Uốn ván có sốt không và những dấu hiệu điển hình cần lưu ý

Uốn ván có sốt không là gì?

Bệnh uốn ván là một bệnh truyền nhiễm cấp tính rất nguy hiểm do độc tố tetanospasmin của vi khuẩn Clostridium tetani gây ra. Bào tử của vi khuẩn uốn ván tồn tại rất phổ biến trong đất, bụi bẩn, phân súc vật và các vật dụng kim loại bị hoen rỉ. Khi cơ thể có vết thương hở, đặc biệt là các vết thương sâu, kín miệng hoặc nhiễm nhiều dị vật bẩn, bào tử vi khuẩn sẽ có điều kiện yếm khí lý tưởng để phát triển và sinh sôi.

Độc tố thần kinh do vi khuẩn tiết ra sẽ xâm nhập vào hệ tuần hoàn và gắn chặt vào các tế bào thần kinh vận động. Độc tố ngăn chặn việc giải phóng các chất dẫn truyền thần kinh ức chế, dẫn đến hiện tượng các cơ co thắt liên tục và mất kiểm soát. Đây là một tình trạng cấp cứu y khoa nghiêm trọng với tỷ lệ tử vong cao nếu không được theo dõi và can thiệp kịp thời tại các bệnh viện có đầy đủ phương tiện hồi sức tích cực.

Bệnh uốn ván có gây sốt hay không

Người mắc bệnh uốn ván hoàn toàn có thể bị sốt, tuy nhiên sốt không phải là triệu chứng xuất hiện ngay từ đầu và cũng không phải là tiêu chuẩn duy nhất để chẩn đoán bệnh. Trong giai đoạn ủ bệnh và khởi phát sớm, người bệnh thường chưa có biểu hiện sốt rõ rệt. Thân nhiệt thường duy trì ở mức bình thường hoặc chỉ ấm nhẹ, khiến nhiều người lầm tưởng vết thương không bị nhiễm trùng uốn ván.

Sốt trong bệnh uốn ván thường xuất hiện khi các cơn co cứng cơ đã lan rộng hoặc bệnh chuyển sang giai đoạn nặng. Nguyên nhân gây sốt chủ yếu bắt nguồn từ tình trạng hoạt động quá mức của các nhóm cơ bắp, khiến cơ thể sinh nhiệt lượng rất lớn. Đồng thời, độc tố uốn ván tác động lên hệ thần kinh thực vật gây rối loạn điều hòa thân nhiệt, làm huyết áp dao động, tim đập nhanh và đổ mồ hôi nhiều. Ngoài ra, tình trạng sốt cao có thể do bội nhiễm vi khuẩn khác tại vị trí vết thương hoặc biến chứng viêm phổi trong quá trình điều trị.

Các triệu chứng đặc trưng thường gặp của bệnh uốn ván

Triệu chứng điển hình và xuất hiện sớm nhất của bệnh uốn ván là tình trạng co cứng cơ nhai, hay còn gọi là cứng hàm. Người bệnh cảm thấy mỏi quai hàm, khó mở to miệng khi nói chuyện hoặc ăn uống. Ngay sau đó, sự co thắt lan đến các cơ mặt tạo nên nét mặt đặc trưng gọi là vẻ mặt cười nhăn hoặc nét mặt đau đớn, đồng thời xuất hiện tình trạng khó nuốt hoặc nghẹn khi uống nước.

Khi độc tố tiếp tục lan tỏa, sự co cứng sẽ ảnh hưởng đến các cơ cổ, cơ lưng, cơ bụng và tứ chi. Cơ bụng của người bệnh trở nên cứng như gỗ, lưng có thể uốn cong ngược ra sau theo tư thế ưỡn người đặc trưng. Đi kèm với co cứng cơ liên tục là các cơn co giật kịch phát xuất hiện đột ngột. Những cơn co thắt này dễ dàng bị kích hoạt bởi các yếu tố bên ngoài rất nhỏ như tiếng động lớn, ánh sáng mạnh hoặc sự chạm nhẹ vào da. Trong cơn co giật, người bệnh hoàn toàn tỉnh táo nên cảm nhận trọn vẹn sự đau đớn dữ dội.

Thời gian ủ bệnh và những yếu tố ảnh hưởng

Thời gian ủ bệnh của uốn ván thường dao động từ vài ngày đến vài tuần, trung bình phổ biến trong khoảng 7 đến 10 ngày sau khi tiếp nhận vết thương. Tuy nhiên, khoảng thời gian này có thể thay đổi tùy thuộc vào vị trí của vết thương trên cơ thể và mức độ nhiễm bẩn của bào tử vi khuẩn. Vết thương càng gần hệ thần kinh trung ương như vùng đầu, mặt hoặc cổ thì thời gian ủ bệnh thường càng ngắn.

Độ dài của thời gian ủ bệnh mang ý nghĩa tiên lượng rất quan trọng trong y khoa. Những trường hợp có thời gian ủ bệnh ngắn dưới một tuần thường diễn biến nhanh và có mức độ bệnh nặng hơn. Ngược lại, nếu thời gian từ lúc bị thương đến khi xuất hiện triệu chứng đầu tiên kéo dài hơn hai tuần, bệnh có xu hướng tiến triển chậm hơn. Do thời gian ủ bệnh diễn ra âm thầm không có dấu hiệu báo trước, việc theo dõi sát sao mọi tổn thương trên da là điều vô cùng cần thiết.

Xử trí ban đầu và phòng ngừa bệnh uốn ván đúng cách

Khi gặp bất kỳ vết thương hở nào, bước đầu tiên và quan trọng nhất là phải rửa sạch vết thương dưới vòi nước sạch đang chảy cùng với xà phòng dịu nhẹ để loại bỏ đất cát và dị vật. Không nên nặn bóp mạnh, không tự ý đắp các loại lá cây, thuốc bột hay thảo dược không rõ nguồn gốc lên vết thương vì hành động này có thể tạo môi trường yếm khí thuận lợi cho vi khuẩn uốn ván sinh sôi.

Sau khi làm sạch cơ bản, người bị thương cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được bác sĩ đánh giá mức độ rủi ro. Biện pháp phòng ngừa uốn ván hiệu quả và an toàn nhất hiện nay là tiêm chủng vắc xin uốn ván đầy đủ theo lịch khuyến cáo. Đối với các vết thương có nguy cơ cao, bác sĩ có thể chỉ định tiêm huyết thanh kháng độc tố uốn ván kết hợp tiêm nhắc lại vắc xin nhằm tạo miễn dịch bảo vệ kịp thời. Duy trì lịch tiêm nhắc lại định kỳ mười năm một lần là cách tốt nhất để bảo vệ cơ thể trước căn bệnh nguy hiểm này.

Lưu ý an toàn

Uốn ván là một bệnh lý nhiễm độc thần kinh tối cấp, không thể tự điều trị tại nhà bằng các phương pháp dân gian hay tự mua thuốc kháng sinh. Khi phát hiện các dấu hiệu cứng hàm, khó nuốt hoặc vết thương có dấu hiệu hoại tử, người bệnh cần được chuyển ngay đến bệnh viện có chuyên khoa hồi sức cấp cứu. Thông tin trong bài viết chỉ mang tính chất tham khảo giáo dục sức khỏe cộng đồng, không thay thế cho việc chẩn đoán và phác đồ điều trị của nhân viên y tế chuyên khoa.

Tóm tắt

Sốt có thể xuất hiện trong bệnh uốn ván nhưng thường là dấu hiệu đi kèm tình trạng co cơ dữ dội hoặc biến chứng nặng. Nhận biết sớm triệu chứng cứng hàm và chủ động tiêm ngừa vắc xin ngay sau khi bị thương là biện pháp hữu hiệu nhất giúp bảo vệ tính mạng trước căn bệnh nguy hiểm này.