Uống thuốc tránh thai khẩn cấp có thai không và có thể dùng thường xuyên không

Uống thuốc tránh thai khẩn cấp là gì?

Thuốc tránh thai khẩn cấp là chế phẩm nội tiết chứa hoạt chất progestin liều cao như levonorgestrel hoặc chất điều hòa thụ thể progesterone như ulipristal acetate. Mục đích chính của thuốc là trì hoãn hoặc ức chế quá trình rụng trứng, đồng thời làm biến đổi chất nhầy cổ tử cung nhằm ngăn cản tinh trùng di chuyển vào gặp trứng để thụ tinh. Một số loại thuốc cũng có thể làm biến đổi tạm thời niêm mạc tử cung để cản trở quá trình làm tổ của trứng đã thụ tinh.

Cần lưu ý rằng loại thuốc này chỉ phát huy tác dụng trước khi quá trình làm tổ thực sự diễn ra. Nếu trứng đã thụ tinh và làm tổ thành công trong buồng tử cung, thuốc tránh thai khẩn cấp hoàn toàn không thể làm gián đoạn thai kỳ cũng như không có tác dụng phá thai. Do đó, thời gian sử dụng thuốc tính từ thời điểm phát sinh quan hệ tình dục đóng vai trò quyết định đối với hiệu quả ngừa thai.

Khả năng mang thai sau khi uống thuốc tránh thai khẩn cấp

Uống thuốc tránh thai khẩn cấp vẫn có nguy cơ mang thai nếu không đáp ứng đúng các điều kiện dược động học hoặc dùng sai thời điểm. Hiệu quả ngăn ngừa thụ thai của thuốc phụ thuộc rất lớn vào khoảng thời gian từ lúc quan hệ tình dục không an toàn đến khi uống viên thuốc đầu tiên. Thông thường, thuốc đạt hiệu quả cao nhất nếu được sử dụng trong vòng 24 giờ đầu, sau đó tỷ lệ thành công sẽ giảm dần qua các mốc 48 giờ và 72 giờ.

Ngoài yếu tố thời gian, nguy cơ mang thai ngoài ý muốn vẫn xuất hiện nếu hiện tượng rụng trứng đã diễn ra trước thời điểm uống thuốc, bởi vì cơ chế chính của thuốc là trì hoãn rụng trứng chứ không đảo ngược quá trình thụ tinh nếu tinh trùng đã gặp trứng. Bên cạnh đó, việc nôn mửa trong vòng 2 đến 3 giờ sau khi uống mà không bổ sung liều khác, hoặc tương tác với một số loại thuốc điều trị như thuốc chống co giật, thuốc kháng sinh rifampicin cũng có thể làm giảm nồng độ thuốc trong huyết tương, dẫn đến thất bại trong việc ngừa thai.

Lý do không nên sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp thường xuyên

Thuốc tránh thai khẩn cấp được thiết kế riêng cho các trường hợp bất khả kháng, hoàn toàn không được dùng để thay thế các biện pháp tránh thai định kỳ. Hàm lượng nội tiết tố trong một liều thuốc khẩn cấp cao hơn nhiều lần so với viên uống tránh thai hàng ngày. Khi đưa một lượng lớn hormone vào cơ thể liên tục hoặc lặp lại nhiều lần trong một chu kỳ, trục hạ đồi tuyến yên buồng trứng sẽ bị ức chế bất thường.

Hậu quả phổ biến nhất của việc lạm dụng là rối loạn chu kỳ kinh nguyệt nghiêm trọng, dẫn đến rong kinh, chậm kinh hoặc xuất huyết âm đạo bất thường. Tình trạng này khiến người phụ nữ rất khó theo dõi chu kỳ rụng trứng tự nhiên và không thể nhận biết sớm dấu hiệu có thai. Ngoài ra, việc dùng thuốc lặp đi lặp lại nhiều lần trong tháng còn làm giảm đáng kể hiệu quả bảo vệ so với các biện pháp ngừa thai dài hạn như bao cao su, thuốc tránh thai hàng ngày, que cấy hoặc đặt vòng tránh thai.

Các tác dụng phụ thường gặp và ảnh hưởng tới chu kỳ kinh nguyệt

Sau khi dùng thuốc tránh thai khẩn cấp, phụ nữ có thể gặp một số phản ứng không mong muốn do sự biến đổi đột ngột của nồng độ hormone trong cơ thể. Những triệu chứng xuất hiện sớm bao gồm buồn nôn, nôn, đau đầu, chóng mặt, căng tức ngực, mệt mỏi và đau tức nhẹ vùng bụng dưới. Phần lớn các biểu hiện này diễn ra trong thời gian ngắn và tự thuyên giảm sau khoảng 24 đến 48 giờ mà không cần can thiệp y khoa chuyên biệt.

Ảnh hưởng rõ rệt nhất của thuốc là tác động lên chu kỳ kinh nguyệt tiếp theo. Do niêm mạc tử cung và nồng độ nội tiết bị xáo trộn, kỳ kinh kế tiếp có thể đến sớm hơn, muộn hơn vài ngày, hoặc có lượng máu kinh thay đổi so với bình thường. Một số trường hợp xuất hiện hiện tượng ra máu thấm giọt giữa chu kỳ khiến người dùng lo lắng. Nếu kinh nguyệt trễ quá một tuần so với dự kiến, chị em cần chủ động dùng que thử thai hoặc đến cơ sở y tế để kiểm tra chính xác.

Lựa chọn biện pháp tránh thai an toàn và bền vững thay thế

Để bảo vệ sức khỏe sinh sản lâu dài và duy trì đời sống tình dục an toàn, các cặp đôi nên chủ động áp dụng các phương pháp tránh thai thường quy thay vì trông chờ vào thuốc khẩn cấp. Bao cao su luôn là lựa chọn hàng đầu nhờ hiệu quả ngừa thai cao nếu sử dụng đúng cách, đồng thời là biện pháp duy nhất giúp phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục như HIV, lậu, giang mai hay viêm gan B.

Đối với những người có quan hệ tình dục đều đặn, viên uống tránh thai hàng ngày, que cấy tránh thai hoặc dụng cụ tử cung là những giải pháp có độ tin cậy rất cao và an toàn khi được tư vấn bởi bác sĩ chuyên khoa phụ sản. Những phương pháp này duy trì nồng độ hormone ổn định hoặc tạo cơ chế cản trở cơ học, giúp kiểm soát kế hoạch sinh con hiệu quả mà không gây ra những đợt xáo trộn nội tiết tố đột ngột như thuốc tránh thai khẩn cấp.

Lưu ý an toàn

Thuốc tránh thai khẩn cấp không bảo vệ người dùng khỏi các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Không tự ý tăng liều hoặc uống nhiều viên cùng lúc vì không làm tăng hiệu quả ngừa thai mà chỉ làm trầm trọng thêm tác dụng phụ. Phụ nữ có tiền sử huyết khối tĩnh mạch, bệnh gan nặng hoặc nghi ngờ mang thai cần thận trọng và tham khảo ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng. Nếu xuất hiện đau bụng dưới dữ dội, ra máu âm đạo kéo dài hoặc trễ kinh trên 7 ngày, cần đến cơ sở y tế ngay để loại trừ nguy cơ thai ngoài tử cung.

Tóm tắt

Thuốc tránh thai khẩn cấp là phương án cứu cánh hiệu quả khi xảy ra sự cố ngoài ý muốn nhưng không đảm bảo thành công tuyệt đối và không thể dùng thay thế biện pháp thường quy. Hiểu đúng cách sử dụng và hạn chế tối đa tần suất dùng thuốc sẽ giúp bảo vệ chu kỳ kinh nguyệt cũng như sức khỏe sinh sản lâu dài. Khi có bất kỳ băn khoăn nào về phương pháp ngừa thai an toàn, người phụ nữ nên chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa sản phụ khoa để được tư vấn phù hợp.