Uống thuốc lao bao lâu thì hết ho và những lưu ý khi điều trị

Uống thuốc lao bao lâu thì hết ho là gì?

Bệnh lao phổi là bệnh truyền nhiễm do vi khuẩn Mycobacterium tuberculosis gây ra, với triệu chứng điển hình là ho kéo dài trên hai tuần, có thể ho khan, ho khạc đờm hoặc ho ra máu kèm sốt nhẹ về chiều và sút cân. Việc sử dụng phác đồ phối hợp các loại thuốc kháng lao đường uống có vai trò tiêu diệt vi khuẩn, ngăn chặn sự phá hủy nhu mô phổi và dập tắt nguồn lây nhiễm trong cộng đồng.

Triệu chứng ho là phản xạ bảo vệ của đường hô hấp giúp làm sạch dịch tiết và chất hoại tử từ các ổ tổn thương lao. Quá trình kiểm soát và làm dứt hẳn cơn ho phụ thuộc vào tốc độ suy giảm số lượng vi khuẩn sau khi dùng thuốc, diện tích phổi bị tổn thương ban đầu cũng như khả năng lành sẹo của các mô phế quản. Vì vậy, hiểu rõ thời gian cải thiện triệu chứng ho sẽ giúp người bệnh an tâm điều trị và chủ động phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường.

Thời gian cải thiện triệu chứng ho sau khi bắt đầu dùng thuốc lao

Thông thường, phần lớn người bệnh mắc lao phổi sẽ nhận thấy triệu chứng ho và khạc đờm bắt đầu giảm dần sau khoảng hai đến bốn tuần dùng thuốc chống lao theo đúng phác đồ chuẩn. Giai đoạn này thuộc giai đoạn điều trị tấn công, khi các hoạt chất kháng lao như rifampicin, isoniazid, pyrazinamide và ethambutol nhanh chóng ức chế và tiêu diệt phần lớn vi khuẩn lao đang nhân lên mạnh mẽ trong nhu mô phổi.

Mặc dù tần suất và mức độ cơn ho thuyên giảm rõ rệt sau tháng đầu tiên, thời gian để hết ho hoàn toàn ở mỗi người lại có sự khác biệt. Với những trường hợp tổn thương phổi nhẹ, phát hiện sớm, người bệnh có thể dứt ho sớm. Ngược lại, nếu tổn thương phổi lan rộng, có hang lao lớn hoặc đi kèm bệnh lý nền mạn tính, phản xạ ho có thể vẫn dai dẳng thêm nhiều tuần dù lượng vi khuẩn lao trong cơ thể đã bị kiểm soát đáng kể.

Nguyên nhân khiến cơn ho vẫn còn kéo dài trong giai đoạn đầu điều trị

Vi khuẩn lao Mycobacterium tuberculosis khi xâm nhập vào đường hô hấp sẽ gây viêm nhiễm, hoại tử bã đậu và phá hủy các mô phế nang, phế quản. Dù thuốc kháng lao đã phát huy tác dụng tiêu diệt vi khuẩn, các tổn thương thực thể tại đường hô hấp vẫn cần một khoảng thời gian nhất định để xơ hóa, biểu mô hóa và phục hồi dần. Cơn ho trong giai đoạn này đóng vai trò như một phản xạ tự nhiên của cơ thể nhằm tống xuất đờm đặc, chất nhầy và các mảnh vụn tế bào hoại tử ra bên ngoài.

Bên cạnh đó, tình trạng tăng phản ứng đường thở sau viêm nhiễm cũng khiến niêm mạc phế quản trở nên đặc biệt nhạy cảm với các kích thích như không khí lạnh, khói bụi hoặc mùi nồng gắt. Do đó, người bệnh vẫn có thể xuất hiện những cơn ho khan hoặc húng hắng ho kéo dài dù xét nghiệm vi sinh đã ghi nhận sự cải thiện tích cực.

Dấu hiệu bất thường cần tái khám khi cơn ho không thuyên giảm

Trong quá trình điều trị lao phổi, người bệnh cần theo dõi sát diễn tiến của cơn ho để kịp thời phát hiện những dấu hiệu cảnh báo. Nếu sau bốn tuần tuân thủ thuốc đúng cách mà cơn ho hoàn toàn không có dấu hiệu thuyên giảm, ho tăng dần về tần suất, hoặc xuất hiện lại triệu chứng ho ra máu, người bệnh cần thông báo ngay cho bác sĩ phụ trách.

Hiện tượng ho không cải thiện có thể bắt nguồn từ việc vi khuẩn lao kháng lại một hoặc nhiều loại thuốc chống lao đang sử dụng, đòi hỏi phải làm kháng sinh đồ và điều chỉnh sang phác đồ lao kháng thuốc. Ngoài ra, tình trạng bội nhiễm thêm vi khuẩn đường hô hấp khác, nấm phổi, hoặc hội chứng phục hồi miễn dịch cũng có thể làm bùng phát các đợt ho cấp tính kèm theo sốt cao, đau tức ngực và khó thở. Bác sĩ chuyên khoa hô hấp sẽ chỉ định chụp X-quang ngực, xét nghiệm soi đờm trực tiếp hoặc nuôi cấy để xác định chính xác nguyên nhân.

Những nguyên tắc quan trọng người bệnh lao cần tuân thủ trong suốt liệu trình

Nguyên tắc cốt lõi và quan trọng nhất trong điều trị bệnh lao là phải uống thuốc đúng liều lượng, đúng thời điểm và đủ thời gian theo quy định của chương trình chống lao quốc gia. Người bệnh phải duy trì uống thuốc hàng ngày, thường vào một khung giờ cố định lúc bụng đói để thuốc hấp thu tối ưu. Tuyệt đối không tự ý ngừng thuốc, bỏ cữ hoặc giảm liều khi thấy triệu chứng ho đã biến mất, bởi việc này sẽ tạo điều kiện cho vi khuẩn lao sống sót phát triển thành chủng kháng thuốc.

Bên cạnh việc uống thuốc, người bệnh cần duy trì chế độ dinh dưỡng giàu năng lượng và protein để phục hồi thể trạng, uống đủ nước giúp làm loãng đờm. Trong hai đến bốn tuần đầu điều trị, người bệnh nên đeo khẩu trang y tế khi tiếp xúc với người xung quanh, ho hoặc hắt hơi vào khăn giấy và xử lý đúng cách, ở phòng thông thoáng có ánh nắng mặt trời để hạn chế tối đa nguy cơ lây lan mầm bệnh cho các thành viên trong gia đình.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo kiến thức y khoa phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc chống lao, tự thay đổi liều lượng hoặc ngưng thuốc giữa chừng khi thấy triệu chứng ho thuyên giảm. Mọi dấu hiệu bất thường như ho ra máu, sốt tái phát, vàng mắt, vàng da hoặc đau hạ sườn phải đều cần được bác sĩ chuyên khoa kiểm tra trực tiếp.

Tóm tắt

Người bệnh lao phổi thường cảm thấy bớt ho sau vài tuần dùng thuốc, nhưng đây chỉ là bước đầu của quá trình hồi phục. Việc tiếp tục uống thuốc đều đặn theo phác đồ của bác sĩ chuyên khoa hô hấp hoặc lao và bệnh phổi là yếu tố quyết định để tiêu diệt hoàn toàn vi khuẩn, bảo vệ sức khỏe bản thân và ngăn ngừa lây lan cho cộng đồng.