Uống đông trùng hạ thảo có gây mất ngủ không và cách dùng hợp lý

Uống đông trùng hạ thảo có mất ngủ không?

Đông trùng hạ thảo, bao gồm Cordyceps sinensis tự nhiên và Cordyceps militaris nuôi cấy, chứa nhiều hoạt chất sinh học đáng chú ý như adenosine, cordycepin, polysaccharide cùng các acid amin thiết yếu. Trong y học cổ truyền và nghiên cứu dược lý hiện đại, vị dược liệu này được biết đến với công dụng tăng cường chuyển hóa năng lượng tế bào, hỗ trợ chức năng hô hấp và nâng cao khả năng hồi phục của cơ thể sau giai đoạn mệt mỏi kéo dài.

Nhờ thành phần adenosine, đông trùng hạ thảo trên lý thuyết có tác dụng hỗ trợ thư giãn hệ thần kinh trung ương và điều hòa chu kỳ thức ngủ sinh lý. Dù vậy, tác động gia tăng sản sinh ATP (adenosine triphosphate) – nguồn năng lượng chính của tế bào – lại giúp cơ thể cảm thấy khỏe khoắn, tràn đầy sinh lực. Nếu sự gia tăng năng lượng này diễn ra vào buổi tối muộn, trạng thái tỉnh táo có thể vô tình làm chậm quá trình thư giãn tự nhiên, khiến một số người cảm thấy bồn chồn và khó đi vào giấc ngủ.

Lý do một số người bị mất ngủ khi dùng đông trùng hạ thảo

Hiện tượng mất ngủ hoặc khó ngủ sau khi uống đông trùng hạ thảo chủ yếu bắt nguồn từ thói quen sử dụng chưa phù hợp hơn là do độc tính hay tác dụng phụ cố hữu của thảo dược. Nguyên nhân phổ biến nhất là việc dùng sản phẩm quá gần giờ đi ngủ ban đêm. Khi các hoạt chất thúc đẩy tuần hoàn máu và kích thích chuyển hóa tế bào bắt đầu phát huy tác dụng, nhịp tim và hoạt động trao đổi chất có thể tăng nhẹ, làm cơ thể rơi vào trạng thái tỉnh táo tương tự như sau khi tập thể dục nhẹ.

Bên cạnh đó, việc lạm dụng liều lượng vượt quá mức khuyến cáo trên nhãn sản phẩm cũng dễ gây kích thích hệ thần kinh trung ương. Một yếu tố khác không thể bỏ qua là các sản phẩm chế biến sẵn như trà thảo mộc, nước uống đóng chai hoặc viên nang phối hợp đôi khi có thêm nhân sâm, hồng sâm hoặc một lượng nhỏ đường và phụ liệu. Những thành phần bổ khí, kích hoạt năng lượng này khi cộng hưởng sẽ làm tăng mức độ tỉnh táo, từ đó cản trở giấc ngủ tự nhiên của người sử dụng.

Tác động của hoạt chất adenosine đến giấc ngủ và năng lượng

Adenosine là một phân tử điều hòa thần kinh tự nhiên có trong cơ thể người, đóng vai trò tạo ra áp lực giấc ngủ sinh lý sau một ngày hoạt động mệt mỏi. Trong đông trùng hạ thảo, hàm lượng adenosine dồi dào được ghi nhận có khả năng gắn kết với các thụ thể thần kinh, hỗ trợ làm dịu căng thẳng tâm lý, giảm hồi hộp và hỗ trợ cải thiện chất lượng giấc ngủ ở những người thường xuyên lo âu, suy nhược cơ thể.

Tuy nhiên, cơ chế tác động của đông trùng hạ thảo mang tính điều hòa hai chiều. Song song với việc thư giãn thần kinh, các nucleoside và polysaccharide trong dược liệu còn hỗ trợ ty thể tối ưu hóa việc sử dụng oxy, thúc đẩy tổng hợp năng lượng tế bào ATP. Sự gia tăng sinh lực này rất có lợi vào ban ngày giúp xua tan cảm giác mệt mỏi uể oải, nhưng nếu cơ thể chưa kịp giải phóng năng lượng dư thừa trước khi lên giường, người dùng có thể cảm thấy trằn trọc, tim đập nhanh nhẹ hoặc khó chìm sâu vào giấc ngủ.

Thời điểm và cách sử dụng đông trùng hạ thảo để ngủ ngon hơn

Để hạn chế tối đa nguy cơ rối loạn giấc ngủ và phát huy tối ưu công dụng bồi bổ, thời điểm sử dụng đông trùng hạ thảo đóng vai trò quyết định. Các chuyên gia y tế khuyến cáo người dùng nên uống đông trùng hạ thảo vào buổi sáng sớm hoặc đầu giờ chiều, khoảng 30 phút trước bữa ăn hoặc 1 giờ sau khi ăn. Đây là khoảng thời gian cơ thể hấp thu dưỡng chất tốt nhất và cần nhiều năng lượng cho các hoạt động thể chất lẫn trí óc suốt cả ngày.

Người sử dụng nên tránh uống đông trùng hạ thảo sau 17 hoặc 18 giờ tối, đặc biệt là trong vòng 3 đến 4 tiếng trước lúc đi ngủ. Với người mới bắt đầu dùng, nên khởi đầu với liều lượng thấp theo hướng dẫn của nhà sản xuất để cơ thể làm quen dần, sau đó mới duy trì ở liều tiêu chuẩn. Khi dùng các dạng ngâm mật ong, sắc nước uống hay viên nang mềm, cần tuân thủ đúng liều lượng chỉ định, tránh tâm lý nôn nóng muốn bồi bổ nhanh mà dùng dồn dập nhiều lần trong ngày.

Những đối tượng cần thận trọng khi dùng đông trùng hạ thảo

Mặc dù đông trùng hạ thảo là vị thuốc bổ lành tính, không phải ai cũng phù hợp để sử dụng tùy tiện. Những người có tiền sử mất ngủ kinh niên, rối loạn lo âu nặng hoặc chứng khó ngủ do can hỏa vượng theo y học cổ truyền cần đặc biệt cẩn trọng, bởi việc bổ sung năng lượng không đúng lúc có thể khiến triệu chứng mất ngủ thêm trầm trọng. Người đang chuẩn bị phẫu thuật hoặc có bệnh lý rối loạn đông máu cũng cần tham khảo ý kiến bác sĩ do dược liệu này có thể ảnh hưởng nhẹ đến quá trình ngưng tập tiểu cầu.

Ngoài ra, phụ nữ mang thai, phụ nữ đang cho con bú và trẻ nhỏ dưới 5 tuổi không nên tự ý dùng đông trùng hạ thảo khi chưa có chỉ định chuyên môn. Những người mắc các bệnh tự miễn như lupus ban đỏ hệ thống, viêm khớp dạng thấp, đa xơ cứng cũng cần thận trọng vì các hoạt chất kích thích miễn dịch trong đông trùng hạ thảo có thể làm các phản ứng tự miễn bùng phát mạnh hơn.

Lưu ý an toàn

Đông trùng hạ thảo là sản phẩm hỗ trợ bồi bổ sức khỏe, không có tác dụng thay thế thuốc điều trị bệnh hoặc các thuốc an thần kê đơn. Người tiêu dùng cần lựa chọn sản phẩm có nguồn gốc xuất xứ rõ ràng, kiểm định hàm lượng hoạt chất đạt tiêu chuẩn để tránh tạp chất hoặc chất bảo quản độc hại. Nếu sau khi dùng xuất hiện các triệu chứng bất thường như mất ngủ kéo dài, bồn chồn lo âu, tim đập nhanh hoặc dị ứng phát ban, cần ngừng sử dụng ngay và tham khảo ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn.

Tóm tắt

Tóm lại, đông trùng hạ thảo không trực tiếp gây mất ngủ nếu được sử dụng đúng cách và đúng liều lượng. Tình trạng khó ngủ chủ yếu xảy ra khi dùng quá muộn vào buổi tối hoặc dùng quá liều. Bằng việc điều chỉnh thời điểm uống vào buổi sáng hoặc đầu giờ chiều và tuân thủ khuyến cáo y khoa, bạn hoàn toàn có thể yên tâm tận hưởng lợi ích tăng cường sinh lực và duy trì giấc ngủ trọn vẹn mỗi đêm.