Uống trà có nóng trong người không và cách uống đúng để bảo vệ sức khỏe

Uống trà có nóng trong người không là gì?

Trà là thức uống phổ biến trên thế giới được chế biến từ búp và lá của cây trà. Trong thành phần tự nhiên, trà cung cấp dồi dào các hoạt chất thực vật có lợi, bao gồm nhóm polyphenol, theanine cùng các vitamin nhóm B và khoáng chất cần thiết. Nhờ những thành phần này, thói quen dùng trà đều đặn mang lại nhiều lợi ích cho sức khỏe tim mạch, hỗ trợ kiểm soát đường huyết và bảo vệ tế bào trước tác hại của gốc tự do.

Hiện tượng nóng trong người thường chỉ là cách gọi quen thuộc để phản ánh tình trạng cơ thể xuất hiện các triệu chứng rối loạn nhẹ tại da hoặc đường tiêu hóa. Bản thân lá trà tươi hoặc trà khô nguyên bản không sinh nhiệt calo lớn cũng như không làm tăng thân nhiệt thực thể. Khi phản ứng khó chịu xuất hiện, nguyên nhân thường nằm ở việc cơ thể dung nạp nồng độ caffeine và chất chát vượt ngưỡng dung nạp của đường tiêu hóa, hoặc do thói quen sinh hoạt chưa cân bằng lượng nước đưa vào cơ thể hàng ngày.

Bản chất của lá trà và khái niệm nóng trong người theo y học

Trong y học hiện đại, không có khái niệm bệnh lý cụ thể mang tên nóng trong người. Cụm từ dân gian này thường mô tả tập hợp các biểu hiện khó chịu như nhiệt miệng, táo bón, da nổi mụn nhọt, khô môi họng hoặc cảm giác bứt rứt sau khi tiêu thụ một số thực phẩm, đồ uống. Về thành phần hóa học, lá trà tự nhiên từ cây Camellia sinensis giàu hợp chất chống oxy hóa nhóm polyphenol, catechin, flavonoid cùng các khoáng chất vi lượng, vốn không chứa độc tố hay hoạt chất trực tiếp làm gia tăng thân nhiệt của cơ thể.

Theo quan niệm y học cổ truyền, trà xanh và các dòng trà tươi thường mang tính hàn hoặc tính mát, có tác dụng thanh nhiệt, giải khát và lợi tiểu. Do đó, xét về bản chất sinh học tự nhiên, trà nguyên chất không phải là tác nhân làm tích nhiệt hay gây tổn thương gan như nhiều người vẫn lầm tưởng. Cảm giác nóng bừng chỉ phát sinh khi người dùng sử dụng trà sai thời điểm, chế biến không đúng cách hoặc phối trộn các nguyên liệu sinh nhiệt đi kèm.

Lý do uống trà gây cảm giác bốc hỏa, nổi mụn và táo bón

Yếu tố đầu tiên dẫn đến cảm giác khó chịu khi thưởng thức trà là hàm lượng caffeine. Hoạt chất này kích thích hệ thần kinh trung ương và hệ tim mạch, làm tăng nhẹ nhịp tim, kích thích chuyển hóa cơ bản và tạo phản ứng hưng phấn quá mức, khiến một số người cảm thấy người nóng ran, vã mồ hôi hoặc bồn chồn. Bên cạnh đó, caffeine có tính lợi tiểu nhẹ, nếu người dùng uống nhiều trà mà không bổ sung đủ nước lọc, cơ thể sẽ bị mất nước tương đối, làm khô niêm mạc miệng và da dẻ kém mịn màng.

Hợp chất tannin trong trà có tính làm se niêm mạc. Khi uống trà quá đặc hoặc ngâm trà quá lâu trong nước sôi, nồng độ tannin tăng vọt sẽ kết tủa với protein trong đường tiêu hóa, làm giảm nhu động ruột và dẫn đến tình trạng phân khô cứng, khó đại tiện. Thêm vào đó, việc tiêu thụ các loại trà sữa, trà đá đường vỉa hè chứa lượng đường fructose và siro cao kích thích tăng đường huyết đột ngột, thúc đẩy phản ứng viêm và kích ứng tuyến bã nhờn, trực tiếp hình thành mụn trứng cá trên da.

Đặc tính sinh nhiệt khác nhau giữa các loại trà phổ biến

Mức độ tác động lên cơ thể phụ thuộc đáng kể vào mức độ oxy hóa của từng loại trà. Trà xanh và trà trắng không trải qua quá trình lên men, giữ lại hàm lượng lớn chất chống oxy hóa epigallocatechin gallate mang tính thanh nhiệt, phù hợp để uống vào ban ngày nhằm hỗ trợ tinh thần sảng khoái và chống oxy hóa tế bào. Tuy nhiên, nhóm trà này dễ gây xót ruột, cồn cào nếu uống khi bụng đói do kích thích bài tiết dịch vị dạ dày.

Ngược lại, trà ô long và trà đen trải qua quá trình bán lên men hoặc lên men hoàn toàn, làm thay đổi cấu trúc hương vị và giảm bớt tính chát của tannin. Theo đông y, trà lên men có xu hướng tính bình hoặc tính ấm, dễ chịu hơn cho người có dạ dày nhạy cảm nhưng lại dễ gây cảm giác nồng ấm nếu uống đậm đặc liên tục. Với nhóm trà thảo mộc không chứa caffeine như atiso, hoa cúc, la hán quả hay bạc hà, tác dụng làm dịu và thanh mát cơ thể thể hiện rõ nét hơn, hỗ trợ giấc ngủ và ít nguy cơ gây mất nước cục bộ.

Thói quen uống trà đúng cách để hạn chế kích ứng cơ thể

Để tận dụng trọn vẹn lợi ích của trà mà không lo gặp tác dụng phụ khó chịu, người thưởng trà cần kiểm soát độ đậm đặc và thời gian ủ lá trà. Chỉ nên dùng nước nóng khoảng 80 đến 85 độ C để hãm trà xanh trong 2 đến 3 phút, tránh đun nấu lá trà sôi sùng sục trên bếp khiến tannin hòa tan quá mức gây chát đắng và kích ứng đường ruột. Lượng trà thích hợp cho một người trưởng thành khỏe mạnh là khoảng 2 đến 3 tách mỗi ngày, không uống dồn dập vào một thời điểm.

Thời điểm dùng trà tốt nhất là sau bữa ăn chính từ 30 đến 60 phút để không làm ảnh hưởng đến quá trình hấp thu vi chất sắt trong thức ăn. Tuyệt đối không uống trà đặc vào buổi tối vì caffeine dễ gây gián đoạn giấc ngủ sâu, dẫn đến mệt mỏi và rối loạn điều hòa thân nhiệt vào ngày hôm sau. Đồng thời, nên ưu tiên trà mộc nguyên chất, hạn chế tối đa việc cho thêm đường tinh luyện, sữa bột béo hoặc các loại siro hương liệu nhân tạo vào ly trà.

Lưu ý an toàn

Người đang mắc các bệnh lý viêm loét dạ dày tá tràng, trào ngược dạ dày thực quản, tăng huyết áp chưa kiểm soát tốt hoặc người thường xuyên mất ngủ cần thận trọng khi sử dụng trà đặc. Phụ nữ mang thai và người thiếu máu thiếu sắt nên tham khảo ý kiến chuyên gia y tế về thời điểm và lượng trà dung nạp thích hợp. Thông tin trong bài viết mang tính giáo dục phổ quát, không thay thế cho lời khuyên chẩn đoán hay điều trị y khoa từ bác sĩ chuyên khoa.

Tóm tắt

Uống trà nhìn chung không gây nóng trong người nếu lựa chọn loại trà phù hợp và duy trì thói quen dùng ở mức độ điều độ. Những cảm giác bứt rứt, nổi mụn hay táo bón thường xuất phát từ việc pha quá đậm, uống khi đói hoặc kết hợp nhiều đường ngọt. Khi điều chỉnh cách pha chế và uống đủ nước lọc mỗi ngày, người dùng hoàn toàn có thể thưởng thức trà như một thức uống lành mạnh cho cơ thể.