Cảnh giác nguy cơ ung thư do nốt ruồi biến tính và di căn nhanh

Ung thư do nốt ruồi là gì?

Nốt ruồi là tập hợp các tế bào sắc tố xuất hiện phổ biến trên da của hầu hết mọi người và phần lớn đều lành tính suốt đời. Tuy nhiên, khi các tế bào hắc tố melanocyte chịu tác động của đột biến gen hoặc tổn thương kéo dài do tia tử ngoại, chúng có thể biến đổi ác tính tạo thành ung thư hắc tố.

Điểm đáng chú ý của ung thư hắc tố phát triển từ nốt ruồi là diễn tiến nhanh chóng. Khối u ác tính này có đặc tính xâm lấn sâu xuống các lớp mô dưới da ngay từ giai đoạn tổn thương bề mặt còn khá nhỏ. Nếu không được chẩn đoán và xử trí đúng thời điểm, tế bào ung thư sẽ lan truyền theo đường mạch máu và đường bạch huyết đến phổi, gan, não hoặc xương, gây khó khăn lớn cho việc can thiệp y khoa. Do đó, việc hiểu rõ đặc điểm của nốt ruồi ác tính đóng vai trò quyết định trong việc bảo vệ sức khỏe làn da.

Bản chất của nốt ruồi biến tính thành ung thư hắc tố

Nốt ruồi thông thường là các tổn thương sắc tố lành tính trên da, hình thành do sự tích tụ của các tế bào hắc tố melanocyte. Trong khi đó, ung thư hắc tố da hay melanoma là một dạng ung thư bắt nguồn từ chính các tế bào này. Khi xảy ra đột biến gen, các tế bào hắc tố phát triển mất kiểm soát và có thể xuất phát trực tiếp từ một nốt ruồi sẵn có hoặc xuất hiện như một đốm sắc tố mới trên da lành.

Khác với nhiều dạng tổn thương da khác, ung thư hắc tố có tính chất xâm lấn rất mạnh. Ngay cả khi tổn thương bề mặt còn nhỏ, các tế bào ung thư đã có thể xâm nhập sâu qua lớp trung bì của da, nhanh chóng đi vào hệ thống mao mạch máu và mạch bạch huyết, từ đó di căn sớm tới các hạch bạch huyết lân cận và các tạng ở xa.

Vì sao ung thư hắc tố có thể di căn nhanh chóng

Nguyên nhân khiến ung thư hắc tố có xu hướng lan rộng nhanh bắt nguồn từ nguồn gốc sinh học của tế bào hắc tố. Những tế bào này vốn có tính di động cao trong quá trình phát triển phôi thai. Khi bị ác tính hóa, chúng dễ dàng bứt tách khỏi khối mô ban đầu, phá vỡ màng đáy và thâm nhập vào các mạch dẫn.

Bên cạnh đó, vị trí tổn thương thường xuyên bị cọ xát hoặc tổn thương mạn tính cũng có thể làm tăng phản ứng viêm tại chỗ. Khi đã đi vào hệ tuần hoàn, tế bào ung thư hắc tố di chuyển nhanh chóng đến hạch vùng, phổi, gan, não và xương, khiến việc kiểm soát trở nên phức tạp nếu không được phát hiện từ giai đoạn khu trú tại chỗ.

Quy tắc ABCDE giúp nhận diện sớm nốt ruồi ác tính

Để nhận diện sớm nốt ruồi có nguy cơ ác tính, y khoa khuyến cáo áp dụng quy tắc ABCDE trong việc tự theo dõi da tại nhà.

Chữ A là Asymmetry, thể hiện tính bất đối xứng khi hai nửa của nốt ruồi không khớp nhau về hình dạng.

Chữ B là Border, chỉ đường viền mép nốt ruồi gồ ghề, mờ nhạt, răng cưa hoặc có khía rãnh bất thường.

Chữ C là Color, cảnh báo nốt ruồi có nhiều sắc thái màu loang lổ như nâu, đen, đỏ, trắng hoặc xanh lam trên cùng một tổn thương.

Chữ D là Diameter, đường kính của nốt ruồi lớn hơn khoảng 6 milimét, tương đương đầu tẩy bút chì.

Chữ E là Evolving, biểu thị sự tiến triển thay đổi rõ rệt về kích thước, hình dáng, màu sắc hoặc xuất hiện triệu chứng ngứa ngáy, đau rát, chảy dịch hoặc chảy máu.

Những yếu tố làm gia tăng nguy cơ ác tính hóa nốt ruồi

Tia cực tím từ ánh nắng mặt trời hoặc các thiết bị nhuộm da nhân tạo là yếu tố môi trường hàng đầu gây đột biến tế bào da dẫn đến ung thư hắc tố. Những người thường xuyên tiếp xúc với nắng gắt, từng bị cháy nắng phồng rộp da lúc nhỏ hoặc làm việc ngoài trời kéo dài có nguy cơ cao hơn đáng kể.

Ngoài ra, những người sở hữu làn da trắng sáng, dễ bắt nắng, có nhiều tàn nhang, cơ thể có trên 50 nốt ruồi thông thường hoặc có các nốt ruồi loạn sản kích thước lớn cần đặc biệt cảnh giác. Tiền sử gia đình có người thân trực hệ từng mắc ung thư hắc tố hoặc người có hội chứng suy giảm miễn dịch cũng thuộc nhóm đối tượng có nguy cơ cao mắc bệnh.

Cách theo dõi và bảo vệ làn da chủ động

Chủ động bảo vệ da là cách hiệu quả nhất để phòng tránh các biến đổi ác tính. Việc tạo thói quen sử dụng kem chống nắng phổ rộng với chỉ số SPF từ 30 trở lên mỗi ngày, che chắn bằng nón rộng vành, áo dài tay khi ra ngoài trời nắng là rất cần thiết.

Mỗi người nên tự kiểm tra toàn bộ bề mặt da cơ thể mỗi tháng một lần trong phòng đủ ánh sáng, bao gồm cả những vùng khuất như da đầu, lòng bàn tay, lòng bàn chân, kẽ ngón và móng tay móng chân. Khi thấy bất kỳ nốt ruồi mới xuất hiện có biểu hiện bất thường hoặc nốt ruồi cũ thay đổi tính chất, cần đến ngay cơ sở y tế chuyên khoa da liễu hoặc ung bướu để được soi da bằng kính chuyên dụng dermoscopy hoặc sinh thiết chẩn đoán xác định.

Lưu ý an toàn

Tuyệt đối không tự ý cạo, nặn, cắt hoặc dùng các loại hóa chất, thuốc chấm dân gian để tẩy nốt ruồi tại nhà vì có thể gây nhiễm trùng, để lại sẹo co kéo hoặc kích thích tổn thương ác tính lan rộng nhanh hơn. Mọi can thiệp loại bỏ nốt ruồi nghi ngờ cần được thực hiện tại các bệnh viện có chuyên khoa da liễu hoặc ung bướu sau khi đã được bác sĩ thăm khám và đánh giá cẩn thận.

Tóm tắt

Nốt ruồi ác tính hay ung thư hắc tố là bệnh lý ác tính nhưng có thể chữa khỏi nếu phát hiện ở giai đoạn sớm. Việc chủ động theo dõi làn da, nhận biết sớm quy tắc ABCDE và đi khám chuyên khoa da liễu kịp thời là biện pháp quan trọng nhất để bảo vệ sức khỏe.