Uống hà thủ ô có nóng không và những lưu ý khi sử dụng

Uống hà thủ ô có nóng không là gì?

Theo các tài liệu y học cổ truyền, hà thủ ô đỏ có vị đắng, ngọt, chát và tính hơi ấm, quy vào hai kinh can và thận. Vị đắng giúp tiết nhiệt, vị ngọt giúp bổ dưỡng, vị chát giúp thu liễm, còn tính hơi ấm giúp trợ dương ích khí. Do mang tính ấm nhẹ chứ không phải tính đại nhiệt, bản thân hà thủ ô chế đạt chuẩn không gây nóng dữ dội cho cơ thể nếu được dùng với liều lượng phù hợp.

Tuy nhiên, trong hà thủ ô tươi hoặc hà thủ ô chưa qua chế biến đúng quy trình có chứa các hợp chất anthraquinone và tannin với hàm lượng đáng kể. Những chất này khi đi vào đường tiêu hóa có thể gây kích ứng niêm mạc ruột, làm tăng nhu động ruột quá mức hoặc ngược lại gây táo kết, đầy trướng, sinh nhiệt nếu gan và thận phải làm việc quá tải để chuyển hóa. Do đó, hiện tượng nóng khi dùng hà thủ ô phần lớn liên quan đến cách chế biến và cơ địa người dùng chứ không phải do bản chất thảo dược mang tính nóng gay gắt.

Nguyên nhân gây ra cảm giác nóng trong khi uống hà thủ ô

Cảm giác bứt rứt, nổi mụn hoặc táo bón sau khi uống hà thủ ô thường bắt nguồn từ việc sử dụng hà thủ ô sống chưa qua chế biến kỹ. Trong hà thủ ô sống có chứa hàm lượng anthraquinone tự do tương đối cao, dễ kích thích đường tiêu hóa và gây rối loạn bài tiết. Bên cạnh đó, việc chọn mua dược liệu không rõ nguồn gốc, bị ẩm mốc hoặc sấy tẩm phụ gia kém chất lượng cũng khiến gan quá tải, làm phát sinh các triệu chứng khó chịu tương tự như chứng nóng trong mà dân gian thường gọi.

Một nguyên nhân khác đến từ sự không tương thích giữa dược liệu và thể tạng người dùng. Những người có cơ địa âm hư hỏa vượng, nội nhiệt sẵn có nếu dùng hà thủ ô đơn độc với liều lượng cao trong thời gian dài sẽ dễ làm hỏa khí vượng thêm. Ngoài ra, việc kết hợp hà thủ ô với các gia vị cay nóng như ớt, tiêu, tỏi gừng hoặc uống thiếu nước trong ngày cũng làm tăng cảm giác khô họng, khát nước và nổi mụn nhọt ngoài da.

Sự khác biệt giữa hà thủ ô sống và hà thủ ô chế đỗ đen

Trong y học cổ truyền, việc chế biến hà thủ ô đỏ cùng đậu đen theo phương pháp cửu chưng cửu sái là bước bắt buộc để loại bỏ tạp chất và giảm bớt tính chát của dược liệu. Quá trình chế biến công phu này giúp chuyển hóa các dẫn xuất anthraquinone tự do thành dạng liên kết, giảm kích thích niêm mạc ruột và chuyển tính vị của thảo dược về trạng thái bình hòa hơn, vừa nâng cao tác dụng dưỡng huyết ích tinh vừa hạn chế tối đa nguy cơ sinh nhiệt.

Khi sử dụng dạng hà thủ ô đã qua bào chế đúng quy chuẩn, dược liệu phát huy tác dụng bồi bổ tạng can và tạng thận một cách êm dịu, hỗ trợ làm đen râu tóc, cải thiện tình trạng suy nhược cơ thể và giúp lưu thông khí huyết. Nhờ đó, người dùng sẽ không còn gặp phải tình trạng cồn cào ruột gan, táo bón hay mẩn ngứa khó chịu như khi vô tình uống phải hà thủ ô chưa chế biến chuẩn mực.

Cách sử dụng hà thủ ô an toàn và hạn chế cảm giác nóng

Để sử dụng hà thủ ô vừa mang lại hiệu quả bồi bổ vừa tránh được cảm giác khó chịu do nhiệt, người dùng cần ưu tiên chọn sản phẩm hà thủ ô chế có kiểm định chất lượng rõ ràng. Tuyệt đối không tự ý đào rễ tươi về phơi khô rồi sắc uống hoặc ngâm rượu khi chưa qua công đoạn ngâm nước vo gạo và nấu cùng nước đậu đen nhiều lần để khử độc tính.

Liều lượng và thời gian sử dụng phải được cân nhắc dựa trên thể trạng, độ tuổi và mục đích cải thiện sức khỏe của từng cá nhân. Không nên lạm dụng vị thuốc này kéo dài liên tục nhiều tháng mà không có sự theo dõi y tế. Trong chế độ ăn uống hàng ngày, người đang dùng hà thủ ô nên bổ sung nhiều nước lọc, tăng cường rau xanh, trái cây tươi mát và hạn chế các món chiên xào nhiều dầu mỡ, đồ ăn cay nóng hoặc rượu bia để hỗ trợ gan chuyển hóa tốt nhất.

Lưu ý an toàn

Một số nghiên cứu y học ghi nhận việc lạm dụng hà thủ ô không rõ nguồn gốc hoặc dùng kéo dài có thể gây độc cho gan. Người dùng cần ngưng sử dụng ngay và đến cơ sở y tế nếu xuất hiện các dấu hiệu như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, mệt mỏi bất thường, buồn nôn hoặc chán ăn. Phụ nữ có thai, người chuẩn bị phẫu thuật và bệnh nhân mắc bệnh gan mạn tính cần tham vấn bác sĩ chuyên khoa trước khi dùng.

Tóm tắt

Hà thủ ô là vị thuốc quý nhưng cần dùng đúng dạng bào chế và phù hợp thể trạng để tránh cảm giác nóng trong cũng như tác dụng phụ ngoài ý muốn. Người dùng không nên tự ý thu hái, tự chế biến hoặc lạm dụng kéo dài. Hãy tham khảo ý kiến bác sĩ y học cổ truyền để được đánh giá sức khỏe và hướng dẫn sử dụng an toàn, hiệu quả.