Uống mầm đậu nành có gây ung thư không và những lưu ý khi sử dụng

Uống mầm đậu nành có gây ung thư không?

Mầm đậu nành là hạt đậu tương được kích thích nảy mầm trong điều kiện độ ẩm và nhiệt độ thích hợp. Quá trình nảy mầm giúp làm gia tăng hàm lượng dinh dưỡng, vitamin, khoáng chất và đặc biệt là hoạt chất isoflavone so với hạt đậu nành khô ban đầu.

Isoflavone được xếp vào nhóm phytoestrogen, tức hợp chất có nguồn gốc thực vật sở hữu cấu trúc hóa học tương tự hormone estrogen của động vật có vú nhưng hoạt tính sinh học nhẹ hơn hàng trăm đến hàng nghìn lần. Trong dinh dưỡng học, mầm đậu nành được xem là nguồn cung cấp đạm thực vật chất lượng cao, chất xơ hòa tan cùng các chất chống oxy hóa hỗ trợ giảm cholesterol máu và cải thiện các triệu chứng khó chịu giai đoạn mãn kinh. Do sự tương đồng về tên gọi với estrogen nội sinh, sản phẩm này thường xuyên phải đối mặt với các giả thuyết chưa chính xác về nguy cơ gây ung thư.

Cơ chế hoạt động của isoflavone và nguồn gốc của những hiểu lầm

Lo ngại về nguy cơ ung thư xuất phát từ việc mầm đậu nành chứa hàm lượng lớn isoflavone, một hợp chất thuộc nhóm phytoestrogen hay estrogen thực vật. Do cấu trúc phân tử của isoflavone có nét tương đồng với hormone estrogen trong cơ thể người, nhiều người lầm tưởng rằng chất này sẽ làm tăng nồng độ nội tiết tố nữ quá mức, từ đó kích thích tế bào ung thư phụ thuộc hormone như ung thư vú hay ung thư nội mạc tử cung phát triển.

Tuy nhiên, về mặt dược lý học, isoflavone gắn kết vào các thụ thể estrogen tế bào với ái lực yếu hơn rất nhiều lần so với estrogen nội sinh. Ngoài ra, isoflavone có xu hướng ưu tiên gắn vào thụ thể beta thay vì thụ thể alpha vốn liên quan đến sự tăng sinh tế bào ác tính. Khi liên kết với thụ thể, hợp chất này còn có thể cạnh tranh vị trí gắn với estrogen tự nhiên, từ đó tạo ra tác dụng điều hòa cân bằng nội tiết chứ không đơn thuần làm tăng hoạt tính estrogen.

Bằng chứng khoa học về mối liên hệ giữa đậu nành và ung thư

Nhiều nghiên cứu dịch tễ học quy mô lớn tại các quốc gia châu Á, nơi người dân có thói quen tiêu thụ đậu nành thường xuyên từ lâu đời, đã ghi nhận tỷ lệ mắc ung thư vú ở nhóm này không hề cao hơn, thậm chí còn thấp hơn so với các khu vực tiêu thụ ít. Việc hấp thu phytoestrogen từ chế độ ăn uống tự nhiên giúp hỗ trợ chống oxy hóa và bảo vệ hệ tim mạch.

Đối với những người từng điều trị ung thư vú, các tổ chức y tế quốc tế cũng nhận định rằng việc tiêu thụ đậu nành ở mức độ vừa phải từ bữa ăn hàng ngày là an toàn, không làm tăng nguy cơ tái phát bệnh. Một số quan sát còn cho thấy chế độ ăn giàu dinh dưỡng thực vật bao gồm các loại đậu có thể cải thiện chất lượng sống và hỗ trợ sức khỏe tổng thể sau điều trị. Do đó, quan điểm cho rằng uống mầm đậu nành dẫn đến ung thư là không có cơ sở xác thực.

Hướng dẫn sử dụng mầm đậu nành an toàn và hiệu quả

Để tận dụng tối đa giá trị dinh dưỡng của mầm đậu nành mà không gây gánh nặng chuyển hóa, người dùng nên ưu tiên các nguồn thực phẩm toàn phần như đậu nành nguyên hạt, sữa đậu nành tươi, đậu phụ hoặc bột mầm đậu nành tự nhiên chế biến hợp vệ sinh. Lượng dùng hợp lý cho một người trưởng thành tương đương khoảng một đến hai ly sữa đậu nành hoặc khoảng một phần đậu phụ mỗi ngày.

Không nên tự ý sử dụng các loại viên uống bổ sung isoflavone liều cao trong thời gian dài mà không có hướng dẫn từ nhân viên y tế. Khi mua các sản phẩm dạng bột mầm đậu nành thương mại, cần chú ý chọn thương hiệu uy tín, có kiểm định về vi sinh và độc tố nấm mốc nhằm tránh các tác hại tiêu hóa do bảo quản không đúng cách.

Lưu ý an toàn

Dù mầm đậu nành an toàn cho đa số mọi người, những người có bệnh lý tuyến giáp cần đảm bảo cung cấp đủ i-ốt trong khẩu phần nếu dùng đậu nành thường xuyên. Phụ nữ đang điều trị ung thư vú thụ thể hormone dương tính hoặc đang dùng thuốc kháng estrogen cần tham khảo trực tiếp bác sĩ điều trị trước khi dùng bất kỳ sản phẩm cô đặc nào. Tuyệt đối không xem mầm đậu nành là thuốc điều trị bệnh hoặc thay thế cho các liệu pháp y khoa được chỉ định.

Tóm tắt

Tóm lại, việc sử dụng các sản phẩm từ mầm đậu nành ở mức độ thực phẩm tự nhiên hoàn toàn không phải là nguyên nhân gây ung thư. Hiểu đúng về bản chất của phytoestrogen giúp phụ nữ giải tỏa tâm lý lo âu và tận dụng được các lợi ích sức khỏe từ loại hạt này. Tuy nhiên, người có tiền sử bệnh lý nội tiết hoặc u nhạy cảm hormone vẫn nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi dùng bất kỳ chế phẩm bổ sung đậm đặc nào.