Uống thuốc tránh thai 1 ngày sau quan hệ có thai không và những lưu ý cần biết

Uống thuốc tránh thai 1 ngày sau quan hệ là gì?

Thuốc tránh thai khẩn cấp là giải pháp tình thế dành cho các trường hợp quan hệ tình dục không an toàn, rách bao cao su hoặc quên uống thuốc định kỳ. Biện pháp này không được thiết kế để thay thế cho các phương pháp ngừa thai thường quy. Về cơ chế, thuốc hoạt động bằng cách cung cấp hormone sinh dục nhằm trì hoãn hoặc ức chế quá trình rụng trứng, ngăn không cho tinh trùng gặp noãn. Nếu trứng đã thụ tinh và phôi đã làm tổ trong tử cung, thuốc khẩn cấp hoàn toàn không còn tác dụng. Do đó, mốc thời gian một ngày sau khi quan hệ là thời điểm rất thuận lợi để can thiệp nhằm giảm thiểu tối đa nguy cơ mang thai ngoài ý muốn.

Khả năng mang thai khi dùng thuốc ngừa thai sau hai mươi bốn giờ

Khi sử dụng thuốc tránh thai khẩn cấp trong vòng một ngày hay hai mươi bốn giờ đầu sau giao hợp, hiệu quả ngăn ngừa thụ thai đạt mức rất cao. Đối với dòng thuốc chứa hoạt chất Levonorgestrel, việc dùng thuốc trong ngày đầu tiên giúp giảm nguy cơ mang thai lên tới khoảng chín mươi lăm phần trăm. Nếu người dùng chọn hoạt chất Ulipristal acetate, hiệu lực ức chế rụng trứng cũng duy trì ổn định và vượt trội trong suốt khoảng thời gian này.

Tuy vậy, nguy cơ có thai vẫn tồn tại ở tỷ lệ nhỏ do nhiều yếu tố sinh lý. Nếu thời điểm quan hệ tình cờ trùng đúng vào lúc noãn vừa rụng trước khi uống thuốc, hormone ngoại sinh không thể đảo ngược quá trình thụ tinh. Ngoài ra, việc tiếp tục quan hệ không an toàn sau đó cũng làm gia tăng đáng kể nguy cơ thụ thai.

Cơ chế tác động sinh học của các loại thuốc khẩn cấp

Hiệu quả của thuốc phụ thuộc vào giai đoạn trong chu kỳ kinh nguyệt của người phụ nữ. Cơ chế sinh học cốt lõi của các hoạt chất như Levonorgestrel hay Ulipristal acetate là tác động lên trục hạ đồi – tuyến yên – buồng trứng để ngăn chặn làn sóng hormone tạo hoàng thể. Điều này giúp ngăn cản nang noãn vỡ ra và giải phóng trứng, khiến tinh trùng không thể thụ tinh với noãn.

Bên cạnh việc trì hoãn rụng trứng, thuốc còn làm biến đổi dịch nhầy cổ tử cung trở nên đặc quánh, tạo rào cản cản trở tinh trùng di chuyển vào tử cung. Thuốc cũng có thể gây biến đổi nhẹ niêm mạc tử cung khiến phôi khó bám dính. Cần lưu ý thuốc tránh thai khẩn cấp không phải thuốc phá thai, nên hoàn toàn vô hiệu nếu phôi nang đã làm tổ.

Những yếu tố làm suy giảm hiệu quả của thuốc tránh thai

Hiệu lực bảo vệ của thuốc tránh thai khẩn cấp có thể bị suy giảm bởi một số tình huống phát sinh. Tình trạng nôn ói trong vòng hai giờ đầu sau khi uống là nguyên nhân thường gặp khiến hoạt chất chưa kịp hấp thu vào tuần hoàn. Trong trường hợp này, nếu người dùng không tham vấn y tế để uống bù liều khác, nguy cơ mang thai sẽ tăng cao như khi chưa dùng thuốc.

Ngoài ra, sự tương tác với một số loại dược phẩm như thuốc chống co giật, thuốc an thần hay chế phẩm chứa thảo dược có thể kích thích men gan làm giảm nồng độ thuốc trong máu. Chỉ số khối cơ thể cũng ảnh hưởng đến hiệu quả, khi phụ nữ có cân nặng lớn hoặc béo phì có thể giảm đáp ứng với liều chuẩn của Levonorgestrel.

Các dấu hiệu thường gặp sau uống thuốc và cách theo dõi

Sau khi uống thuốc tránh thai khẩn cấp, cơ thể có thể xuất hiện một số phản ứng nhẹ do xáo trộn nội tiết tạm thời. Người dùng thường gặp cảm giác buồn nôn, đau đầu, mệt mỏi hoặc căng tức ngực. Hiện tượng ra máu âm đạo ít vài ngày sau khi dùng thuốc cũng khá phổ biến và thường tự hết mà không cần điều trị.

Do tác động làm chậm rụng trứng, kỳ kinh tiếp theo có thể đến sớm hoặc muộn hơn vài ngày so với bình thường. Nếu kỳ kinh trễ quá bảy ngày hoặc có triệu chứng đau bụng dưới dữ dội, bạn cần kiểm tra khả năng mang thai hoặc nguy cơ thai ngoài tử cung. Việc dùng que thử thai nên thực hiện sau quan hệ từ hai đến ba tuần để có kết quả chính xác nhất.

Lưu ý an toàn

Thuốc tránh thai khẩn cấp chỉ được dùng cho tình huống đột xuất, không thể thay thế cho các biện pháp ngừa thai định kỳ hay bao cao su. Việc lạm dụng thuốc nhiều lần trong một chu kỳ có thể gây rối loạn kinh nguyệt và giảm dần hiệu quả bảo vệ. Thuốc không thể phòng tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Người có bệnh lý nền về gan hoặc đang nghi ngờ có thai cần xin ý kiến nhân viên y tế trước khi dùng.

Tóm tắt

Uống thuốc tránh thai sau quan hệ một ngày mang lại hiệu quả ngừa thai cao nhưng không thể loại trừ hoàn toàn khả năng có thai. Bạn nên chủ động theo dõi chu kỳ kinh nguyệt, kiểm tra bằng que thử thai đúng thời điểm và tham khảo ý kiến chuyên gia y tế để lựa chọn giải pháp tránh thai an toàn, ổn định lâu dài.