Ung thư da trông như thế nào và cách nhận diện tổn thương nghi ngờ

Ung thư da trông như thế nào là gì?

Ung thư da là tình trạng các tế bào da phát triển bất thường và mất kiểm soát, trong đó nguyên nhân hàng đầu thường liên quan đến tác động tích tụ của tia cực tím từ ánh nắng mặt trời. Bệnh được chia thành hai nhóm chính gồm ung thư da không phải u hắc tố và ung thư hắc tố. Nhóm không phải u hắc tố chiếm đa số, phổ biến nhất là ung thư biểu mô tế bào đáy và ung thư biểu mô tế bào vảy. Mỗi dạng bệnh lại có hình thái tổn thương lâm sàng hoàn toàn khác biệt.

Bề ngoài của tổn thương ung thư da phụ thuộc vào vị trí xuất hiện, loại tế bào bị biến đổi và thời gian tiến triển. Có tổn thương xuất hiện dạng khối gồ trong mờ, có tổn thương lại bằng phẳng như vết bầm sẫm màu hoặc sần sùi như vảy sừng. Điểm cốt lõi phân biệt giữa bệnh da lành tính và tổn thương ác tính là tính chất kéo dài liên tục, xu hướng lan rộng chậm rãi và không tự hồi phục sau thời gian chăm sóc thông thường.

Hình thái tổn thương ở ung thư biểu mô tế bào đáy

Ung thư biểu mô tế bào đáy là dạng ung thư da hay gặp nhất và thường xuất hiện ở các vùng cơ thể tiếp xúc nhiều với ánh nắng như mặt, mũi, tai, cổ và mu bàn tay. Dấu hiệu phổ biến nhất của bệnh là một nốt sần nhỏ, gồ cao trên bề mặt da, có viền bóng mờ như ngọc trai hoặc hơi trong suốt, đôi khi trông giống như một giọt sáp nến. Trên bề mặt khối sần này, người bệnh có thể quan sát thấy các mạch máu nhỏ li ti nổi rõ hình mạng nhện.

Ở một số người, tổn thương ban đầu chỉ là một đốm hồng phẳng hoặc mảng da cứng màu ngà trông như vết sẹo nhỏ mà không hề có tiền sử chấn thương trước đó. Đặc điểm nhận diện quan trọng khác là vùng trung tâm của nốt sần có thể dần lõm xuống, hình thành một vết loét nông, dễ rỉ máu nhẹ khi chạm vào hoặc khi rửa mặt, sau đó đóng vảy nhưng không bao giờ lành hẳn. Dù tiến triển tương đối chậm và hiếm khi di căn xa, tổn thương này vẫn có thể phá hủy các cấu trúc mô lân cận nếu không được xử lý y khoa.

Dấu hiệu nhận biết ung thư biểu mô tế bào vảy trên bề mặt da

Ung thư biểu mô tế bào vảy thường khởi phát tại các vùng da chịu tổn thương lâu năm do ánh sáng mặt trời, viền môi dưới, da đầu ở người thưa tóc hoặc trên nền các vết sẹo bỏng cũ. Biểu hiện bên ngoài thường gặp là một mảng da màu đỏ hoặc hồng, bề mặt thô ráp, đóng vảy cứng và có gờ nổi rõ so với vùng da xung quanh. Khi cạo hoặc vô tình làm bong lớp vảy sừng này, bề mặt bên dưới thường rỉ máu nhẹ rồi nhanh chóng hình thành vảy mới dày hơn.

Ngoài dạng mảng sần sùi, ung thư biểu mô tế bào vảy cũng có thể biểu hiện dưới dạng một nốt u cứng hình vòm, ở giữa nhô cao như một chiếc sừng nhỏ bằng chất sừng hoặc tạo thành vết loét sâu có bờ nham nhở. Khác với những nốt mụn thông thường vốn sẽ tiêu biến sau một đến hai tuần, tổn thương dạng này liên tục to lên, có thể gây cảm giác ngứa ngáy, châm chích hoặc hơi đau tức khi ấn vào, đòi hỏi người bệnh phải được bác sĩ thăm khám cẩn thận.

Quy tắc ABCDE theo dõi biến đổi của nốt ruồi trong u hắc tố

U hắc tố là dạng ung thư da nguy hiểm nhất do khả năng di căn nhanh, thường khởi phát từ một nốt ruồi sẵn có bị biến tính hoặc một đốm sắc tố mới xuất hiện trên da. Để phân biệt nốt ruồi bình thường với tổn thương nghi ngờ u hắc tố, các chuyên gia da liễu áp dụng bảng kiểm ABCDE gồm năm tiêu chí rõ ràng. Chữ A đại diện cho tính bất đối xứng, nghĩa là nếu kẻ một đường chia đôi nốt ruồi thì hai nửa không trùng khớp nhau về hình dạng. Chữ B là đường viền bất thường, mép tổn thương bị mấp mô, khía răng cưa hoặc mờ nhạt không rõ ranh giới.

Chữ C chỉ sự không đồng nhất về màu sắc, nốt ruồi có thể pha trộn nhiều sắc thái khác nhau như nâu đậm, đen, đỏ, trắng hoặc xanh xám. Chữ D là đường kính tổn thương, các nốt có kích thước lớn hơn 6 milimét cần được đặc biệt lưu ý. Cuối cùng, chữ E mang tính chất quyết định nhất là sự tiến triển theo thời gian, bao gồm mọi biến đổi về kích thước, hình dạng, độ gồ, kèm theo biểu hiện ngứa, rỉ dịch hoặc chảy máu tự nhiên. Bất kỳ đốm sắc tố nào có một trong các dấu hiệu trên đều là tín hiệu cảnh báo cần kiểm tra chuyên khoa.

Sự khác biệt giữa tổn thương da lành tính và dấu hiệu ác tính

Các tổn thương da lành tính như mụn trứng cá, viêm da tiếp xúc, vảy nến hay dày sừng bã nhờn thường xuất hiện đồng loạt, có thể tự thuyên giảm theo chu kỳ hoặc đáp ứng rõ rệt với các biện pháp vệ sinh và chăm sóc cơ bản. Ngược lại, tổn thương ung thư da thường là đơn độc tại một vị trí cố định, có xu hướng tồn tại bền bỉ từ tháng này qua tháng khác và kích thước ngày càng mở rộng dần thay vì thu nhỏ lại.

Một dấu hiệu trực quan rất có giá trị thực tế là hiện tượng tổn thương xấu xí khác biệt so với các nốt còn lại trên cơ thể, trông lạc lõng hoàn toàn về màu sắc hoặc hình dáng. Ngoài ra, sự xuất hiện của các vết nứt nẻ, chảy máu tái diễn ở môi, vết bầm tím dưới móng tay móng chân kéo dài không do va đập cũng là những hình thái bất thường trên bề mặt da không được phép chủ quan xem nhẹ.

Lưu ý an toàn

Những mô tả về diện mạo tổn thương da chỉ mang tính chất tham khảo thông tin y khoa phổ quát, không thay thế cho việc chẩn đoán của bác sĩ. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý dùng dao kéo rạch, cậy nặn, chấm hóa chất, bôi axit hoặc áp dụng các bài thuốc truyền miệng không rõ nguồn gốc lên các nốt lạ vì có thể gây nhiễm trùng nặng và làm che lấp dấu vết bệnh học thực sự. Nếu nhận thấy nốt ruồi đổi màu, vết loét trên da không lành sau bốn tuần hoặc xuất hiện khối sần bất thường, hãy đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa da liễu để được thăm khám bằng thiết bị chuyên dụng và làm sinh thiết khi cần thiết.

Tóm tắt

Ung thư da có thể biểu hiện dưới nhiều hình thái rất đa dạng, từ vết loét nhỏ lâu lành, cục u bóng sáng cho đến nốt ruồi biến đổi sắc tố. Việc thường xuyên quan sát làn da và phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường đóng vai trò quyết định giúp việc can thiệp y tế đạt hiệu quả cao nhất. Khi có bất kỳ nghi ngờ nào, hãy chủ động trao đổi với bác sĩ chuyên khoa da liễu để được bảo vệ sức khỏe an toàn.