Vắc xin thủy đậu có mấy loại và nên chọn tiêm loại nào?

Vắc xin thủy đậu là gì?

Vắc xin thủy đậu là chế phẩm sinh học chứa virus Varicella-Zoster đã được làm suy yếu, giúp hệ miễn dịch nhận biết kháng nguyên và kích thích cơ thể sản sinh kháng thể tự nhiên mà không gây ra bệnh cảnh lâm sàng điển hình. Sau khi tiêm, cơ thể sẽ ghi nhớ tác nhân này và sẵn sàng tiêu diệt virus nếu gặp phải trong tương lai, ngăn ngừa nguy cơ nhiễm bệnh hoặc làm giảm đáng kể mức độ nặng của triệu chứng nếu có mắc phải.

Hiện nay, vắc xin phòng bệnh thủy đậu được khuyến cáo cho tất cả trẻ em từ đủ độ tuổi quy định và người lớn chưa từng có kháng thể bảo vệ, đặc biệt là phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ có kế hoạch mang thai. Tiêm chủng đầy đủ không chỉ bảo vệ cá nhân khỏi nguy cơ biến chứng mạn tính hay viêm nhiễm nặng, mà còn góp phần quan trọng trong việc xây dựng miễn dịch cộng đồng, giảm bớt tỷ lệ lây lan mầm bệnh trong gia đình, trường học và môi trường công sở.

Các loại vắc xin thủy đậu phổ biến hiện nay

Tại các cơ sở tiêm chủng dịch vụ hiện nay, người dân thường tiếp cận ba loại vắc xin thủy đậu phổ biến gồm Varilrix, Varivax và Varicella. Điểm chung của các chế phẩm này là đều thuộc nhóm vắc xin sống giảm độc lực, được nghiên cứu và sản xuất nhằm kích thích cơ thể sinh kháng thể chủ động chống lại virus gây bệnh.

Vắc xin Varilrix có nguồn gốc từ Bỉ, được chỉ định cho trẻ nhỏ từ 9 tháng tuổi trở lên và người lớn chưa có miễn dịch. Vắc xin Varivax sản xuất tại Mỹ, thường được áp dụng cho trẻ từ tròn 12 tháng tuổi trở lên cũng như người trưởng thành. Vắc xin Varicella xuất xứ từ Hàn Quốc, cũng được khuyến cáo cho đối tượng từ 12 tháng tuổi trở lên. Cả ba dòng sản phẩm này đều đáp ứng các tiêu chuẩn kiểm định quốc tế và của Bộ Y tế về chất lượng, khả năng tạo miễn dịch và độ an toàn sinh học khi đưa vào sử dụng rộng rãi trong cộng đồng.

Tiêu chí lựa chọn loại vắc xin thủy đậu phù hợp

Nhiều người băn khoăn về việc loại vắc xin nào mang lại hiệu quả tốt hơn, tuy nhiên theo các chuyên gia y tế, không có sự chênh lệch đáng kể về khả năng bảo vệ giữa các sản phẩm đã được cấp phép. Cả ba loại vắc xin kể trên đều có tỷ lệ sinh kháng thể bảo vệ cao sau khi hoàn thành đủ phác đồ khuyến cáo. Do đó, việc lựa chọn tiêm loại nào không nên dựa vào xuất xứ đơn thuần mà cần căn cứ vào các yếu tố thực tế.

Độ tuổi là yếu tố đầu tiên quyết định. Trẻ từ 9 tháng đến dưới 12 tháng tuổi nếu cần tiêm phòng sớm thường được tư vấn sử dụng loại vắc xin có chỉ định tương ứng, trong khi trẻ trên 1 tuổi và người lớn có thể lựa chọn linh hoạt hơn. Ngoài ra, sự sẵn có của nguồn cung vắc xin tại thời điểm tiêm chủng cũng là điều kiện thực tế quan trọng. Bác sĩ khám sàng lọc sẽ đối chiếu tiền sử dị ứng, tình trạng sức khỏe hiện tại và độ tuổi cụ thể để chỉ định loại phù hợp nhất cho từng cá nhân.

Phác đồ tiêm ngừa thủy đậu cần ghi nhớ

Để vắc xin phát huy tối đa hiệu quả bảo vệ lâu dài, việc tuân thủ lịch tiêm đủ số mũi đóng vai trò quyết định. Phác đồ tiêu chuẩn cho hầu hết các loại vắc xin thủy đậu hiện nay đều bao gồm hai mũi tiêm. Việc chỉ tiêm một mũi duy nhất có thể cung cấp miễn dịch ban đầu nhưng nguy cơ mắc bệnh thể nhẹ vẫn có thể xảy ra sau này nếu tiếp xúc với nguồn lây nhiễm mạnh.

Đối với trẻ em bắt đầu tiêm từ 12 tháng tuổi, mũi thứ hai thường được khuyến cáo nhắc lại cách mũi đầu tiên tối thiểu ba tháng, hoặc tiêm vào thời điểm trẻ từ 4 đến 6 tuổi trước khi vào tiểu học tùy theo từng phác đồ cụ thể. Với thanh thiếu niên và người lớn chưa từng mắc bệnh hoặc chưa từng tiêm chủng, lịch tiêm thường gồm hai mũi với khoảng cách tối thiểu giữa hai lần tiêm là từ 4 đến 8 tuần. Bác sĩ tại bàn khám sàng lọc sẽ ghi nhận và lập lịch hẹn cụ thể để bảo đảm khoảng cách an toàn và hiệu quả sinh miễn dịch tốt nhất.

Lưu ý an toàn

Vắc xin thủy đậu là vắc xin sống giảm độc lực nên có những chống chỉ định nghiêm ngặt. Phụ nữ đang mang thai, người bị suy giảm miễn dịch nặng, người đang sử dụng thuốc ức chế miễn dịch liều cao hoặc có tiền sử phản vệ với các thành phần của vắc xin tuyệt đối không được tự ý tiêm. Trước khi tiêm, người được tiêm cần thông báo đầy đủ tình trạng sức khỏe, bệnh mạn tính và tiền sử dị ứng cho bác sĩ khám sàng lọc. Sau khi tiêm, cần ở lại theo dõi tối thiểu ba mươi phút tại cơ sở y tế để kịp thời xử trí các phản ứng bất thường nếu có.

Tóm tắt

Tiêm vắc xin là biện pháp chủ động và bền vững giúp cơ thể tạo miễn dịch bảo vệ trước virus thủy đậu. Các loại vắc xin lưu hành hiện nay đều đã qua kiểm định nghiêm ngặt về tính an toàn và hiệu lực bảo vệ. Để lựa chọn mũi tiêm thích hợp và đúng lịch, bạn nên tham khảo ý kiến của nhân viên y tế tại điểm tiêm chủng để được đánh giá cẩn thận trước khi thực hiện.