Uống thuốc tránh thai có bị chậm kinh không và nguyên nhân thường gặp

Uống thuốc tránh thai có bị chậm kinh không là gì?

Thuốc tránh thai nội tiết là phương pháp ngừa thai phổ biến hoạt động chủ yếu bằng cách cung cấp các hormone sinh dục nữ tổng hợp nhằm ức chế sự rụng trứng, làm đặc chất nhầy cổ tử cung để ngăn tinh trùng di chuyển và làm mỏng niêm mạc tử cung để trứng thụ tinh khó làm tổ. Trong chu kỳ tự nhiên, hiện tượng hành kinh xuất hiện khi nồng độ progesterone và estrogen giảm mạnh làm bong tróc lớp niêm mạc. Khi sử dụng thuốc tránh thai, cơ thể tiếp nhận lượng hormone ngoại sinh đều đặn, dẫn đến việc kinh nguyệt tự nhiên được thay thế bằng hiện tượng ra máu kinh giả hoặc ra máu do sụt giảm hormone trong những ngày nghỉ thuốc. Khi mới bắt đầu dùng thuốc hoặc sau khi dùng thuốc tránh thai khẩn cấp, sự xáo trộn nội tiết tạm thời rất dễ khiến kỳ kinh đến muộn hơn dự kiến, lượng máu kinh ít đi hoặc xuất hiện rong huyết nhẹ. Đây là phản ứng thích ứng thường gặp nhưng cần được phân biệt rõ với tình trạng chậm kinh do thụ thai.

Tác động của thuốc tránh thai khẩn cấp đối với chu kỳ kinh nguyệt

Thuốc tránh thai khẩn cấp chứa hàm lượng progestin rất cao như levonorgestrel hoặc chất điều hòa thụ thể progesterone như ulipristal acetate. Mục đích chính của thuốc là trì hoãn hoặc ngăn chặn quá trình rụng trứng ngay lập tức sau quan hệ tình dục không an toàn. Do đưa một lượng lớn hormone vào cơ thể trong thời gian ngắn, thuốc có thể gây xáo trộn đáng kể chu kỳ nội tiết bình thường.

Sau khi uống thuốc tránh thai khẩn cấp, người phụ nữ có thể gặp tình trạng chậm kinh từ vài ngày đến một tuần so với chu kỳ dự kiến. Đôi khi, thuốc gây ra máu lắt nhắt giữa chu kỳ hoặc làm kinh nguyệt đến sớm hơn. Hiện tượng chậm kinh thường là phản ứng phụ do nội tiết chưa ổn định lại. Tuy nhiên, hiệu quả ngừa thai của phương pháp khẩn cấp không đạt mức tuyệt đối. Nếu kinh nguyệt bị chậm quá bảy ngày hoặc có các biểu hiện lạ như đau bụng dưới dữ dội, người dùng cần dùng que thử thai hoặc đến cơ sở y tế kiểm tra để loại trừ khả năng mang thai hoặc thai ngoài tử cung.

Hiện tượng chậm kinh khi dùng thuốc tránh thai hàng ngày

Đối với thuốc tránh thai kết hợp hàng ngày chứa estrogen và progestin dạng vỉ 21 viên hoặc 28 viên, người dùng thường thấy ra máu trong khoảng thời gian nghỉ uống thuốc hoặc uống viên giả dược. Máu này không phải máu kinh tự nhiên mà là máu rút nội tiết. Trong hai đến ba tháng đầu sử dụng, cơ thể đang trong giai đoạn thích nghi nên niêm mạc tử cung có thể phát triển rất mỏng, dẫn đến hiện tượng lượng máu ra rất ít hoặc thậm chí không có máu trong tuần nghỉ thuốc, tạo cảm giác bị chậm kinh.

Đối với loại thuốc tránh thai chỉ chứa progestin thường dùng cho phụ nữ đang cho con bú, hiện tượng kinh nguyệt không đều, chậm kinh hoặc mất kinh hoàn toàn diễn ra khá phổ biến do tác dụng ức chế liên tục lên niêm mạc tử cung. Ngoài ra, việc quên uống thuốc, uống thuốc không đúng giờ cố định hoặc gặp vấn đề tiêu hóa như nôn ói, tiêu chảy ngay sau khi uống cũng làm giảm nồng độ thuốc trong máu, gây rối loạn chu kỳ và làm tăng nguy cơ mang thai ngoài ý muốn dẫn đến trễ kinh.

Các yếu tố kết hợp khiến kỳ kinh bị trễ sau khi uống thuốc

Bên cạnh tác động trực tiếp của dược chất, nhiều yếu tố tâm lý và thể chất cũng có thể phối hợp làm chậm chu kỳ kinh nguyệt. Tâm lý căng thẳng, lo âu quá mức về nguy cơ mang thai sau quan hệ tình dục là nguyên nhân phổ biến kích thích tuyến thượng thận tiết ra hormone cortisol, từ đó ức chế vùng dưới đồi và làm chậm quá trình điều hòa kinh nguyệt của cơ thể.

Thay đổi cân nặng đột ngột, chế độ ăn kiêng quá nghiêm ngặt, thiếu ngủ kéo dài hoặc tập luyện thể lực quá sức cũng gây ảnh hưởng tiêu cực đến sự cân bằng nội tiết. Thêm vào đó, việc sử dụng đồng thời một số loại thuốc khác như thuốc chống co giật, thuốc an thần hoặc kháng sinh có thể tương tác làm giảm chuyển hóa của thuốc tránh thai tại gan. Các bệnh lý phụ khoa tiềm ẩn như hội chứng buồng trứng đa nang hay rối loạn chức năng tuyến giáp cũng là những nguyên nhân làm chu kỳ kinh nguyệt vốn dĩ đã không đều càng dễ bị chậm trễ hơn.

Cách xử trí và thời điểm cần thăm khám y tế

Khi nhận thấy kinh nguyệt bị chậm sau khi uống thuốc tránh thai, bước đầu tiên và quan trọng nhất là thực hiện xét nghiệm thử thai tại nhà bằng que thử thai sau khi trễ kinh từ năm đến bảy ngày, hoặc xét nghiệm nồng độ beta hCG trong máu tại cơ sở y tế để kiểm tra chính xác khả năng có thai. Nếu kết quả thử thai âm tính, người dùng có thể tiếp tục theo dõi thêm một vài chu kỳ tiếp theo để cơ thể tự điều chỉnh cân bằng nội tiết.

Phụ nữ nên chủ động đến khám tại chuyên khoa phụ sản nếu tình trạng chậm kinh kéo dài qua hai chu kỳ liên tiếp, hoặc mất kinh hoàn toàn dù đã dùng que thử thai âm tính. Đặc biệt, nếu chậm kinh đi kèm với các dấu hiệu bất thường như đau bụng dưới âm ỉ hoặc dữ dội, ra máu âm đạo bất thường màu nâu sẫm, hoa mắt, chóng mặt hoặc buồn nôn nặng, người bệnh cần đi khám ngay lập tức. Đây có thể là dấu hiệu cảnh báo tình trạng thai ngoài tử cung hoặc các bệnh lý cơ quan sinh sản cần can thiệp y tế kịp thời.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay tư vấn y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa phụ sản. Phụ nữ tuyệt đối không tự ý đổi loại thuốc tránh thai, tăng liều hoặc kết hợp nhiều loại thuốc ngừa thai cùng lúc khi thấy chậm kinh. Nếu nghi ngờ có thai hoặc gặp các triệu chứng đau bụng bất thường, cần đến ngay cơ sở y tế uy tín để được thăm khám và siêu âm kiểm tra chính xác.

Tóm tắt

Uống thuốc tránh thai có thể gây chậm kinh do tác động thay đổi nội tiết tố hoặc do quên thuốc, dùng sai cách dẫn đến mang thai ngoài ý muốn. Việc theo dõi sát sao chu kỳ kinh nguyệt, kiểm tra bằng que thử thai và thăm khám bác sĩ phụ sản kịp thời sẽ giúp phụ nữ chủ động bảo vệ sức khỏe sinh sản một cách an toàn và hiệu quả.