Uống rượu tỏi có thực sự giúp khỏi cảm cúm ngay tức thì không?

Rượu tỏi chữa cảm cúm là gì?

Cảm cúm là tình trạng nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do các chủng virus cúm gây ra, lây lan chủ yếu qua giọt bắn khi ho, hắt hơi hoặc tiếp xúc với bề mặt nhiễm khuẩn. Khi xâm nhập vào cơ thể, virus tấn công niêm mạc mũi họng, gây ra các triệu chứng điển hình như sốt, gai rét, đau mỏi toàn thân, nghẹt mũi và mệt mỏi kéo dài. Hệ miễn dịch của cơ thể cần một khoảng thời gian nhất định để sản sinh kháng thể nhằm trung hòa và loại bỏ mầm bệnh này.

Rượu tỏi là một bài thuốc dân gian quen thuộc, được bào chế bằng cách ngâm các tép tỏi tươi đã bóc vỏ trong rượu trắng có nồng độ cồn thích hợp. Trong văn hóa ẩm thực và y học cổ truyền, tỏi ngâm rượu thường được sử dụng với hy vọng tăng sức đề kháng, làm ấm tỳ vị và phòng ngừa các chứng cảm mạo khi giao mùa. Mặc dù tỏi là loại gia vị giàu dinh dưỡng và chứa các hợp chất lưu huỳnh có ích, việc gán cho rượu tỏi khả năng chữa khỏi cảm cúm cấp tốc là sự phóng đại thiếu cơ sở thực nghiệm khoa học.

Đặc tính sinh học của củ tỏi và sự thật về hoạt chất allicin

Trong y học cổ truyền, tỏi có vị cay, tính ấm, tác dụng giải biểu, tán hàn, hành khí và giải độc, thường được ngâm rượu để làm ấm cơ thể trong những ngày thời tiết lạnh giá. Dưới góc độ khoa học hiện đại, tỏi tươi chứa tiền chất alliin; khi đập dập hoặc giã nát, enzyme alliinase sẽ chuyển hóa alliin thành allicin. Allicin là hoạt chất sinh học có đặc tính kháng khuẩn, kháng nấm và hỗ trợ tăng cường phản ứng miễn dịch tự nhiên của cơ thể.

Tuy nhiên, allicin là hợp chất kém bền vững, rất dễ bị phân hủy nhanh chóng dưới tác động của nhiệt độ, ánh sáng và thời gian ngâm kéo dài. Khi ngâm tỏi với rượu trắng trong nhiều tuần hoặc nhiều tháng, hàm lượng allicin có hoạt tính sinh học suy giảm đáng kể. Do đó, tác dụng sinh học thực tế của rượu tỏi đối với các tác nhân vi sinh vật đường hô hấp không hề mạnh mẽ như nhiều người vẫn lầm tưởng. Rượu tỏi không thể tạo ra cơ chế tiêu diệt virus tức thì như một loại thuốc kháng virus đặc hiệu.

Lý do rượu tỏi không thể dập tắt virus cảm cúm ngay tức thì

Quan niệm chỉ cần uống rượu tỏi là bệnh cảm cúm sẽ khỏi ngay lập tức là hoàn toàn sai lầm và không có căn cứ y học. Bệnh cảm cúm chủ yếu do các chủng virus cúm Influenza hoặc virus gây cảm lạnh xâm nhập vào niêm mạc đường hô hấp trên. Hiện nay, y học chưa có bất kỳ bài thuốc dân gian nào có khả năng tiêu diệt sạch virus cảm cúm chỉ trong chốc lát.

Việc uống một lượng nhỏ rượu tỏi có thể tạo cảm giác nóng ran ở cổ họng, kích thích giãn mạch ngoại vi tạm thời, khiến người bệnh cảm thấy ấm người và bớt nghẹt mũi trong chốc lát. Cảm giác thông thoáng này rất dễ gây hiểu lầm rằng bệnh đã được dập tắt. Thực chất, quá trình nhân lên của virus bên trong tế bào niêm mạc đường hô hấp vẫn đang tiếp diễn. Nếu người bệnh chủ quan ỷ lại vào rượu tỏi mà bỏ qua các biện pháp theo dõi sức khỏe cần thiết, bệnh có thể tiến triển nặng hơn dẫn đến viêm phế quản hoặc viêm phổi.

Nguy cơ đối với sức khỏe khi lạm dụng rượu tỏi trị bệnh

Lạm dụng rượu tỏi để chữa cảm cúm có thể dẫn đến nhiều hệ lụy nghiêm trọng cho sức khỏe. Bản thân rượu trắng chứa cồn ethanol, một chất gây ức chế hệ thần kinh trung ương và làm suy yếu tạm thời các tế bào miễn dịch. Khi cơ thể đang mệt mỏi vì chiến đấu với virus cúm, việc nạp cồn vào cơ thể càng khiến gan phải hoạt động quá tải để chuyển hóa độc chất, đồng thời gia tăng nguy cơ mất nước do tác dụng lợi tiểu của cồn.

Bên cạnh đó, dung dịch rượu tỏi có tính cay nóng và kích ứng rất mạnh. Uống nhiều rượu tỏi dễ làm tổn thương niêm mạc hầu họng đang bị viêm, gây bỏng rát thực quản, viêm loét dạ dày tá tràng và trào ngược dịch vị. Một số người còn tự ý nhỏ rượu tỏi trực tiếp vào hốc mũi để trị nghẹt mũi, đây là hành vi cực kỳ nguy hiểm có thể làm bỏng niêm mạc mũi, teo niêm mạc và mất khứu giác vĩnh viễn. Những người mắc bệnh gan, viêm loét dạ dày, huyết áp cao hoặc rối loạn đông máu tuyệt đối không nên tùy tiện sử dụng rượu tỏi.

Phương pháp chăm sóc khoa học giúp mau hồi phục khi bị cảm cúm

Để cơ thể nhanh chóng hồi phục khi mắc cảm cúm, người bệnh cần áp dụng các biện pháp chăm sóc khoa học đã được y học khuyến cáo. Đầu tiên, việc quan trọng nhất là dành thời gian nghỉ ngơi tại giường trong không gian thoáng khí, tránh làm việc quá sức để hệ miễn dịch tập trung năng lượng đối phó với virus. Hãy uống nhiều nước ấm, nước trái cây giàu vitamin C, nước oresol hoặc nước canh ấm để bù lại lượng nước bị hao hụt qua đường mồ hôi và hơi thở.

Người bệnh nên súc họng bằng nước muối sinh lý ấm nhiều lần trong ngày để làm sạch chất nhầy và dịu niêm mạc họng. Chế độ ăn uống cần ưu tiên các món mềm, dễ tiêu hóa như cháo gà, súp ấm có bổ sung hành, gừng và tỏi tươi nấu chín. Nếu sốt cao gây mệt mỏi, có thể sử dụng các thuốc hạ sốt giảm đau thông thường theo đúng hướng dẫn của nhân viên y tế. Trường hợp sốt cao liên tục không hạ, khó thở, tức ngực hoặc ho có đờm đặc, cần đến bệnh viện kiểm tra ngay.

Lưu ý an toàn

Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục kiến thức sức khỏe phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hoặc chỉ định điều trị y khoa. Tuyệt đối không tự ý nhỏ rượu tỏi vào mũi hoặc mắt vì có thể gây bỏng hoại tử niêm mạc. Người bệnh không được dùng rượu tỏi thay thế cho các loại thuốc được bác sĩ kê đơn. Nếu triệu chứng cảm cúm kéo dài trên 7 ngày hoặc có biểu hiện khó thở, sốt li bì, cần đến gặp bác sĩ chuyên khoa ngay lập tức.

Tóm tắt

Rượu tỏi chỉ nên xem là một phương pháp hỗ trợ dân gian mang tính tham khảo, hoàn toàn không thể thay thế cho các biện pháp y khoa chính thống. Khi bị cảm cúm, điều quan trọng nhất là nghỉ ngơi, uống đủ nước và theo dõi sát sao tiến triển của cơ thể. Nếu xuất hiện các dấu hiệu trở nặng, người bệnh cần đến ngay cơ sở y tế để được thăm khám và xử trí kịp thời.