Uống rượu vang có tốt cho người tiểu đường không và những lưu ý cần biết

Uống rượu vang có tốt cho người tiểu đường không?

Đái tháo đường là bệnh lý rối loạn chuyển hóa mạn tính đặc trưng bởi tình trạng tăng glucose máu kéo dài do thiếu hụt tiết insulin, kháng insulin hoặc kết hợp cả hai. Chế độ dinh dưỡng và đồ uống đóng vai trò then chốt trong việc duy trì chỉ số đường huyết ổn định cũng như ngăn ngừa các biến chứng mạch máu. Rượu vang là sản phẩm lên men từ nho, chứa nước, cồn sinh học ethanol, một lượng nhỏ carbohydrate và các hợp chất thực vật. Khi đi vào cơ thể người đái tháo đường, thành phần ethanol tác động trực tiếp lên chức năng gan và làm thay đổi toàn bộ quá trình điều hòa đường huyết tự nhiên. Do đó, rượu vang không được xem là thực phẩm bổ dưỡng cho người bệnh, mà là một chất cần được giám sát nghiêm ngặt về liều lượng và thời điểm tiêu thụ.

Tác động thực tế của rượu vang lên sức khỏe tim mạch và chuyển hóa

Mặc dù một số nghiên cứu quan sát ghi nhận rượu vang đỏ chứa các hợp chất chống oxy hóa nhóm polyphenol như resveratrol, nhưng những chất này hoàn toàn có thể hấp thu qua chế độ ăn uống thông thường mà không cần đến cồn. Lợi ích tim mạch nếu có từ rượu vang thường bị phóng đại và không thể bù đắp cho những nguy cơ sức khỏe do cồn gây ra trên người bệnh đái tháo đường.

Chất cồn trong rượu vang là một chất gây độc chuyển hóa, cung cấp năng lượng rỗng mà không mang lại giá trị dinh dưỡng thiết yếu. Lạm dụng rượu vang làm suy giảm chức năng gan, tăng nồng độ triglyceride máu, làm nặng thêm tình trạng gan nhiễm mỡ và làm xáo trộn quá trình chuyển hóa lipid vốn đã bất ổn ở người đái tháo đường type 2. Hơn nữa, cồn còn ảnh hưởng tiêu cực đến huyết áp, làm tăng nguy cơ tổn thương mạch máu và thúc đẩy sự tiến triển của các bệnh tim mạch mạn tính. Do đó, người bệnh không nên ngộ nhận rượu vang như một biện pháp bồi bổ hay hỗ trợ điều trị bệnh.

Cơ chế cồn gây ức chế tân tạo glucose và nguy cơ hạ đường huyết muộn

Nguy cơ đáng ngại nhất khi người bệnh đái tháo đường uống rượu vang là tình trạng hạ đường huyết muộn, có thể xảy ra sau khi uống từ vài giờ đến thậm chí 24 giờ sau đó. Cơ chế chính là do cồn làm suy giảm khả năng tân tạo glucose và phân giải glycogen tại gan. Khi gan phải ưu tiên chuyển hóa và đào thải chất cồn, quá trình sản xuất glucose nội sinh để duy trì đường huyết bình thường bị đình trệ nghiêm trọng.

Hiện tượng hạ đường huyết càng trở nên đặc biệt nguy hiểm đối với những bệnh nhân đang điều trị bằng insulin hoặc các thuốc kích thích tế bào beta tụy tiết insulin như nhóm sulfonylurea. Triệu chứng của hạ đường huyết như chóng mặt, đổ mồ hôi, tim đập nhanh, lú lẫn rất dễ bị nhầm lẫn với trạng thái say rượu thông thường, khiến người bệnh hoặc người thân chủ quan bỏ qua. Sự chậm trễ trong nhận biết có thể dẫn đến hôn mê sâu, co giật hoặc tổn thương thần kinh không thể phục hồi. Do vậy, việc kiểm soát tác động hạ đường huyết của rượu vang đòi hỏi sự cảnh giác cao độ.

Những nguyên tắc an toàn cần nhớ nếu được bác sĩ đồng ý sử dụng rượu vang

Trong trường hợp người bệnh có mức đường huyết ổn định và được bác sĩ điều trị đồng ý cho phép sử dụng rượu vang trong những dịp đặc biệt, việc tuân thủ các nguyên tắc an toàn là bắt buộc. Người bệnh chỉ nên chọn các loại rượu vang khô có nồng độ cồn thấp và lượng đường tồn dư tối thiểu, tránh xa các loại vang ngọt, vang tráng miệng hay vang pha chế thêm siro.

Nguyên tắc quan trọng nhất là không bao giờ uống rượu vang khi bụng đói. Cần nhâm nhi rượu thật chậm trong bữa ăn có chứa đầy đủ carbohydrate phức hợp, chất xơ và protein để làm chậm quá trình hấp thu cồn và giữ đường huyết ổn định. Đồng thời, người bệnh cần tăng cường tần suất kiểm tra đường huyết mao mạch trước khi uống, trong quá trình uống, trước khi đi ngủ và vào sáng hôm sau. Việc chuẩn bị sẵn các nguồn cung cấp đường nhanh như kẹo ngọt hoặc viên glucose bên cạnh cũng giúp xử trí kịp thời nếu xuất hiện dấu hiệu hạ đường huyết bất thường.

Lưu ý an toàn

Người bệnh tuyệt đối không được tự ý bỏ thuốc điều trị đái tháo đường hoặc tự ý điều chỉnh liều insulin khi có kế hoạch uống rượu vang. Rượu có thể tương tác bất lợi với nhiều loại thuốc hạ đường huyết và thuốc tim mạch, làm tăng độc tính hoặc che lấp triệu chứng nguy kịch. Không bao giờ uống rượu một mình, luôn mang theo thẻ nhận diện người bệnh đái tháo đường và thông báo cho người xung quanh biết tình trạng bệnh lý để được hỗ trợ cấp cứu y tế kịp thời khi cần.

Tóm tắt

Người bệnh đái tháo đường không nên xem rượu vang là một giải pháp y khoa để cải thiện đường huyết hay bảo vệ tim mạch. Việc sử dụng đồ uống có cồn cần hết sức thận trọng và luôn đặt sự an toàn lên hàng đầu. Trước khi có ý định sử dụng rượu vang trong thực đơn, người bệnh nên chủ động tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa nội tiết hoặc chuyên gia dinh dưỡng để được đánh giá toàn diện về thể trạng, nguy cơ tương tác thuốc và tình trạng kiểm soát đường huyết cá nhân.