Nhức một bên mắt cảnh báo bệnh gì và những dấu hiệu nguy hiểm cần lưu ý
Nội dung chỉ cung cấp thông tin tham khảo, không thay thế chẩn đoán, khám hoặc điều trị của người hành nghề y tế. Không tự ý dùng, ngừng hoặc thay đổi thuốc dựa trên bài viết.
Nhức một bên mắt là hiện tượng đau nhức khu trú ở một nhãn cầu hoặc vùng hốc mắt xung quanh, có thể xuất hiện âm ỉ từng cơn hoặc buốt nhói liên tục. Tình trạng này khiến người bệnh khó tập trung làm việc, nhạy cảm với ánh sáng và suy giảm chất lượng cuộc sống hàng ngày.
Triệu chứng nhức một bên mắt có thể chỉ đơn thuần do mỏi mắt điều tiết khi làm việc quá mức, nhưng cũng có thể là dấu hiệu cảnh báo sớm của nhiều bệnh lý nguy hiểm tại nhãn cầu, xoang mặt hoặc hệ thần kinh trung ương. Việc xác định rõ căn nguyên giúp người bệnh có hướng can thiệp kịp thời, bảo toàn thị lực và tránh các biến chứng lâu dài.
Nhức một bên mắt là gì?
Nhức một bên mắt là cảm giác khó chịu, đau nhức hoặc căng tức xuất hiện riêng biệt ở mắt trái hoặc mắt phải. Cơn đau có thể chỉ giới hạn ở bề mặt nhãn cầu, lan sâu vào đáy hốc mắt, hoặc kết hợp với đau nửa đầu và đau vùng thái dương cùng bên. Khác với tình trạng mỏi mắt thông thường xảy ra đồng thời ở cả hai mắt sau khi làm việc căng thẳng, nhức khu trú một bên thường liên quan đến sự mất cân bằng điều tiết, tổn thương viêm nhiễm cục bộ hoặc tổn thương cấu trúc mạch máu thần kinh chi phối riêng cho mắt đó. Mức độ đau có thể dao động từ cảm giác cộm xốn, đau tức nhẹ đến đau buốt dữ dội kèm theo đỏ mắt, chảy nước mắt và suy giảm thị lực. Nhận diện chính xác vị trí và tính chất cơn đau là cơ sở giúp bác sĩ chẩn đoán chính xác nguyên nhân gốc rễ.
Nguyên nhân xuất phát từ các bệnh lý tại nhãn cầu
Các bệnh lý trực tiếp tại nhãn cầu là nhóm nguyên nhân phổ biến hàng đầu gây cảm giác đau nhức khu trú ở một bên mắt. Trong đó, bệnh glôcôm góc đóng cấp tính là một cấp cứu nhãn khoa nguy hiểm, xảy ra khi nhãn áp tăng cao đột ngột khiến mắt đau buốt dữ dội lan lên nửa đầu cùng bên, kèm theo nhìn mờ và thấy quầng tán sắc quanh nguồn sáng. Bên cạnh đó, tình trạng viêm loét giác mạc do chấn thương, trầy xước hoặc nhiễm vi khuẩn, nấm, amip cũng gây đau nhức nhối một bên mắt kèm theo cộm xốn, sợ ánh sáng và chảy nước mắt liên tục. Viêm màng bồ đào trước hoặc viêm củng mạc cũng tạo nên các cơn đau buốt sâu trong hốc mắt, mắt đỏ rõ rệt và tăng cảm giác khó chịu khi người bệnh cố gắng liếc nhìn sang các hướng khác nhau.
Nguyên nhân liên quan đến bệnh lý thần kinh và mạch máu
Không ít trường hợp cơn đau nhức bắt nguồn từ hệ thần kinh nhưng lại biểu hiện tập trung rõ rệt quanh hốc mắt một bên. Đau nửa đầu migraine thường gây ra những cơn đau nhức giật theo nhịp đập của mạch máu ở một bên đầu và hốc mắt, đi kèm cảm giác buồn nôn, sợ ánh sáng chói và sợ tiếng ồn lớn. Một dạng đau đầu đặc thù khác là đau đầu chuỗi (cluster headache), đặc trưng bởi các cơn đau buốt như xuyên thấu tập trung sâu phía sau một bên mắt, thường xuất hiện vào những khung giờ cố định và kèm theo chảy nước mắt, nghẹt mũi cùng bên. Ngoài ra, bệnh viêm dây thần kinh thị giác cũng là bệnh lý thần kinh quan trọng gây đau nhức sâu trong hốc mắt, cơn đau tăng rõ rệt khi người bệnh vận động nhãn cầu và thường đi kèm với tình trạng giảm thị lực hoặc rối loạn cảm nhận màu sắc.
Tác động từ các vùng xoang và cơ quan lân cận
Vùng hốc mắt nằm liền kề với các xoang mặt và hệ thống răng hàm mặt, do đó sự tổn thương ở các cấu trúc lân cận hoàn toàn có thể lan tỏa cảm giác đau sang một bên mắt. Tình trạng viêm xoang sàng, xoang trán hoặc xoang bướm cấp tính thường gây phù nề niêm mạc, bít tắc lỗ thông xoang và tạo áp lực lớn, dẫn đến cảm giác đau tức âm ỉ hoặc nhức buốt sâu trong hốc mắt cùng bên với xoang bị viêm. Bên cạnh đó, bệnh zona thần kinh mắt (herpes zoster ophthalmicus) do virus tái hoạt động dọc theo nhánh mắt của dây thần kinh sinh ba cũng gây đau rát bỏng dữ dội quanh mắt trước khi xuất hiện các mụn nước ngoài da. Các vấn đề nha khoa nghiêm trọng như áp xe răng hàm trên hoặc rối loạn khớp thái dương hàm đôi khi cũng kích thích các nhánh thần kinh cảm giác, tạo ra cơn đau lan tỏa hướng về phía mắt.
Các dấu hiệu cảnh báo cần thăm khám y tế ngay
Khi cơn nhức một bên mắt xuất hiện, việc theo dõi các triệu chứng cảnh báo đi kèm là vô cùng quan trọng để xử trí an toàn. Người bệnh cần nhanh chóng đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa mắt khi cơn nhức mắt đi kèm với thị lực giảm sút đột ngột, mắt đỏ nhiều, nhìn đôi hoặc chảy dịch mủ bất thường. Sự xuất hiện của các biểu hiện toàn thân như sốt cao, nôn mửa, cứng gáy, sụp mi mắt hoặc đồng tử hai bên không đều cũng là dấu hiệu chỉ điểm những tổn thương cấp tính cần can thiệp y khoa ngay lập tức. Trong thời gian chờ thăm khám, người bệnh không nên dụi mắt, không đắp lá hay thuốc dân gian lên mắt, và tạm ngừng đeo kính áp tròng để tránh làm trầm trọng thêm tình trạng nhiễm trùng hoặc tổn thương bề mặt giác mạc.
Lưu ý an toàn
Thông tin trong bài viết mang tính chất giáo dục sức khỏe và không thay thế cho việc chẩn đoán hay điều trị y khoa trực tiếp từ bác sĩ chuyên khoa. Người bệnh tuyệt đối không được tự ý mua thuốc nhỏ mắt, đặc biệt là các chế phẩm chứa corticoid hoặc kháng sinh mạnh, vì có thể dẫn đến biến chứng mù lòa không thể phục hồi. Khi có dấu hiệu đau nhức mắt dữ dội hoặc nhìn mờ, cần đến ngay cơ sở y tế có chuyên khoa mắt để được thăm khám cẩn thận.
Tóm tắt
Cơn nhức một bên mắt không chỉ đơn thuần là mệt mỏi thị giác mà có thể là dấu hiệu sớm của nhiều bệnh lý tại mắt hoặc thần kinh. Việc nhận biết sớm tính chất cơn đau và đi khám chuyên khoa mắt kịp thời là cách an toàn nhất để bảo vệ thị lực lâu dài. Người bệnh tuyệt đối không nên tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid khi chưa có chỉ định của bác sĩ.
Nguồn tham khảo
FAQ – Câu hỏi thường gặp
Mỏi mắt do máy tính có gây nhức một bên mắt không?
Có thể. Khi làm việc liên tục trước màn hình máy tính hoặc điện thoại mà mắt phải điều tiết không đều, mắt bên thuận có thể bị mỏi, khô rát và đau nhức nhẹ tạm thời. Tình trạng này thường thuyên giảm sau khi nghỉ ngơi hợp lý.
Có nên tự mua thuốc nhỏ mắt giảm đau khi bị nhức một bên mắt?
Tuyệt đối không nên. Thuốc nhỏ mắt chứa corticoid hoặc kháng sinh nếu dùng sai chỉ định có thể gây tăng nhãn áp, thủng giác mạc hoặc đục thủy tinh thể. Bạn cần được bác sĩ chuyên khoa mắt thăm khám trước khi dùng bất kỳ loại thuốc điều trị nào.
Viêm xoang có làm nhức một bên mắt không?
Bệnh viêm xoang, đặc biệt là xoang trán, xoang sàng hoặc xoang bướm, có thể gây ứ đọng dịch và chèn ép thần kinh lân cận, dẫn đến cảm giác đau nhức âm ỉ lan sâu vào hốc mắt một bên cùng bên xoang viêm.
Có biện pháp tạm thời nào giúp làm dịu cơn nhức mắt tại nhà?
Người bệnh có thể chườm ấm nhẹ nhàng quanh vùng hốc mắt nếu không có sưng đỏ cấp tính, để mắt nghỉ ngơi trong phòng ánh sáng dịu, ngủ đủ giấc và bổ sung nước mắt nhân tạo không chứa chất bảo quản theo hướng dẫn y tế.
Dấu hiệu nhức mắt nào cần phải đi cấp cứu ngay lập tức?
Người bệnh cần đi khám cấp cứu ngay nếu nhức mắt kèm theo mờ mắt đột ngột, nhìn thấy quầng sáng nhiều màu, buồn nôn, đau đầu dữ dội, đồng tử một bên giãn hoặc mắt sưng đỏ, chảy mủ nhiều.
