Uống thuốc gì để giảm đau và làm tan sỏi túi mật

Uống thuốc gì để giảm đau và tan sỏi túi mật là gì?

Sỏi túi mật hình thành do sự mất cân bằng giữa các thành phần trong dịch mật, dẫn đến hiện tượng kết tụ và lắng đọng thành các hạt cứng dạng sỏi cholesterol hoặc sỏi sắc tố. Đa số người có sỏi túi mật không biểu hiện triệu chứng trong thời gian dài và chỉ tình cờ phát hiện qua siêu âm tổng quát. Tuy nhiên, khi viên sỏi cản trở dòng chảy của dịch mật, túi mật phải tăng cường co bóp để tống xuất dịch mật, gây nên cơn đau quặn mật điển hình ở vùng hạ sườn phải lan ra sau lưng hoặc lên vai phải.

Mục tiêu điều trị sỏi túi mật bao gồm kiểm soát triệu chứng đau quặn, ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng và loại bỏ sỏi khi có chỉ định ngoại khoa. Điều trị nội khoa bằng thuốc hòa tan sỏi chỉ được áp dụng cho một số ít trường hợp thỏa mãn tiêu chuẩn giải phẫu và sinh hóa nghiêm ngặt. Đối với đa số các trường hợp sỏi gây viêm tái diễn hoặc có nguy cơ biến chứng cao, phẫu thuật cắt bỏ túi mật chứa sỏi là phương pháp chuẩn mực được các hiệp hội tiêu hóa gan mật trên thế giới khuyến cáo.

Các nhóm thuốc thường dùng để hỗ trợ giảm cơn đau quặn mật

Khi sỏi di chuyển hoặc kẹt tạm thời ở cổ túi mật, người bệnh thường xuất hiện cơn đau quặn mật ở vùng hạ sườn phải hoặc thượng vị. Để kiểm soát cơn đau này, bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa thường cân nhắc các nhóm thuốc chống co thắt cơ trơn đường mật kết hợp với thuốc giảm đau thông thường. Thuốc chống co thắt giúp làm giãn các cơ trơn quanh đường dẫn mật và túi mật, từ đó làm giảm áp lực co bóp gây đau.

Trong các trường hợp đau từ nhẹ đến vừa, paracetamol có thể được sử dụng để hỗ trợ xoa dịu cảm giác khó chịu. Thuốc chống viêm không steroid cũng có thể được bác sĩ chỉ định nhằm giảm phản ứng viêm tại chỗ và hạn chế mức độ nghiêm trọng của cơn đau. Tuy nhiên, mọi loại thuốc giảm đau chỉ có tác dụng tạm thời, hoàn toàn không loại bỏ được nguyên nhân gốc rễ là viên sỏi trong túi mật. Người bệnh tuyệt đối không tự ý phối hợp các loại thuốc giảm đau liều cao vì có nguy cơ gây loét dạ dày hoặc tổn thương gan thận nghiêm trọng.

Thuốc làm tan sỏi túi mật và điều kiện áp dụng y khoa

Hoạt chất phổ biến nhất được sử dụng trong y khoa để làm tan sỏi túi mật là axit ursodeoxycholic, một loại axit mật tự nhiên giúp giảm bài tiết cholesterol vào dịch mật và làm tan dần các lớp cholesterol bám trên viên sỏi. Tuy nhiên, nhóm thuốc này không phải là phương pháp đại trà mà chỉ đem lại hiệu quả trên một nhóm bệnh nhân rất hẹp đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn y khoa khắt khe.

Thuốc chỉ có tác dụng đối với sỏi cholesterol thuần nhất, không cản quang trên phim chụp X-quang, đường kính viên sỏi nhỏ dưới một centimet và túi mật của người bệnh vẫn còn bảo tồn chức năng co bóp tốt. Những trường hợp có ống dẫn mật thông suốt và kích thước sỏi rất nhỏ mới được bác sĩ xem xét chỉ định liệu pháp này. Do đó, người bệnh cần trải qua các xét nghiệm hình ảnh học chuyên sâu như siêu âm ổ bụng hoặc chụp cắt lớp vi tính trước khi được bác sĩ kê đơn điều trị nội khoa hòa tan sỏi.

Giới hạn và nguy cơ tái phát khi dùng thuốc làm tan sỏi

Mặc dù mang lại hy vọng điều trị không xâm lấn, phương pháp dùng thuốc làm tan sỏi túi mật tồn tại nhiều hạn chế lớn về mặt lâm sàng. Thời gian điều trị thường kéo dài liên tục từ nhiều tháng đến hàng năm, đòi hỏi người bệnh phải tuân thủ nghiêm ngặt và tái khám định kỳ. Chi phí điều trị kéo dài có thể tốn kém trong khi tỷ lệ sỏi tan hoàn toàn không đạt mức tuyệt đối ở mọi trường hợp.

Hạn chế lớn nhất của liệu pháp hòa tan sỏi bằng thuốc là tỷ lệ tái phát sỏi rất cao sau khi ngừng dùng thuốc. Nguyên nhân là do cơ địa người bệnh vẫn tiếp tục sản xuất dịch mật bão hòa cholesterol và túi mật vẫn giữ nguy cơ lắng đọng tinh thể. Ngoài ra, thuốc hoàn toàn bất lực trước các loại sỏi sắc tố mật hoặc sỏi đã bị canxi hóa, xơ cứng. Do đó, đối với phần lớn người bệnh có triệu chứng tái diễn, phẫu thuật nội soi cắt túi mật vẫn là giải pháp điều trị triệt để và an toàn hàng đầu theo khuyến cáo y khoa hiện hành.

Biến chứng nguy hiểm của sỏi túi mật cần can thiệp y tế khẩn cấp

Sỏi túi mật có thể âm thầm tiến triển và gây ra những biến chứng ngoại khoa nguy hiểm nếu không được phát hiện và xử lý kịp thời. Biến chứng thường gặp nhất là viêm túi mật cấp do sỏi kẹt cứng tại cổ túi mật hoặc ống túi mật, dẫn đến ứ trệ dịch mật, phù nề và nhiễm trùng hoại tử thành túi mật. Nếu không cấp cứu, túi mật có thể bị thủng gây viêm phúc mạc toàn thể đe dọa trực tiếp tính mạng.

Một biến chứng nguy hiểm khác là sỏi rơi xuống ống mật chủ gây tắc mật, nhiễm trùng đường mật ngược dòng hoặc kẹt tại bóng vater gây viêm tụy cấp. Khi gặp phải các dấu hiệu cảnh báo như cơn đau bụng dữ dội kéo dài trên vài giờ, sốt cao kèm rét run, buồn nôn liên tục, vàng da hoặc vàng mắt, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế gần nhất. Việc trì hoãn đi khám để tự uống thuốc giảm đau tại nhà trong các tình huống này là sai lầm nguy hiểm có thể dẫn đến nhiễm trùng huyết và suy đa cơ quan.

Lưu ý an toàn

Mọi thông tin về thuốc giảm đau và thuốc làm tan sỏi chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục y khoa, không thay thế cho chẩn đoán và đơn thuốc của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không tự ý mua thuốc kháng sinh, thuốc giảm đau chống viêm hay các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc để tự chữa sỏi túi mật. Khi xuất hiện cơn đau bụng bất thường kéo dài kèm sốt hoặc vàng da, bệnh nhân cần đến ngay bệnh viện để được thăm khám và cấp cứu kịp thời.

Tóm tắt

Dùng thuốc điều trị sỏi túi mật chỉ là giải pháp tình thế hoặc áp dụng cho một nhóm người bệnh rất chọn lọc. Việc tự ý mua thuốc giảm đau hay các sản phẩm truyền miệng làm tan sỏi có thể khiến bệnh nhân bỏ lỡ thời điểm can thiệp y khoa phù hợp. Người bệnh cần thăm khám định kỳ tại chuyên khoa tiêu hóa để được bác sĩ theo dõi sát diễn tiến và chỉ định phương pháp xử trí an toàn nhất.