Vắc xin bại liệt tiêm mấy mũi và lịch chủng ngừa chuẩn cho trẻ

Vắc xin bại liệt tiêm mấy mũi là gì?

Bệnh bại liệt là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus Polio lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa, có khả năng tấn công vào hệ thần kinh trung ương và gây ra tình trạng liệt mềm cấp không hồi phục, thậm chí dẫn tới tử vong do suy hô hấp. Kể từ khi vắc xin phòng bại liệt ra đời, căn bệnh này đã được khống chế thành công tại nhiều quốc gia trên thế giới.

Việc chủng ngừa đúng và đủ số liều là biện pháp duy nhất giúp cơ thể trẻ hình thành kháng thể chủ động, ngăn chặn virus xâm nhập và lây lan trong cộng đồng. Tùy thuộc vào từng loại vắc xin sử dụng, phác đồ bảo vệ có thể bao gồm các liều uống nhỏ giọt, các mũi tiêm bắp đơn lẻ hoặc các mũi tiêm tích hợp nhiều thành phần.

Các dạng vắc xin phòng bệnh bại liệt hiện nay

Hiện nay trong y tế dự phòng có hai dạng chế phẩm chính nhằm ngăn ngừa virus bại liệt gồm vắc xin sống giảm độc lực đường uống OPV và vắc xin bất hoạt đường tiêm IPV. Vắc xin đường uống OPV kích thích miễn dịch tại niêm mạc ruột, giúp ngăn virus nhân lên và thải ra môi trường. Vắc xin đường tiêm IPV chứa virus bại liệt đã được làm bất hoạt, đưa trực tiếp qua đường tiêm bắp giúp tạo kháng thể trong máu nhanh chóng và an toàn.

Bên cạnh mũi tiêm IPV đơn liều, thành phần bại liệt bất hoạt còn được tích hợp trong các vắc xin phối hợp hiện đại như vắc xin 5 trong 1 hoặc 6 trong 1. Việc nắm rõ dạng vắc xin gia đình đang lựa chọn là bước đầu tiên để xác định chính xác số lần uống hoặc số mũi tiêm cần thiết cho trẻ nhỏ.

Lịch chủng ngừa bại liệt trong chương trình tiêm chủng mở rộng

Trong chương trình tiêm chủng mở rộng quốc gia tại các trạm y tế, trẻ được phối hợp cả vắc xin đường uống và vắc xin đường tiêm để tạo miễn dịch toàn diện. Lịch chuẩn thường bao gồm ba liều uống OPV khi trẻ đủ 2, 3 và 4 tháng tuổi. Sau đó, trẻ sẽ được tiêm bổ sung vắc xin bại liệt IPV mũi một khi đủ 5 tháng tuổi và mũi hai khi đủ 9 tháng tuổi.

Như vậy, nếu theo sát chương trình mở rộng, trẻ sẽ trải qua 3 lần uống vắc xin OPV và 2 lần tiêm vắc xin IPV. Việc kết hợp cả đường uống và đường tiêm giúp củng cố hàng rào bảo vệ vững chắc ở cả hệ tiêu hóa lẫn tuần hoàn máu, ngăn ngừa tối đa nguy cơ lây truyền và tàn tật do virus bại liệt gây ra.

Số mũi tiêm khi sử dụng vắc xin phối hợp dịch vụ

Nếu phụ huynh lựa chọn tiêm chủng dịch vụ cho trẻ, thành phần bại liệt thường được tích hợp sẵn trong các mũi tiêm phối hợp đa giá như vắc xin 6 trong 1 hoặc 5 trong 1 dịch vụ. Phác đồ thông thường bao gồm 4 mũi tiêm bắp được chia thành hai giai đoạn rõ ràng.

Giai đoạn cơ bản gồm 3 mũi tiêm liên tiếp vào các thời điểm khi trẻ tròn 2, 3 và 4 tháng tuổi. Giai đoạn nhắc lại gồm mũi thứ 4 được thực hiện khi trẻ được 16 đến 18 tháng tuổi nhằm củng cố nồng độ kháng thể duy trì lâu dài. Khi sử dụng các mũi phối hợp này, trẻ không cần phải uống thêm vắc xin bại liệt riêng lẻ vì cơ thể đã được tiếp nhận đủ hàm lượng kháng nguyên bất hoạt qua từng lần tiêm.

Hướng xử trí khi trẻ bị trễ lịch tiêm chủng bại liệt

Nhiều bậc phụ huynh lo lắng khi trẻ bị ốm sốt dẫn đến việc lỡ hẹn tiêm chủng hoặc uống vắc xin phòng bại liệt theo lịch định kỳ. Theo khuyến cáo y khoa, nếu bị ngắt quãng, trẻ không cần phải thực hiện lại từ liều đầu tiên mà chỉ cần tiêm hoặc uống bổ sung các liều còn thiếu càng sớm càng tốt.

Khoảng cách giữa các liều bổ sung cần tuân thủ thời gian tối thiểu theo hướng dẫn của nhà sản xuất và chỉ định của bác sĩ khám sàng lọc. Gia đình hãy mang sổ tiêm chủng hoặc ứng dụng theo dõi sức khỏe đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá tiền sử chủng ngừa, từ đó sắp xếp lịch tiêm bù chuẩn xác giúp trẻ đạt đủ kháng thể bảo vệ.

Lưu ý an toàn

Thông tin về lịch chủng ngừa bại liệt mang tính chất hướng dẫn y khoa phổ quát. Trước khi cho trẻ uống hoặc tiêm vắc xin, bác sĩ tại điểm tiêm chủng luôn tiến hành khám sàng lọc tình trạng sức khỏe tổng quát. Phụ huynh cần theo dõi trẻ ít nhất 30 phút tại cơ sở y tế và tiếp tục theo dõi sát tại nhà trong vòng 24 đến 48 giờ sau tiêm để phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

Tóm tắt

Nắm vững thông tin vắc xin bại liệt tiêm mấy mũi giúp gia đình chủ động bảo vệ sức khỏe cho con ngay từ những năm tháng đầu đời. Việc tuân thủ đúng lịch hẹn tiêm chủng và tham khảo ý kiến nhân viên y tế tại cơ sở chuyên khoa sẽ đảm bảo trẻ nhận đủ số liều cần thiết, đạt hiệu quả phòng bệnh tối ưu và an toàn.