Ung thư thực quản có nên mổ không và những điều cần cân nhắc

Ung thư thực quản có nên mổ không?

Ung thư thực quản xuất phát từ các tế bào lót bên trong lòng thực quản, cơ quan hình ống nối từ họng xuống dạ dày để vận chuyển thức ăn. Hai loại ung thư thực quản phổ biến nhất là ung thư biểu mô vảy và ung thư biểu mô tuyến. Đây là bệnh lý ác tính tiến triển âm thầm, khi được phát hiện khối u có thể đã xâm lấn qua các lớp thành thực quản hoặc di căn hạch lympho lân cận. Phẫu thuật cắt thực quản nhằm loại bỏ toàn bộ hoặc một phần đoạn thực quản chứa khối u cùng với các hạch bạch huyết xung quanh, sau đó tái tạo đường tiêu hóa thường bằng ống dạ dày hoặc đoạn ruột. Do thực quản nằm sâu trong lồng ngực và tiếp giáp nhiều cơ quan trọng yếu như tim, phổi, khí phế quản và các mạch máu lớn, can thiệp ngoại khoa ở cơ quan này luôn là đại phẫu đòi hỏi trình độ chuyên môn cao cùng sự chuẩn bị toàn diện về thể trạng của người bệnh.

Những trường hợp người bệnh ung thư thực quản thường được chỉ định mổ

Chỉ định phẫu thuật ung thư thực quản phụ thuộc chủ yếu vào giai đoạn lâm sàng của khối u và khả năng chịu đựng cuộc phẫu thuật của người bệnh. Ở giai đoạn rất sớm khi tổn thương mới khu trú ở lớp niêm mạc, bác sĩ có thể cân nhắc cắt tách dưới niêm mạc qua nội soi đường tiêu hóa mà chưa cần mổ mở hay mổ nội soi cắt thực quản. Đối với giai đoạn tiến triển tại chỗ tại vùng còn khả năng cắt bỏ, phẫu thuật thường là một phần của phác đồ đa mô thức, có thể thực hiện sau khi người bệnh đã được hóa xạ trị tiền phẫu để làm thu nhỏ khối u và giảm giai đoạn bệnh.

Ngược lại, nếu khối u đã xâm lấn sâu không thể bóc tách an toàn khỏi các cấu trúc xung quanh như động mạch chủ, khí quản hoặc đã di căn xa đến các cơ quan như gan, phổi, xương thì phẫu thuật triệt căn không còn là lựa chọn ưu tiên. Thay vào đó, mục tiêu điều trị sẽ chuyển sang chăm sóc giảm nhẹ, đặt stent thực quản để giải quyết tắc nghẽn đường ăn uống, kết hợp hóa trị hoặc liệu pháp toàn thân khác.

Lợi ích chính của phẫu thuật trong điều trị ung thư thực quản

Lợi ích lớn nhất của phẫu thuật là khả năng loại bỏ triệt để khối u nguyên phát cùng hệ thống hạch bạch huyết khu vực, mang lại cơ hội sống còn lâu dài và kiểm soát bệnh tối ưu cho người bệnh ở giai đoạn thích hợp. Khi kết hợp hài hòa trong phác đồ điều trị đa mô thức cùng hóa trị và xạ trị, phẫu thuật giúp làm giảm tỷ lệ tái phát bệnh tại chỗ và cải thiện đáng kể thời gian sống thêm toàn bộ.

Bên cạnh mục tiêu điều trị triệt căn, việc cắt bỏ đoạn thực quản bị chít hẹp và tái tạo lưu thông đường tiêu hóa còn giúp giải quyết căn bản triệu chứng nuốt nghẹn nghiêm trọng. Nhờ đó, người bệnh có thể khôi phục khả năng ăn uống bằng đường miệng, cải thiện tình trạng dinh dưỡng, giảm phụ thuộc vào mở thông dạ dày nuôi ăn và nâng cao chất lượng cuộc sống hàng ngày trong giai đoạn hồi phục sau mổ.

Những rủi ro và biến chứng cần cân nhắc trước khi phẫu thuật

Phẫu thuật cắt thực quản là một cuộc đại phẫu phức tạp, đòi hỏi thời gian mổ kéo dài và can thiệp qua cả lồng ngực, ổ bụng hoặc vùng cổ. Do đó, can thiệp này tiềm ẩn một số biến chứng sớm trong và sau mổ như chảy máu, nhiễm trùng vết mổ và đặc biệt là các biến chứng hô hấp như viêm phổi, xẹp phổi hoặc suy hô hấp. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây kéo dài thời gian nằm viện hồi sức sau mổ.

Một trong những biến chứng ngoại khoa đáng lo ngại nhất là bục rò miệng nối giữa đoạn thực quản còn lại và ống dạ dày tái tạo. Tình trạng rò có thể gây viêm trung thất hoặc viêm phúc mạc, đòi hỏi can thiệp y tế khẩn cấp và hồi sức tích cực. Ngoài ra, người bệnh có thể gặp phải các biến chứng như tổn thương dây thần kinh quặt ngược thanh quản gây khàn tiếng, tràn dịch dưỡng chấp màng phổi hoặc rối loạn nhịp tim sau mổ.

Những thay đổi chức năng tiêu hóa kéo dài sau mổ cắt thực quản

Sau phẫu thuật tái tạo thực quản, giải phẫu và sinh lý bình thường của đường tiêu hóa trên bị thay đổi vĩnh viễn. Dạ dày mới được kéo lên ngực hoặc cổ có dung tích nhỏ hơn và mất đi cơ thắt thực quản dưới, khiến người bệnh rất dễ gặp phải triệu chứng trào ngược dịch mật, dịch dạ dày hoặc cảm giác đầy tức sau khi ăn. Một số người bệnh có thể xuất hiện hội chứng dumping với biểu hiện chóng mặt, vã mồ hôi, tim đập nhanh và tiêu chảy sau bữa ăn chứa nhiều carbohydrate.

Để thích nghi với hệ tiêu hóa mới, người bệnh cần điều chỉnh lối sống lâu dài, chia nhỏ bữa ăn thành 5 đến 6 cữ mỗi ngày, ăn chậm nhai kỹ, tránh nằm ngay sau khi ăn và kê cao đầu giường khi ngủ. Đội ngũ dinh dưỡng lâm sàng sẽ phối hợp cùng bác sĩ ngoại khoa để hướng dẫn chế độ ăn từng bước, bù đắp vi chất dinh dưỡng và theo dõi cân nặng định kỳ.

Các yếu tố giúp bác sĩ đánh giá lợi ích và nguy cơ cho từng bệnh nhân

Để đưa ra quyết định người bệnh có nên mổ hay không, hội đồng hội chẩn đa chuyên khoa bao gồm bác sĩ ngoại tiêu hóa, bác sĩ ung bướu, chẩn đoán hình ảnh và gây mê hồi sức sẽ đánh giá tổng thể nhiều yếu tố. Đầu tiên là giai đoạn ung thư được xác định chính xác qua chụp cắt lớp vi tính, chụp cộng hưởng từ, nội soi siêu âm và chụp cắt lớp phát xạ positron nếu cần thiết.

Yếu tố quan trọng tiếp theo là tình trạng thể lực và chức năng các cơ quan của người bệnh. Bác sĩ sẽ tiến hành đo chức năng hô hấp, siêu âm tim, điện tâm đồ và đánh giá các bệnh lý nền đi kèm như đái tháo đường, tăng huyết áp hay bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính. Nếu nguy cơ phẫu thuật quá cao vượt trội so với khả năng mang lại lợi ích sống còn, các phương pháp điều trị thay thế như hóa xạ trị đồng thời triệt căn sẽ được ưu tiên lựa chọn.

Lưu ý an toàn

Quyết định can thiệp ngoại khoa ung thư thực quản luôn mang tính cá thể hóa cao độ và phụ thuộc vào kết quả thăm khám chuyên sâu. Người bệnh và thân nhân tuyệt đối không tự ý áp dụng kinh nghiệm của người khác, không bỏ lỡ thời gian điều trị vàng để tìm kiếm các phương thuốc truyền miệng chưa được kiểm chứng y khoa. Mọi kế hoạch phẫu thuật cần được thảo luận kỹ với bác sĩ chuyên khoa ngoại tiêu hóa và ung bướu để nắm bắt rõ ràng giữa mục tiêu điều trị và các khả năng phục hồi sau can thiệp.

Tóm tắt

Phẫu thuật ung thư thực quản mang lại cơ hội điều trị triệt căn quý giá cho người bệnh ở giai đoạn thích hợp nhưng cũng là một đại phẫu chứa đựng nhiều nguy cơ. Cân nhắc giữa lợi và hại đòi hỏi sự đánh giá toàn diện từ hội đồng y khoa đa chuyên khoa. Thảo luận cởi mở với bác sĩ điều trị sẽ giúp người bệnh chọn lựa phương án can thiệp an toàn và tối ưu nhất cho tình trạng của mình.