Uống rượu bia nhiều: Làm sao để hạn chế nguy cơ tổn thương gan?

Bảo vệ gan khi uống rượu bia là gì?

Sau khi uống, cồn được hấp thu nhanh vào máu qua dạ dày và ruột non, sau đó được vận chuyển thẳng đến gan. Tại đây, các enzyme trong tế bào gan sẽ xúc tác chuyển hóa ethanol thành acetaldehyde, một chất trung gian có độc tính rất cao đối với mô và tế bào. Tiếp theo, enzyme aldehyde dehydrogenase mới phân giải acetaldehyde thành acetate ít độc hơn để đào thải ra ngoài qua thận và phổi.

Tuy nhiên, khả năng chuyển hóa cồn của gan trong mỗi giờ có giới hạn nhất định. Nếu uống quá nhanh hoặc uống một lượng lớn cồn, nồng độ acetaldehyde trong máu sẽ tăng vọt, gây stress oxy hóa, hủy hoại màng tế bào gan và kích hoạt phản ứng viêm. Tình trạng này kéo dài dẫn đến thoái hóa mỡ gan, hoại tử tế bào gan và hình thành các mô sẹo xơ hóa không thể hồi phục.

Giảm thiểu lượng cồn và tần suất uống rượu bia

Cách duy nhất và hiệu quả nhất để ngăn ngừa tổn thương gan là giảm bớt lượng rượu bia nạp vào cơ thể. Tế bào gan không có khả năng tự miễn dịch trước độc tính của cồn, do đó lượng cồn nạp vào càng nhiều thì mức độ hủy hoại tế bào càng nghiêm trọng. Bạn nên chủ động xác định giới hạn uống an toàn cho bản thân, từ chối việc ép uống trong các buổi tiệc và tránh uống dồn dập trong thời gian ngắn.

Bên cạnh việc giảm lượng uống trong mỗi lần, bạn cần dành ra những khoảng thời gian nghỉ không uống rượu bia ít nhất hai đến ba ngày liên tiếp mỗi tuần. Khoảng nghỉ này tạo điều kiện thuận lợi cho các tế bào gan hồi phục, tái tạo năng lượng dự trữ và tự thanh thải các gốc tự do độc hại còn sót lại. Nếu duy trì thói quen uống liên tục mỗi ngày, gan sẽ rơi vào trạng thái quá tải triền miên và nhanh chóng suy giảm chức năng.

Ăn lót dạ trước khi uống và bổ sung nước lọc xen kẽ

Uống rượu bia khi bụng đói khiến cồn ngấm vào máu với tốc độ rất nhanh, làm tăng đột ngột nồng độ cồn và gây áp lực chuyển hóa tức thì lên tế bào gan. Để làm chậm quá trình này, bạn nên ăn một bữa nhẹ chứa tinh bột phức hợp, chất đạm hoặc chất béo lành mạnh trước khi bắt đầu uống. Thức ăn có mặt trong dạ dày sẽ giữ cồn lại lâu hơn, giúp gan có thêm thời gian xử lý từng phần nhỏ cồn chuyển tới.

Trong suốt buổi giao lưu, bạn nên duy trì thói quen nhâm nhi đồ ăn kèm và uống thêm nhiều ngụm nước lọc giữa các lần nâng ly. Nước lọc vừa giúp pha loãng nồng độ cồn trong ống tiêu hóa, vừa bù lại lượng nước đã mất qua đường bài tiết, ngăn ngừa tình trạng mất nước và đau đầu. Thói quen uống chậm rãi kết hợp uống đủ nước giúp bảo vệ lớp niêm mạc dạ dày và giảm thiểu đáng kể gánh nặng lọc thải cho lá gan.

Tránh pha trộn rượu bia với nước ngọt có ga và thuốc giảm đau

Việc pha trộn rượu bia với nước ngọt có ga là sai lầm phổ biến khiến gan tổn thương nặng hơn. Khí carbonic trong nước ngọt có ga thúc đẩy dạ dày co bóp nhanh, làm tăng tốc độ hấp thu cồn vào máu khiến người uống nhanh say và gan bị quá tải đột ngột. Tương tự, nước tăng lực chứa caffeine che giấu cảm giác say, khiến người uống chủ quan nạp thêm nhiều rượu bia vượt quá ngưỡng chịu đựng của cơ thể.

Nguy hiểm hơn, nhiều người có thói quen uống thuốc giảm đau chứa hoạt chất paracetamol sau khi uống rượu để bớt nhức đầu. Khi gan đang bận chuyển hóa cồn và cạn kiệt chất chống oxy hóa glutathione, paracetamol sẽ tích tụ thành chất chuyển hóa độc hại NAPQI, trực tiếp hủy hoại tế bào gan và có thể dẫn đến suy gan cấp tính. Bạn tuyệt đối không tự ý dùng paracetamol cùng hoặc ngay sau khi uống rượu bia, mà nên nghỉ ngơi và uống nhiều nước ấm để cơ thể tự hồi phục.

Duy trì dinh dưỡng lành mạnh và kiểm tra chức năng gan định kỳ

Chế độ dinh dưỡng cân đối giúp cung cấp nguyên liệu cần thiết để tế bào gan tự sửa chữa và nâng cao khả năng chống độc. Bạn nên tăng cường các loại rau củ giàu chất chống oxy hóa như súp lơ xanh, cải bắp, cà rốt và trái cây giàu vitamin C để trung hòa các gốc tự do do cồn tạo ra. Đồng thời, cần hạn chế tối đa thực phẩm nhiều dầu mỡ chiên xào, phủ tạng động vật và đồ ngọt nhân tạo nhằm tránh nguy cơ gan nhiễm mỡ phối hợp.

Tổn thương gan do rượu bia thường tiến triển âm thầm mà không gây đau đớn ở giai đoạn sớm. Do đó, người thường xuyên uống rượu bia nên chủ động thăm khám sức khỏe định kỳ mỗi 6 tháng. Các xét nghiệm men gan như AST, ALT, GGT cùng với kỹ thuật siêu âm ổ bụng sẽ giúp phát hiện sớm tình trạng viêm gan, ứ mỡ hoặc xơ hóa tiềm ẩn, từ đó bác sĩ sẽ đưa ra hướng tư vấn y khoa phù hợp trước khi gan bị tổn thương nặng.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết nhằm mục đích cung cấp kiến thức sức khỏe phổ thông, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của nhân viên y tế. Không có bất kỳ biện pháp nào có thể bảo vệ gan an toàn nếu người bệnh tiếp tục lạm dụng rượu bia thường xuyên. Những người đã mắc viêm gan B, viêm gan C hoặc suy giảm chức năng gan cần kiêng cồn tuyệt đối. Nếu xuất hiện các dấu hiệu như vàng da, vàng mắt, đau tức vùng hạ sườn phải hoặc nước tiểu sẫm màu, người bệnh cần đi khám chuyên khoa tiêu hóa gan mật ngay để được điều trị kịp thời.

Tóm tắt

Gan là cơ quan chịu ảnh hưởng nặng nề nhất khi bạn dung nạp cồn. Kiểm soát lượng rượu bia uống vào, ăn uống đầy đủ trước khi uống và không tự ý dùng thuốc bừa bãi là những cách thiết thực giúp giảm thiểu gánh nặng cho gan. Việc chủ động khám định kỳ và thay đổi lối sống lành mạnh chính là biện pháp tốt nhất để bảo vệ lá gan luôn khỏe mạnh lâu dài.