là gì?

Bệnh thủy đậu là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Varicella zoster gây nên, đặc trưng bởi triệu chứng sốt và các nốt phát ban dạng bóng nước rải rác khắp cơ thể. Dù bệnh thường lành tính ở trẻ nhỏ, nhưng vẫn có thể dẫn tới những biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi, nhiễm trùng da thứ phát, viêm não hoặc để lại di chứng thần kinh kéo dài.

Tiêm vắc xin thủy đậu là biện pháp phòng ngừa chủ động hiệu quả nhất đã được y học công nhận trên toàn cầu. Vắc xin chứa virus đã được làm giảm độc lực, kích thích hệ thống miễn dịch của cơ thể sản sinh kháng thể tự nhiên mà không gây phát bệnh. Khi được tiêm đủ liều theo khuyến cáo, vắc xin giúp giảm thiểu tối đa nguy cơ nhiễm bệnh và làm giảm rõ rệt mức độ nặng của các triệu chứng nếu không may mắc phải.

Thời điểm phù hợp để tiêm vắc xin thủy đậu

Thời điểm bắt đầu tiêm vắc xin thủy đậu phụ thuộc vào độ tuổi và tình trạng miễn dịch của từng cá nhân. Đối với trẻ nhỏ, phác đồ tiêm chủng thường bắt đầu khi trẻ đạt từ 12 tháng tuổi trở lên. Mũi thứ hai được khuyến cáo tiêm nhắc lại sau đó theo khoảng cách quy định của từng loại sinh phẩm y tế để củng cố lượng kháng thể bền vững.

Đối với thanh thiếu niên và người trưởng thành chưa từng mắc bệnh hoặc chưa từng tiêm phòng, việc tiêm chủng có thể thực hiện tại bất kỳ thời điểm nào khi sức khỏe ổn định. Lịch tiêm cho người lớn thường gồm hai mũi cách nhau tối thiểu từ 4 đến 8 tuần. Ngoài ra, việc tiêm phòng nên được hoàn tất sớm trước các đợt bùng phát dịch theo mùa trong năm để cơ thể có đủ thời gian sinh kháng thể bảo vệ.

Những đối tượng được khuyến cáo nên tiêm phòng thủy đậu

Vắc xin thủy đậu được chỉ định rộng rãi cho hầu hết những người chưa có kháng thể bảo vệ. Nhóm đối tượng ưu tiên hàng đầu là trẻ em từ 12 tháng tuổi trở lên nhằm ngăn ngừa dịch bệnh lây lan trong môi trường học đường. Người lớn chưa từng mắc bệnh thủy đậu cũng là đối tượng rất cần tiêm, bởi khi người trưởng thành mắc bệnh, nguy cơ gặp biến chứng thường nặng hơn trẻ nhỏ.

Bên cạnh đó, phụ nữ có kế hoạch mang thai cần chủ động hoàn thành lịch tiêm vắc xin thủy đậu trước thời điểm thụ thai tối thiểu 1 tháng để phòng tránh nguy cơ nhiễm virus gây dị tật thai nhi. Nhân viên y tế, giáo viên, người chăm sóc trẻ em và những người thường xuyên tiếp xúc với môi trường đông người cũng thuộc nhóm cần chủ động tiêm phòng sớm.

Các trường hợp chống chỉ định và cần hoãn tiêm vắc xin thủy đậu

Mặc dù vắc xin thủy đậu có độ an toàn cao, vẫn có những trường hợp chống chỉ định nghiêm ngặt để đảm bảo sức khỏe. Nhóm đầu tiên không được tiêm là phụ nữ đang mang thai, do đây là vắc xin sống giảm độc lực có thể ảnh hưởng đến thai nhi. Người từng có phản ứng dị ứng nghiêm trọng đe dọa tính mạng với liều vắc xin thủy đậu trước đó hoặc dị ứng với bất kỳ thành phần nào của vắc xin cũng không được tiêm tiếp.

Ngoài ra, những người bị suy giảm miễn dịch nặng như bệnh nhân mắc hội chứng suy giảm miễn dịch mắc phải, người đang hóa trị ung thư hoặc đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch liều cao cần tránh tiêm vắc xin này. Các trường hợp đang mắc bệnh nhiễm trùng cấp tính hoặc đang sốt cao nên hoãn tiêm cho đến khi sức khỏe hồi phục hoàn toàn.

Quy trình theo dõi và lưu ý an toàn trước và sau khi tiêm

Trước khi tiêm chủng, người đi tiêm cần được bác sĩ khám sàng lọc kỹ lưỡng và cần thông báo đầy đủ về tiền sử dị ứng, tình trạng sức khỏe hiện tại cùng các loại thuốc đang dùng. Phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ cần chắc chắn mình không mang thai tại thời điểm tiêm.

Sau khi hoàn tất mũi tiêm, người được tiêm bắt buộc phải ở lại cơ sở y tế theo dõi ít nhất 30 phút để kịp thời phát hiện các phản ứng quá mẫn sớm nếu có. Khi trở về nhà, gia đình cần tiếp tục theo dõi thân nhiệt, vết tiêm và tổng trạng trong vòng 24 đến 48 giờ tiếp theo. Không tự ý đắp bất kỳ loại lá cây hay thuốc lạ nào lên vị trí tiêm để tránh gây nhiễm trùng vết tiêm.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất phổ biến kiến thức y khoa đại chúng và không thay thế cho lời khuyên của bác sĩ chuyên khoa. Mỗi cá nhân có thể trạng và tiền sử bệnh lý khác nhau, do đó cần được khám sàng lọc trực tiếp tại cơ sở tiêm chủng có thẩm quyền trước khi quyết định dùng vắc xin. Tuyệt đối không tự ý mua và tiêm vắc xin tại nhà để tránh rủi ro sốc phản vệ hoặc tai biến ngoài ý muốn.

Tóm tắt

Tiêm vắc xin thủy đậu là biện pháp chủ động và hiệu quả nhất để thiết lập miễn dịch, bảo vệ cơ thể khỏi virus Varicella zoster cùng nhiều biến chứng nguy hiểm. Việc nắm rõ thời điểm tiêm chủng và các điều kiện chỉ định giúp mỗi cá nhân xây dựng kế hoạch phòng bệnh an toàn. Để có lịch tiêm phù hợp nhất với lứa tuổi và thể trạng, người dân nên đến các cơ sở y tế để được bác sĩ khám sàng lọc và tư vấn kỹ lưỡng.