Vắc xin cúm có phòng được Covid-19 không?

Vắc xin cúm có phòng được covid 19 không?

Vắc xin là sản phẩm sinh học giúp kích thích cơ thể sản sinh đáp ứng miễn dịch chủ động để chống lại các tác nhân gây bệnh cụ thể. Bệnh cúm mùa do các chủng virus cúm A và cúm B gây ra, ảnh hưởng trực tiếp đến hệ hô hấp với các biểu hiện từ nhẹ đến nặng. Trong khi đó, bệnh Covid-19 là đại dịch đường hô hấp do virus SARS-CoV-2 gây nên, có khả năng lây lan nhanh qua đường không khí và giọt bắn. Mỗi loại vắc xin phòng bệnh hô hấp đều hoạt động dựa trên cơ chế nhận diện kháng nguyên đặc hiệu của virus mục tiêu. Khi tiêm vắc xin cúm, hệ miễn dịch hình thành kháng thể chuyên biệt đối với các chủng virus cúm có trong vắc xin. Do không có sự bảo vệ chéo giữa hai loại virus này, người dân cần chủ động tiêm phòng đúng và đủ cả hai loại vắc xin theo đúng hướng dẫn của chuyên khoa tiêm chủng và y học dự phòng.

Lý do vắc xin cúm không có tác dụng phòng ngừa bệnh Covid-19

Sự nhầm lẫn về việc vắc xin cúm có thể phòng ngừa Covid-19 thường bắt nguồn từ việc hai bệnh này đều lây lan qua giọt bắn đường hô hấp và có nhiều biểu hiện lâm sàng giống nhau như sốt, ho, đau họng, mệt mỏi hay đau nhức cơ thể. Tuy nhiên, bản chất tác nhân gây bệnh của hai tình trạng này lại hoàn toàn độc lập.

Bệnh cúm do các chủng virus cúm mùa gây ra, còn Covid-19 do virus SARS-CoV-2 bùng phát. Cơ chế hoạt động của vắc xin là tạo ra đáp ứng miễn dịch đặc hiệu chống lại từng loại kháng nguyên virus nhất định. Vì kháng nguyên của virus cúm và virus SARS-CoV-2 hoàn toàn khác nhau, kháng thể hình thành sau khi tiêm vắc xin cúm không thể nhận diện hay tiêu diệt được virus SARS-CoV-2. Vì vậy, tiêm vắc xin cúm không thể thay thế mũi tiêm vắc xin Covid-19.

Phạm vi bảo vệ và lợi ích của vắc xin cúm mùa đối với sức khỏe

Vắc xin cúm mùa là biện pháp dự phòng y tế hiệu quả giúp giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế biến chứng nguy hiểm của bệnh cúm. Hằng năm, vắc xin cúm được nghiên cứu và cập nhật thành phần dựa trên khuyến cáo của Tổ chức Y tế Thế giới về các chủng virus cúm có khả năng lưu hành phổ biến nhất, bao gồm các chủng cúm A như H1N1, H3N2 và các chủng cúm B.

Việc tiêm phòng vắc xin cúm hằng năm giúp kích thích hệ miễn dịch sản sinh kháng thể bảo vệ, giảm tỷ lệ diễn tiến thành viêm phổi, viêm phế quản mạn tính, giảm rủi ro nhập viện và tử vong. Điều này đặc biệt có ý nghĩa đối với những đối tượng nhạy cảm như trẻ nhỏ, người cao tuổi và người có bệnh lý nền mạn tính.

Lợi ích của việc tiêm phối hợp cả vắc xin cúm và vắc xin Covid-19

Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dân nên thực hiện tiêm phòng đầy đủ cả vắc xin cúm và vắc xin Covid-19. Việc tiêm chủng song song tạo ra lá chắn kép giúp bảo vệ toàn diện cho hệ hô hấp trước hai tác nhân gây bệnh nguy hiểm có thể lưu hành cùng lúc.

Tiêm phòng đầy đủ giúp giảm nguy cơ đồng nhiễm cúm và Covid-19, một tình trạng có thể khiến tổn thương phổi nặng hơn và làm tăng rủi ro suy hô hấp. Ngoài ra, việc chủ động phòng bệnh còn giảm bớt gánh nặng điều trị cho hệ thống y tế, đồng thời gián tiếp bảo vệ những người xung quanh, nhất là những trường hợp có chống chỉ định tiêm chủng hoặc bị suy giảm miễn dịch nghiêm trọng.

Khuyến cáo về khoảng cách và vị trí tiêm chủng giữa các mũi vắc xin

Theo các hướng dẫn tiêm chủng hiện hành, người dân hoàn toàn có thể tiêm vắc xin cúm và vắc xin Covid-19 trong cùng một buổi tiêm mà không cần phải chờ đợi khoảng cách thời gian giữa hai mũi tiêm. Việc tiêm đồng thời đã được nghiên cứu chứng minh là an toàn và không làm ảnh hưởng đến khả năng sinh kháng thể bảo vệ của từng loại vắc xin.

Khi thực hiện tiêm đồng thời, nhân viên y tế sẽ tiêm ở hai vị trí giải phẫu riêng biệt, chẳng hạn như hai bên cánh tay khác nhau hoặc khoảng cách tối thiểu giữa hai vị trí tiêm trên cùng một chi là 2,5 cm. Sau khi tiêm, người được tiêm có thể gặp một số phản ứng nhẹ tại chỗ như sưng đau mỏi cơ, sốt nhẹ hoặc mệt mỏi, các dấu hiệu này thường tự thuyên giảm sau vài ngày.

Những nhóm đối tượng ưu tiên và lưu ý hoãn tiêm phòng

Tiêm vắc xin cúm hằng năm được khuyến cáo cho tất cả mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên, trong đó một số nhóm đối tượng nguy cơ cao cần được ưu tiên hàng đầu bao gồm: trẻ em từ 6 tháng đến 5 tuổi, người cao tuổi từ 65 tuổi trở lên, phụ nữ mang thai, người mắc các bệnh nền mạn tính như suy tim, đái tháo đường, hen suyễn, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính, suy thận mạn, hoặc người bị suy giảm miễn dịch.

Việc tiêm phòng nên được thực hiện chủ động trước mùa dịch hoặc theo lịch tư vấn của bác sĩ chuyên khoa tiêm chủng. Trong trường hợp đang mắc các bệnh cấp tính mức độ trung bình hoặc nặng có kèm sốt, người bệnh nên tạm hoãn tiêm chủng cho đến khi sức khỏe hồi phục ổn định. Đối với các tình trạng cảm lạnh nhẹ không sốt, việc tiêm phòng vẫn có thể tiến hành bình thường dưới sự đánh giá của cán bộ y tế.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất giáo dục sức khỏe cộng đồng và không thay thế cho lời khuyên, chẩn đoán hay chỉ định y khoa trực tiếp. Quyết định tiêm chủng, lịch tiêm cụ thể cũng như việc xử trí các phản ứng sau tiêm cần tuân thủ theo tư vấn của bác sĩ chuyên khoa tiêm chủng và nhân viên y tế tại các cơ sở được cấp phép. Người dân không tự ý hoãn tiêm hoặc sử dụng các loại thuốc can thiệp khi chưa có đánh giá chuyên môn từ cán bộ y tế.

Tóm tắt

Tóm lại, vắc xin cúm không thể phòng ngừa được bệnh Covid-19 do sự khác biệt về bản chất virus gây bệnh. Tuy nhiên, việc chủ động tiêm đầy đủ cả hai loại vắc xin theo khuyến cáo y tế là phương pháp an toàn và hiệu quả nhất để xây dựng hệ miễn dịch vững chắc, bảo vệ đường hô hấp và giảm thiểu rủi ro biến chứng nguy hiểm cho bản thân và cộng đồng.