Người bệnh ung thư phổi bị phù chân nên xử trí thế nào?

Ung thư phổi bị phù chân là gì?

Hiện tượng phù chân ở người bệnh ung thư phổi xảy ra khi có sự mất cân bằng giữa áp lực giữ dịch trong mạch máu và áp lực thoát dịch ra mô kẽ, hoặc do cản trở đường dẫn lưu tuần hoàn. Người bệnh thường thấy bàn chân, mắt cá hoặc bắp chân to hơn bình thường, da căng bóng, khi ấn ngón tay vào vùng trước xương chày có thể để lại vết lõm lâu hồi phục.

Triệu chứng có thể xuất hiện ở một hoặc cả hai bên chân, diễn tiến từ từ hoặc đột ngột. Ở bệnh nhân ung thư, thể trạng và sức đề kháng thường suy giảm nên phù chân không chỉ gây khó khăn cho việc vận động, sinh hoạt mà còn tăng nguy cơ loét da và nhiễm trùng nếu không chăm sóc đúng cách. Bác sĩ cần thăm khám lâm sàng cùng xét nghiệm cận lâm sàng để tìm nguyên nhân cụ thể.

Các nguyên nhân thường gặp dẫn đến phù chân ở người bệnh ung thư phổi

Phù chân ở người bệnh ung thư phổi có thể do nhiều cơ chế bệnh sinh khác nhau. Một trong những nguyên nhân nghiêm trọng nhất là huyết khối tĩnh mạch sâu chi dưới, thường gây sưng đau đột ngột một bên chân do cục máu đông làm nghẽn mạch. Người mắc ung thư có nguy cơ tăng đông máu cao hơn bình thường do khối u và tình trạng ít vận động kéo dài.

Bên cạnh đó, suy dinh dưỡng và suy kiệt dẫn đến giảm nồng độ albumin trong huyết tương. Khi lượng đạm máu sút giảm, áp lực keo suy yếu khiến dịch thoát ra ngoài gian bào gây phù mềm hai bên chân. Ngoài ra, khối u di căn hạch ổ bụng gây chèn ép mạch máu lớn hoặc tác dụng phụ của các liệu pháp hóa trị, thuốc kháng sinh mạch và corticoid cũng có thể dẫn đến giữ muối nước và gây phù ngoại biên.

Hướng dẫn chăm sóc và hỗ trợ giảm phù chân tại nhà an toàn

Khi đã được bác sĩ thăm khám và loại trừ các nguyên nhân cấp tính nguy hiểm, người bệnh có thể áp dụng một số biện pháp chăm sóc để giảm bớt cảm giác căng tức. Người bệnh nên kê cao chân hơn mức tim khoảng mười lăm centimet khi nằm nghỉ nhằm hỗ trợ dịch tuần hoàn trở về trung tâm dễ dàng hơn.

Nếu thể trạng cho phép, việc thực hiện các động tác vận động nhẹ như xoay cổ chân, co duỗi bàn chân sẽ kích thích cơ bắp co bóp và cải thiện lưu thông máu tĩnh mạch. Trong khẩu phần ăn, gia đình cần giảm muối nêm nếm, tránh đồ hộp nhiều natri để hạn chế giữ nước. Đồng thời, cần giữ vệ sinh da chân sạch sẽ, lau khô kỹ các kẽ ngón và bôi kem dưỡng ẩm để phòng ngừa nứt nẻ, tránh đi giày tất quá chật.

Những điều cần thận trọng và không nên làm khi bị phù chân

Người nhà và bệnh nhân ung thư phổi cần thận trọng, tránh áp dụng các mẹo dân gian chưa được kiểm chứng khoa học. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc lợi tiểu về dùng vì việc dùng sai chỉ định có thể gây mất cân bằng điện giải nghiêm trọng, tụt huyết áp và ảnh hưởng xấu đến chức năng thận.

Đặc biệt, không xoa bóp hay bấm huyệt mạnh vào vùng bắp chân bị sưng đau. Nếu phù do huyết khối tĩnh mạch sâu, tác động lực mạnh có thể làm bong cục máu đông di chuyển lên phổi, gây thuyên tắc động mạch phổi nguy kịch. Ngoài ra, không tự ý ngâm chân nước quá nóng vì vùng da bị phù giảm cảm giác nhiệt, rất dễ dẫn đến bỏng rát, phồng rộp và nhiễm trùng mô mềm lan tỏa.

Dấu hiệu cảnh báo nguy hiểm cần đến bệnh viện kiểm tra ngay

Phù chân có thể là triệu chứng của biến chứng cấp tính đòi hỏi can thiệp y khoa khẩn cấp. Người nhà cần đưa bệnh nhân đến bệnh viện ngay nếu một bên chân sưng to đột ngột, kèm theo cảm giác đau nhức nhiều, bắp chân nóng đỏ và căng cứng khi chạm vào.

Đáng lưu ý hơn, nếu phù chân xuất hiện cùng các triệu chứng hô hấp như khó thở tăng dần, tức ngực, thở dốc khi nằm hoặc ho ra máu, đây có thể là dấu hiệu của thuyên tắc phổi hoặc suy tim cấp tính. Ngoài ra, khi người bệnh bị sốt cao, vùng da chân tấy đỏ loang rộng, chảy dịch hoặc xuất hiện vết loét trợt da, việc khám bác sĩ chuyên khoa ngay lập tức là bắt buộc để ngăn ngừa nhiễm trùng máu.

Lưu ý an toàn

Nội dung bài viết chỉ nhằm mục đích cung cấp thông tin thường thức, không thay thế cho chẩn đoán hay phác đồ điều trị của bác sĩ chuyên khoa ung bướu. Tình trạng bệnh và thể trạng của mỗi bệnh nhân ung thư phổi là khác nhau. Người bệnh tuyệt đối không tự ý ngưng thuốc điều trị, không tự dùng thuốc lợi tiểu hoặc đắp lá thuốc dân gian khi chưa có ý kiến của bác sĩ.

Tóm tắt

Phù chân ở bệnh nhân ung thư phổi là dấu hiệu cần được quan sát cẩn thận và đánh giá đúng chuyên môn y tế. Việc nhận biết sớm nguyên nhân, kết hợp tuân thủ phác đồ điều trị và thực hiện chăm sóc hỗ trợ khoa học tại nhà sẽ giúp người bệnh giảm nhẹ khó chịu, phòng tránh biến chứng và duy trì chất lượng sống tốt hơn.